یادداشت سردبیر، کلاس اجتماعی که سلامتی را نشانه گرفته است

  • PDF

 هر ساله حدود 7 میلیون نفر در جهان در اثر مصرف دخانیات جان خود را از دست می دهند و با توجه به پیش بینی های افزایش جمعیت تا سال 2030 این میزان به 8 میلیون مرگ در سال افزایش خواهد یافت.

بدون در نظر گرفتن سن، جنس، نژاد، عوامل فرهنگی و آموزشی مصرف دخانیات تهدیدی برای هر انسان محسوب شده و رنج و بیماری، مرگ و فقر را برای فرد و خانواده به ارمغان آورده و اقتصاد ملی را هدف قرار می دهد.

مصرف دخانیات از طریق افزایش بار بیماری ها، هزینه مراقبت های بهداشتی و کاهش بهره وری باعث افزایش هزینه های اقتصادی در سطح ملی می شود. 

در خانواده های فقیر این موضوع بیشتر نمود دارد، به شکلی که  هزینه مصرف دخانیات از هزینه های تامین مواد غذایی، آموزش و پرورش و خدمات بهداشتی بیشتر است و این در حالی است که حدود 80 درصد از مرگ و میرهای زودرس ناشی از مصرف دخانیات در کشورهای کم درآمد و یا درآمد متوسط و با ایجاد مشکلات و موانعی برای تحقق اهداف توسعه رخ می دهد.

در سال های اخیر با توجه به تغییرات سریع اجتماعی، رفتارهای پرخطر از جمله گرایش به مصرف سیگار در میان قشرهای مختلف به ویژه زنان و جوانان به عنوان یکی از رفتارهای غیر بهداشتی در جامعه مورد توجه قرار گرفته است. اين قضيه آنگاه ابعاد فاجعه بار خود را نشان مي دهد که بدانيم 84 درصدسيگاري ها در کشورهاى در حال توسعه زندگي مي کنند و جالب تر آن است که بدانيم حتي در کشورهاى توسعه يافته نيز طبقات پايين جامعه بيشترين مصرف سيگار را دارند و بيشترين بار اقتصادى و بهداشتي سيگار را بر دوش مي کشند. 

اعتیاد به سیگار یک مشکل عمده اجتماعی است که علاوه بر عوارض جسمی و روانی برای فرد، سلامت جامعه را از نظر اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مورد تهدید قرار می دهد.

پژوهشهاي انجام شده نشان مي دهد كه اكثر معتادان، سيگار مصرف مي كنند و نيز اعتياد را از سيگار شروع كرده اند. بر اساس معيارهاي تشخيصي سازمان بهداشت جهاني، سيگار در رديف مواد اعتيادآور محسوب مي شود. سيگار ، در ورودي اعتياد و چراغ سبزي براي ساير اعتيادها است. مصرف سيگار، نخستين قدم به سوي اعتياد است. سيگار، زمينه ساز اعتياد به مواد مخدر بوده و مادر اعتياد به مواد مخدر محسوب مي شود. مصرف دخانيات مثل سيگار، پيپ، چپق و قليان نه فقط اعتياد رواني، بلكه اعتياد جسماني نيز ايجاد مي كند.

چندین دهه است که سیگار برای سلامتی انسان مضر شناخته شده است. همچنین طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی سیگار جزو مواد مخدر اعتیاد آور معرفی شده است. اما با این وجود هنوز سیگار اولین عامل مرگ و میر  قابل پیشگیری محسوب می شود و به نظر می رسد آگاهی مردم از خطر های آن سبب قطع مصرف آن نشده است. علاوه بر این سیگار کشیدن  زنان در جامعه ما رفتاری ضد ارزش محسوب می شود و دارای قبح اجتماعی است. با وجود تمام هزینه های مالی، جانی و اعتباری که مصرف سیگار برای زنان به همراه دارد، شاهد روند افزایشی آن در مجامع عمومی و به خصوص در جمعیت زنان هستیم. طبق گزارش کشوری دخانیات، میزان دختران نوجوان سیگاری 10.2 درصد در مقابل 2.1 درصد زنان بزرگسال سیگاری است. در حالی که این نسبت در بین پسران نوجوان 14.8 درصد در مقابل 22.2 درصد مردان سیگاری است.

متاسفانه برخی بانوان برای احساس بزرگ شدن، حفظ پرستیژ و کلاس کاذب اجتماعی، تقلید، سهل انگاری خانواده، رقابت‌های غیراخلاقی با دوستان به سیگار کشیدن روی می‌آورند و از آثار مخرب آن غافل شده‌اند که چه آسیب‌هایی به سلامت روح و جسمشان وارد می‌کند به طوری که سیگار و قلیان کشیدن یک تفریح ثابت و مفرح در جمع دوستان مطرح است.
استفاده و مصرف دخانیات برای همه افراد مضر و خطرناک است. بیماری‌های روحی و جسمی زیادی از قیبل بیماری‌های ریوی، قلبی و عروق، پوسیدگی دندان، ریزش مو؛ تغییر رنگ لثه و دندان، چین و چروک پوست و در زنان سقط جنین به وجود می‌آورد.
طبق گفته روانشناسان بیشتر افرادی که به دخانیات و مخدر روی می‌آورند زمینه رفتارهای بیمارگونه داشته و یا حامل بیماری‌های روان شناختی هستند و این در شرایطی است که خود از آن بی خبرند.
دلایل زیادی از قبیل: درگیری در روابط عاطفی و تأثیرپذیری زنان از مرد مورد علاقه، نداشتن ترس از مضرات مصرف مواد مخدر و دخانیات، فرار از فشارهای عصبی و پناه بردن به کشیدن سیگار و قلیان می‌تواند افراد را به سمت سیگاری شدن و مصرف مواد مخدر پیش ببرد که در ابتدای امر این کار نوعی تفریح و تفنّن برای آنها به حساب می‌آید اما به مرور زمان به عادت تبدیل می‌شود.

الگوی مصرف محصولات دخانی-سیگار و قلیان نشان می دهد که مصرف سیگار در حد سه برابر افزایش یافته و در آقایان از رشد کمی برخوردار است. همچنین شواهد موجود در جامعه ایران بیانگر این است که مصرف سیگار در بین زنان تابع الگویی پنهانی است. زنان مانند مردان به صورت آشکار و علنی مبادرت به مصرف سیگار نمی کنند. بنابراین آمارهای موجود نمی تواند بیانگر جمعیت واقعی مصرف کنندگان سیگار در بین زنان باشد و در برگیرنده جمعیت پنهان مصرف کنندگان نیست.

طی تحقیقات پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد  در بیمارستان امید مشهد مشخص شده است ارتباط تنگاتنگی میان تومور مثانه و استعمال طولانی مدت تریاک وجود دارد و اعتیاد بین ۴۰ تا ۶۰ درصدی افراد مبتلا به تومور مثانه به سیگار حاکی از ارتباط مستقیم سرطان مثانه با استعمال دخانیات دارد.

اعتیاد بین ۴۰ تا ۶۰ درصدی افراد مبتلا به تومور مثانه به سیگار این احتمال را قوت می دهد که ارتباطی قوی بین این بیماری و سیگار کشیدن وجود داشته باشد و این افراد، نوع توموری با پیش آگاهی به مراتب بدتر از دیگر بیماران دارند.

فلوشيپ پيوند كلیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد  ضمن هشدار به افراد مبتلا به اعتیاد به مواد مخدر، تصریح کرد: طی بررسی که در بیمارستان امید در ۱۵ سال قبل انجام شده؛ مشخص شد ارتباط تنگاتنگی میان تومور مثانه و استعمال طولانی مدت تریاک در افراد مبتلا به اعتیاد با پیش آگاهی بدتر وجود دارد.

استعمال سیگار بر طبق پژوهش های علمی، در ایجاد ۱۳ نوع سرطان نقش دارد. سیگار کشیدن در ابتلا به سرطان هایی نظیر ریه، مثانه، پروستات، کلیه، لوزالمعده، تخمدان، مری، روده بزرگ، کلیه و پستان نقش موثری دارد.

بر طبق پژوهش های انجام شده ابتلا به سرطان ریه تا ۷۵ درصد موارد با استعمال سیگار مرتبط است.

همچنین سرطان هم اکنون سومین عامل مرگ و میر در ایران بعد از تصادفات و بیماریهای قلبی و عروقی شناخته شده است.این در حالی است که ۳۰ درصد از سرطان ها با بهبود و اصلاح سبک زندگی نظیر تحرک کافی،تغذیه سالم و پرهیز از استعمال سیگار قابل پیشگیری هستند.

و سخن آخر اینکه به نظر می‌آید جامعه باید تفریحات بیشتر و ارزان‌تری در اختیار شهروندان قرار دهد تا آنها بتوانند تفریحات سالم را جایگزین مصرف دخانیات کنند.
از طرف دیگر راهنمایی های بهتر و رفتار مناسب با نوجوانان و جوانان به ویژه دختران در خانواده‌ها باید به گونه‌ای باشد تا آنان برای فرار از مشکلات خانوادگی به سیگار کشیدن پناه نبرند و مشکلات روحی خود را با سیگار کشیدن خلاصه نکنند و برای تخلیه روحی و روانی سیگار کشیدن اولین انتخاب دختران و پسران جوان نباشد.
علاوه بر خانواده‌ها از رسانه‌های ارتباط جمعی، نهادهای اجتماعی و آموزش و پرورش نیز انتظار می‌رود تا با توسعه و گسترش فرهنگ اجتماعی سالم به نحوه زندگی کردن درست و سالم در جامعه کمک کنند تا جامعه و شهروندان از آسیب‌های موجود در اجتماع در امان باشند و مشکلاتی که در کالبد جامعه ریشه دوانده است کمتر شود.

 

منابع:

  • محمد اسماعیل ریاحی، تبیین جامعه شناختی گرایش به مصرف سیگار، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال 16 شماره 61
  • علی اصغر سعیدی، عوامل جامعه شناختی موثر بر مصرف سیگار در بین زنان و دختران شهر تهران، مجله بررسی مسائل اجتماعی ایران، سال اول، شماره چهارم سال 89
  • وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی
  • دکتر رضا مهدوی زفرقندی استاد اورولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد،پایگاه خبری وب دا
  • دکتر ابوالقاسم اللهیاری عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فوق تخصص خون بالغین، پایگاه خبری وب دا
  • مرکز تحقیقات پیشگیری و کنترل دخانیات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

 

کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از شایعترین علل عقب ماندگی ذهنی نوزادان

  • PDF

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: کم کاری تیروئید یکی از شایعترین علل عقب ماندگی ذهنی نوزادان می باشد.

به گزارش وب دا، دکتر محمد جعفر صادقی، اظهار داشت: وجود کم کاری تیروئید در جنین، اختلالاتی در ارگان های مهم از جمله سیستم عصبی مرکزی و اسکلتی ایجاد می نماید.

وی با اشاره به اینکه اغلب نوزادان در بدو تولد طبیعی به نظر می رسند گفت: این بیماری وضعیتی از کمبود هورمون تیروئید می باشد که در صورت عدم تشخیص به هنگام، می تواند موجب عوارض جبران ناپذیر مغزی و بروز عقب ماندگی شدید واختلال در رشد کودک شده و در نتیجه بار سنگینی را بر خانواده و جامعه وارد می کند.

وی تاکید کرد: در صورت تشخیص به هنگام و درمان به موقع  می توان از عوارض جدی این بیماری جلوگیری کرد.

 مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری های معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ، غربالگری نوزادان وشناسایی نوزادان بیمار ودرمان به موقع آنان را مهمترین گام در پیشگیری از عوارض این بیماری برشمرد.

وی به برنامه غربالگری کم کاری تیروئید نوزادان به عنوان یکی از برنامه های موفق وزارت بهداشت اشاره نمود که از سال 85 در دانشگاه علوم پزشکی مشهد شروع شده است و گفت: بر اساس این برنامه کلیه متولدین زنده در شهر و روستا در روزهای بین 5‏-3 روزگی بعد از تولد تحت غربالگری قرارمی گیرند .

دکتر محمد جعفر صادقی با بیان اینکه سالیانه حدود 114 هزار نوزاد در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد غربالگری می شوند گفت: از ابتدای طرح تاکنون حدود یک میلیون و دویست نوزاد غربالگری شده اند که 2 هزارو 415 مورد بیمار مبتلا به کم کاری تیروئید دائم و گذرا شناسایی شده است که زیر نظر متخصصین غدد اطفال تحت درمان قرار گرفته اند .

وی همچنین اظهار داشت: طی سال گذشته تعداد 106 هزار نوزاد غربالگری شده که از این تعداد 317 مورد بیمارگذرا و دائم  شناسایی شده اند.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری های دانشگاه افزود: در حال حاضر غربالگری تیروئید در کلیه مراکز خدمات جامع سلامت تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد برای نوزادان 3 تا 5 روزه انجام می گردد.

گفتنی است فدراسیون جهانی تیروئید 4 لغایت 10 خردادماه را با هدف افزایش سطح آگاهی مردم از بیماری های تیروئید، عوارض، راه های پیشگیری و درمان آن "هفته جهانی اطلاع رسانی تیروئید" نامیده است.

 

700 میلیون کودک در جهان در معرض استنشاق تحمیلی دود سیگار قرار دارند

  • PDF

اپیدمی مصرف دخانیات به طور روز افزون در کشورهای در حال توسعه در حال افزایش  است امروزه کمپانی های تولید کننده محصولات دخانی، برای جذب مشتریان بیشتر از طریق ترفندهای تازه، محصولات جدیدی تحت عناوین سبک (لایت)، ملایم، کم قطران، بی ضرر را به بازار عرضه کرده اند.

دو سوم از درآمد خانواده های فقیر صرف خرید محصولات دخانی می شود و در مقابل، بیماریها، نقص عضو، از کار افتادگی و مرگ را به آنها تحمیل می سازد جوانان در گروه سنی 15تا 24 سال هدف اصلی کمپانی های تولید کننده محصولات دخانی هستند، تمام محصولات دخانی اعم از سیگار، پیپ، قلیان، چپق و ... مرگبار بوده و در دراز مدت اعتیاد آور می باشند گرچه نیمی از سیگاریهای جهان سیگار سبک، ملایم (لایت) مصرف می کنند ولی در نهایت از بیمارهای ناشی از مصرف سیگار می میرند.

700 میلیون کودک در جهان در معرض استنشاق تحمیلی دود سیگار والدینشان هستند با توجه به بیان این مطلب مهم و پیش رو بودن روز جهانی بدون دخانیات مهندس رضا فرحزاد مسئول برنامه محیط زیست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در خصوص طرح کاهش مصرف دخانيات اهم اقدامات انجام شده در سال گذشته را که قرار است در سال جاری نیز این اقدامات اجرایی شوند را عنوان نمود.

تعطیل شدن یک هزار واحد عرضه قلیان در مشهد

شهر مشهد با بیش از 5/ 3 میلیون جمعیت و بالغ بر 5 میلیون زائر دارای حداقل یک هزار واحد عرضه قلیان به صورت رسمی و غیر رسمی بوده که این تعداد باعث جذب گردشگران و خانواده ها به این گونه اماکن می شد و این عمل جدا از افزایش بار بیماریهای قلبی و تنفسی باعث گسترش بزهکاری و جرائم در سطح شهر مشهد و به خصوص مناطق ییلاقی طرقبه و شاندیز شده بود که با توجه به حساسیت موضوع و دستور وزارت بهداشت موضوع ضمن طرح در فرمانداری و کمیته سلامت و امنیت غذایی استان و شورای تامین استان تمامی این مراکز جمع آوری و تعطیل گردید.

بسیاری از این مراکز با همکاری ادارات مرتبط تغییر شغل داده یا تخلیه شده اند در همین راستا ضمن فرهنگ سازی و هماهنگی با قوه قضاییه از استعمال قلیان توسط خانواده ها در پارکها جلوگیری به عمل آمده است در نهایت شاهد رضایت مندی مردم در پارکها و سطح مراکز واماکن عمومی هستیم.

در اجرای این طرح با مشکلاتی از جمله مقاومت متصدیان این صنف، تجمع در مقابل فرمانداری ها، شکایت ها همچنین درگیری ها و مقاومتها در مقابل تیم های اجرایی و مشکلات حضور تیم ها در منازل و مکانهای غیر مجاز بودیم که با همت و پشتکار همکاران بهداشت محیط و حرفه ای و اماکن نیروی انتظامی طرح به نتیجه رسید.

بر اساس اجرای این طرح 16 هزار و 912 قلیان جمع آوری، دو هزار و 94 بازدید و 925 مرکز عرضه تعطیل شد.

برنامه های هفته پیشگیری از مصرف دخانیات بر محور آموزش اجرا می شود

برگزاری جلسه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر ،تهیه و تکثیر پمفلت با موضوع مضرات بهداشتی ناس و توزیع بین اعضای شرکت کننده در جلسه،برگزاری جلسه آموزشی در خصوص پیشگیری از اعتیاد و دخانیات برای کلیه بهورزان،برگزاری جلسه آموزشی در خصوص مضرات دخانیات به ویژه قلیان برای صنف آرایشگران زنانه،برگزاری همایش و فعالیتهای آموزشی برای مردم و اصناف،همایش پیاده روی در پارک بزرگ وکیل آباد و نصب بنر آموزشی در پارکها و گسترش اطلاع رسانی در معابر حاشیه شهر از جمله برنامه های هفته پیشگیری از مصرف دخانیات به شمار میر ود.

5 الی 11 خرداد هفته پیشگیری از مصرف دخانیات نامگذاری شده است.

اتمام 90 پروژه بهداشتی زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد تا پایان امسال

  • PDF

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: با پروژه هایی که در دست ساخت است تا پایان امسال در هیچ واحد استیجاری به جز شهر مشهد خدمات بهداشتی ارائه نخواهد شد.

به گزارش وب دا، دکتر حمیدرضا بهرامی افزود: در سال 95 توسط وزیر بهداشت و درمان طرحی به نام تفاهم‌نامه سه جانبه آغاز شد که براساس آن اگر 50درصد از منابع داخلی توسط دانشگاه‌ها و خیرین تامین شود، 50درصد دیگر از سوی وزارت بهداشت تامین می‌شود.

دکتر بهرامی با اشاره به اینکه در این راستا 405 پروژه تعریف شده است، افزود: با احداث این 405 واحد دیگر هیچ شهرستانی دارای واحد غیردولتی نخواهد بود.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اعلام اینکه 237 واحد آن در تمام شهرستان‌های مجموعه تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد و شهر مشهد ساخته شده و یا در حال اتمام است، اظهار کرد: به دلیل شرایط خاص زمین شهر مشهد که عمده متعلق به اوقاف و یا آستان قدس رضوی هستند، 170 واحد دیگر هنوز به مرحله اجرا نرسیده است و  در غیر این صورت شبکه بهداشت دیگری نداریم که فاقد واحد دولتی باشد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه از تعداد 237 پروژه حدود 90 پروژه باقیمانده دارای پیشرفت فیزیکی 50 تا 95 درصد هستند که تلاش می‌کنیم تا پایان امسال به اتمام برسند، بیان کرد: این تعداد پروژه نیمه‌کاره با اعتبار 20 میلیارد تومان به اتمام می‌رسند.

دکتر بهرامی با اشاره به اینکه اگر این تعداد واحد به بهره‌برداری برسد دیگر در هیچ شهرستانی واحد غیر دولتی نخواهیم داشت، افزود: قبل از اجرای طرح تحول سلامت بخش قابل ملاحظه ای از خدمات بهداشتی در شهرها در واحدهای استیجاری صورت می گرفته است.

وی در ادامه خاطر نشان کرد: هرچند کمک‌های خیرین در حوزه سلامت از قدیم بوده اما کمک بخش سلامت به حوزه پیشگیری یا بهداشت مسائل جدیدتری است که خیرین وارد این حوزه شده و تاکنون کمک های بسیاری داشته اند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه در دو سال گذشته در بخش بهداشت بیش از 18 میلیارد تومان کمک های مردمی بوده که عمدتا در سطح نقاط شهری جذب شده است، افزود: برخی از این کمک‌ها نیز از روستاها بوده است.

وی کمک‌های خیرین به بخش بهداشت را در مقایسه با سنوات گذشته غیر قابل مقایسه دانست و اظهار کرد: با توجه به کمک های انجام شده هنوز هم جای کار بسیار دارد.

دکتر بهرامی با اعلام اینکه در گذشته به ساخت مدرسه، بخش‌های درمانی و بیمارستانی کمک‌های بیشتری می‌شد، عنوان کرد: خوشبختانه با اقدامات انجام شده امروزه در بخش‌های بهداشت نیز شاهد کمک های بسیار خوبی از سوی خیرین هستیم.

وی همچنین اهداء ساختمان جدید پایگاه سلامت شهری کاشمر توسط یکی از خیرین اشاره کرد و گفت: تا پنج سال گذشته تصور داشتن چنین ساختمانی را هم نمی‌توانستیم داشته باشیم اما با کمک‌های خیرین این امر محقق شد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه 18 میلیارد تومان کمک‌های مردمی در تمامی 19 مرکزبهداشت شهرستان‌های تابعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حوزه بهداشت هزینه شده است، افزود: این اعتبارات عمدتا در زمینه عمرانی بوده است.

آخرین اخبار