پایگاه خبری وبدا

عارضه نادر اما خطرناک GVHD پس از پیوند کبد با تشخیص سریع و درمان بر اساس آخرین گایدلاین‌های روز دنیا در بیمارستان پیوند اعضا منتصریه مشهد کنترل و منجر به بهبودی کامل بیمار شد.

فوق‌تخصص عفونی و نقص ایمنی در پیوند و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از تشخیص و درمان موفق یک مورد نادر و تهدیدکننده حیات GVHD در یک نوجوان ۱۵ ساله در بیمارستان منتصریه مشهد تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد خبر داد.

دکتر رزیتا خداشاهی در گفتگو با وب دا با اشاره به وضعیت این بیمار اظهار کرد: طاها، نوجوان ۱۵ ساله اهل گرگان، حدود سه ماه قبل تحت عمل پیوند کبد قرار گرفته بود. پس از پیوند، با بروز ضایعات پوستی و تغییرات قابل توجه در آزمایش‌های آزمایشگاهی، بررسی‌های تکمیلی انجام شد و در نهایت تشخیص GVHD برای وی مطرح گردید. بیمار پس از حدود یک ماه بستری و دریافت خدمات درمانی و پرستاری بر اساس گایدلاین‌های 2026 در بیمارستان پیوند اعضا منتصریه، با بهبودی کامل ترخیص شد.

GVHD پس از پیوند کبد؛ عارضه‌ای نادر اما بسیار خطرناک

دکتر خداشاهی با تأکید بر اهمیت شناخت و تشخیص زودهنگام GVHD (Graft Versus Host Disease) پس از پیوند کبد، این عارضه را «نادر اما تهدیدکننده حیات» توصیف کرد و افزود: در پیوند کبد، لنفوسیت‌های T دهنده ممکن است در بدن گیرنده فعال شده و بافت‌های او را به‌عنوان بیگانه شناسایی کنند. این عارضه معمولاً بین ۲ تا ۶ هفته پس از پیوند بروز می‌کند، اما امکان ظهور زودتر یا دیرتر نیز وجود دارد. آگاهی تیم درمان و توجه به علائم اولیه نقش حیاتی در نجات جان بیمار دارد.

وی ادامه داد: در برخی بیماران، ضایعات پوستی می‌تواند تا حد اریترودرمی و تظاهرات شدید شبیه TEN پیشرفت کند. همچنین درگیری کبدی و بروز عفونت‌های فرصت‌طلب شدید مانند CMV، HHV6، Parvovirus و عفونت‌های قارچی نیز ممکن است مشاهده شود که روند درمان را پیچیده‌تر می‌کند.

شیوع پایین اما مرگ‌ومیر بالا

این فوق‌تخصص عفونی و نقص ایمنی در پیوند با اشاره به میزان بروز این عارضه گفت: GVHD در پیوند مغز استخوان با شیوع حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مشاهده می‌شود، اما در پیوند ارگان‌هایی مانند کبد، پانکراس و روده، شیوع آن حدود ۰.۱ تا ۱ درصد است. با وجود شیوع پایین، به دلیل شدت بالا و مرگ‌ومیر قابل توجه (بیش از ۸۰ درصد در موارد شدید)، نیازمند هوشیاری کامل تیم درمان است.

تشخیص دقیق بر اساس معیارهای چندگانه

دکتر خداشاهی با بیان اینکه تشخیص GVHD بر اساس مجموعه‌ای از معیارهای بالینی، آزمایشگاهی و پاتولوژیک انجام می‌شود، افزود: بیوپسی پوست یا مغز استخوان، بررسی عفونت‌های ویروسی مانند HHV6، EBV و CMV و در صورت امکان ارزیابی Donor Chimerism برای اثبات حضور لنفوسیت‌های دهنده در بدن گیرنده از جمله اقدامات مهم تشخیصی در این بیماران است.

نقش کلیدی تیم درمان در نجات بیمار

وی در پایان با قدردانی از تلاش‌های تیم درمان بیمارستان منتصریه مشهد تأکید کرد: تشخیص به‌موقع، تصمیم‌گیری سریع و همکاری منسجم تیم پزشکی و پرستاری نقش تعیین‌کننده‌ای در کنترل این عارضه و نجات جان بیمار داشت. از تلاش‌های ارزشمند و شبانه‌روزی تمامی همکاران در مسیر درمان این نوجوان صمیمانه قدردانی می‌کنم.