سبک زندگی نادرست؛ عامل رشد بیماری‌های غیر واگیر دار

  • PDF

تغییر؛ عوض شدن، نگاه متفاوت نسبت به گذشته، امروزی بودن، کنار گذاشتن سنت‌ها و یا قبول باورهای جدید؛ همه و همه زمینه ساز بروز شرایط ناخوشایندی در حال امروز مردم، در ایران و جهان شده است.

صنعتی شدن، رشد تولیدات کارخانه‌ای، ورود بیش از اندازه ماشین آلات به خطوط ریلی و درون شهری جوامع صنعتی، افزایش جمعیت، تولید بیش از اندازه آلاینده‌های صنعتی و تنفسی، تغییر آب و هوا به دلیل تغییر شرایط جوی حاصل از گرم شدن زمین و در کل زندگی صنعتی، شرایط تحمیلی خود را بر جریان زندگی مردم وارد کرده است.

اما در این میان سلامت، تندرستی، نشاط، امید و بهداشت از جمله عواملی است که شاید بیش از دیگر موارد، به دلیل این تغییرات متوجه صدمات عمده شده و تاثیر اصلی خود را بر سلامت روح و جسم انسان‌ها نشان داده است.

در کنار مشکلات عنوان شده، روش تغذیه نادرست و استفاده از دخانیات نیز بر رشد بیماری های غیرواگیر در این عصر و زمان افزوده است.

نگاه جدید مردم به تامین نیاز بدنی خود از طریق خوردن غذاهای فست فودی (سریع پز)، پرچرب، پر کالری، قنددار، گازدار، نمکی و غیره موجب شده است که روند سلامت جامعه به مخاطره افتاده و امروز رشد بیماری های غیر واگیر شتابی دو چندان به خود بگیرد.

دیابت، فشار و چربی خون، سکته های قلبی و مغزی، مشکلات تنفسی، چاقی و غیره از جمله مهمترین بیماریهای غیرواگیردار است که انسان به دست خود با گرایش به سمت تغییرات عنوان شده، زمینه بروز آن را در زندگی‌ ایجاد کرده است.

حال نکته قابل توجه مرگ حدود 40 میلیون نفر در جهان به علت دچار بودن به بیماری های غیرواگیر است و تاسف بارتر این که از این تعداد 14 میلیون نفر دچار مرگ پیش از موعد و زودرس شده‌اند؛ که حدود 85 درصد از این جمعیت در کشورهای در حال توسعه ساکن هستند.

در کشورمان ایران نیز 113 هزار مرگ پیش از موعد در سال در سنین بین 30 تا 70 سال رخ می دهد که 17 درصد از این تعداد به دلیل ابتلا به چهار بیماری اصلی غیر واگیر(بیماری های قلبی و عروقی،سرطان‌ها، بیماری های مزمن تنفسی و دیابت) جان خود را از دست می دهند.

نکته قابل توجه مصرف بیش از اندازه دخانیات در کشور در میان مردان و زنان است که در این میان سهم روستائیان در استفاده از نخ سیگار به صورت روزانه بیش از مردم شهر است.

 شاید دارا بودن پایین ترین نرخ مالیات بر دخانیات در ایران به نسبت تمام کشورهای جهان یکی از دلایل رشد استفاده از دخانیات در کشورمان باشد.

در این میان استفاده از غذاهای مصرفی پرچرب و پرکالری بر مشکلات افزوده و تبلیغات کالاهای آسیب رسان موجب ایجاد نیاز کاذب به ویژه در بین کودکان و نوجوانان به این دست از محصولات شده است.

در بخش دوم این مقاله می توان از مجموع تغییرات یاد شده تحت عنوان تغییر سبک زندگی نام برد؛ تغییری که می‌توان از آن به عنوان علت اصلی مشکلات درمانی، بهداشتی و روانی امروز مردم یاد کرد.

خوردن غذاهایی که به هیچ عنوان تاثیری در سلامت جسم انسان ندارد موجب شده است تا امروز جذب بیش از اندازه کالری، در کنار کم تحرکی و بی تحرکی؛ مقدمان چاقی و ابتلا به انواع بیماری‌های غیر واگیر از جمله بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت و در نهایت سکته‌های مغزی و قلبی را به دنبال داشته باشد.

سوال و نکته اساسی این جا است که چرا مردم به جای پیشگیری در نوع تغذیه، شکل زندگی و میزان تحرک خود، به این روند ادامه داده و حاضر به اقدام اساسی نیستند؟!! و چرا تنها در پروسه درمان (پس از ابتلای به بیماری‌های یاد شده)؛ فاز اول این تغییرات را، آن هم به شکل تحمیلی می‌پذیرند؟!!!

شاید اگر بگوییم، لذت بخش بودن این نوع غلط از سبک زندگی،  دلیل اصلی تمایل مردم به ادامه این روند اشتباه است سخن به گزافه نبرده باشیم.

غذاهای سرخ کردنی و سریع پز، در دسترس بودن غذاهای کنسروی و بسته بندی شده( دارای مواد نگاه دارنده)، در دسترس بودن وسایل نقلیه شخصی و در نتیجه رشد کم تحرکی و در نهایت الکترونیکی شدن زندگی (که مانع از تحرک به اندازه در زندگی افراد می‌شود) همه و همه از لذت‌های زندگی امروز است.

مقاومت نداشتن در برابر این سبک زندگی و از طرفی مشغله فراوان عصر تکنولوژی، مانع از فکر کردن افراد به زندگی خود شده و توانسته است سهم مرگ و میرها در کشور به دلیل بیماری‌های غیر واگیردار در میان انواع بیماری‌ها را به 70 درصد برساند.

در این میان نکته دارای اهمیت تذکرات متخصصان امر، پزشکان و مسئولان بهداشتی بر مصرف درست و به اندازه غذاهای مقوی و استفاده از میوه و سبزی جات و ترک غذاهای سریع پز است.

استفاده از غذای مطلوب و مورد نیاز بدن شاید مهمترین عامل در کاهش بیماری های غیر واگیردار باشد و در این مجال اندک از این مقاله؛ اشاره به تاکیدات بسیاری که در این راستا دین مبین اسلام و ائمه معصومین(ع) بر نوع غذای مصرفی، زمان و اندازه مصرف غذا داشته اند، خالی از لطف نیست.

 آن چنان که امام رضا(ع) می فرماید:اذا جعت فکل و اذا عطشت فاشربو و... به این معنا که چون گرسنه شدی بخور و چون تشنه شدی بنوش که این‌ها مایه تندرستی است.

در جای دیگر ایشان با تاکید بر اندازه خوردن و پرهیز از بیش از اندازه خوردن غذا ( عادتی ناشایست که در میان ما رشد کرده است) فرمودند: «کسی که زیاد بخورد از آن غذا تغذیه نمی‌شود و کسی که به اندازه بخورد از آن غذا نفع می‌برد».

نکته قابل توجه تاثیر خوراک و نوع و شکل غذا خوردن ما در روحیات و خلقیاتی است که در طول زندگی در مراودات خود با دیگران به بروز آن می‌پردازیم.

حتی امروزه روانشناسان مطرح جهان نیز بر تاثیر غذا در روحیات و خلقیات انسان اشاره کرده‌اند و نوع غذای مصرفی را در رشد و کاهش روحیات افراد موثر می‌دانند.

بیماری‌هایی مانند اختلالات تغذیه که روانشناسان داخلی و خارجی به بیان دلایل آن می‌پردازند و یا واکنش‌های عصبی معده در برابر آلام زندگی؛ نشان دهنده تاثیر روح، روان، جسم و بدن از نوع تغذیه و بر عکس دارد.

خوردن مشروبات الکلی و یا مواد مخدر صنعتی که روان و ذهن انسان را تحت تاثیر منفی خود قرار می‌دهد؛ اثبات می‎کند آن چه که ما می‌خوریم در صورتی که طیب و پاکیزه نباشد، می‌تواند موجبات انزوای روحی ما را در کنار مشکلات جسمی رقم بزند.

این نکته مهم از لسان امام رضا(ع) که می‌فرمایند: «خدای متعال هیچ خوردنی و نوشیدنی را جایز نکرده مگر آن چه که در آن سود و صلاحی است»، نشان می‌دهد برای خوردن و نوشیدن نیز باید مراقبت‌های لازم دیده شود.

اما در این میان نقش مهم را فرهنگ سازی داشتن تغذیه درست و اصولی در میان مردم بازی می‌کند.

مردمی که با آداب کم خوردن و یا غذا نخوردن (در ایام ماه مبارک رمضان) در دین اسلام آشنایی دارند و این موضوع با این فرمایش از رسول گرامی اسلام که «قبل از سیر شدن دست از خوردن غذا بکشید» کامل می‌شود.

شاید برای داشتن جسم و روحی سالم؛ باید از شتاب عصر الکترونیک و تکنولوژی حداقل در بحث غذا بکاهیم و کمی با تامل در خصوص نیاز اساسی بدن به سلامتی و غذاهای مورذ نیاز خود رفتار کنیم.

استفاده از مواد غذایی تازه و سالم، کم خوردن و به اندازه خوردن، هنگام گرسنگی غذا خوردن و قبل از سیری دست کشیدن از غذا، مصرف میزان کم شکر، نمک و چربی در غذاهای مصرفی روزانه، مصرف نکردن نوشیدنی های گازدار و حذف این نوشیدنی ها از زندگی خود، بی اعتنایی به غذاهای سریع پز و ساندویچی، کم کردن استفاده از غذاهای کنسروی و استفاده به اندازه سبزی جات، میوه‌ها و لبنیات در زندگی همه و همه می‌تواند تغییرات مثبتی بر سلامت جسم ما ایجاد کند.

در کنار داشتن تغذیه مناسب، داشتن تحرک لازم و مستمر در طول روز و پیاده روی منظم متوسط 45 دقیقه در روز می تواند مشکلات بیماری های واگیردار در کشور را تا اندازه بسیاری کاهش دهد.

بر اساس آخرین آمار اعلامی از نتایج مطالعاتی  steps در ایران؛ وضعیت استعمال دخانیات بدون تغییر، وضعیت مصرفی میوه و سبزیجات تقریبا ثابت، وضعیت کم تحرکی رو به افزایش و به تبع آن وضعیت چاقی و اضافه وزن مردم در کشور نیز در حال رشد است.

شاید قبول داشتن این نکته که مردم در دوران گذشته به دلیل استفاده از غذاهای تازه، کم چرب، مقوی، طبیعی و نبود مواد غذایی نامناسب( نوشابه ها، کنسروها، فست فودها، فریز شده ها، سرخ کردنی ها و غیره) دارای سلامت جسم و روح بیشتری بودند دور از واقعیت نباشد.

نسل امروز برای فرار از چاقی و یا سوء تغذیه، ناچار است بازنگری اساسی در عادات غدایی خود انجام دهد تا در تعقیب و گریز میان سلامتی و بیماری‌های غیر واگیر بتواند سلامتی را در چنگ خود نگاه دارد.

منابع:   

mums.ac.ir

مرکز مدیریت بیماری های غیر واگیردار وزارت بهداشت

خبرنامه بیماری های غیرواگیردار وزارت بهداشت

باتشکر از حسن توجه شما به پایگاه خبری وبدا، خواهشمند است نظرات، انتقادات و پیشنهادهای خود را در مورد متن منتشر شده ارسال فرمایید.
پیام های ارسالی پس از بررسی منتشرخواهد شد.