پایگاه خبری وبدا

فلوشیپ اورولوژی زنان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه اگرچه شیوع سنگ‌های ادراری در زنان کمتر از مردان است، اما این بیماری در زنان نیز شایع است، گفت: درد ناگهانی و شدید پهلو، به‌ویژه اگر با تهوع و استفراغ همراه باشد، از مهم‌ترین علائم سنگ‌های ادراری است و مراجعه به‌موقع به پزشک از بروز عوارض جدی مانند عفونت و آسیب کلیه جلوگیری می‌کند.

دکتر ژیلا شیخی، فلوشیپ اورولوژی زنان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: اگرچه میزان بروز سنگ‌های ادراری در زنان نسبت به مردان کمتر است، اما این بیماری در زنان نیز به‌طور قابل توجهی مشاهده می‌شود و در مراکز درمانی و ارجاعی، شمار زیادی از مراجعه‌کنندگان را تشکیل می‌دهد.

وی با بیان اینکه عوامل متعددی در ایجاد سنگ‌های ادراری نقش دارند، افزود: سابقه خانوادگی و زمینه ژنتیکی، مصرف ناکافی مایعات، رژیم غذایی نامناسب، کم‌تحرکی و چاقی از مهم‌ترین عوامل خطر تشکیل سنگ‌های ادراری هستند و افرادی که سابقه خانوادگی سنگ‌سازی دارند، در صورت رعایت نکردن اصول تغذیه و مصرف ناکافی آب، بیشتر در معرض ابتلا قرار می‌گیرند.

رژیم غذایی نامناسب، عامل مهم افزایش خطر سنگ‌سازی

دکتر شیخی با اشاره به نقش تغذیه در تشکیل سنگ‌های ادراری گفت: مصرف زیاد نمک، چربی و پروتئین‌های حیوانی، به‌ویژه گوشت قرمز، فرآورده‌های گوشتی و فست‌فودها، احتمال تشکیل سنگ را افزایش می‌دهد.

وی ادامه داد: مصرف بیش از حد مواد غذایی حاوی اگزالات نیز در برخی افراد زمینه‌ساز سنگ‌سازی است. شکلات، پودر کاکائو، نوشیدنی‌های گازدار، قهوه و چای پررنگ یا مانده از جمله مواد غذایی هستند که در صورت مصرف زیاد، به‌ویژه در افراد مستعد، می‌توانند خطر تشکیل سنگ را افزایش دهند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه همچنین کم‌تحرکی و اضافه‌وزن را از دیگر عوامل مؤثر در بروز سنگ‌های ادراری دانست و تأکید کرد: اصلاح سبک زندگی و افزایش فعالیت بدنی نقش مهمی در پیشگیری از این بیماری دارد.

درد شدید پهلو را جدی بگیرید

فلوشیپ اورولوژی زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره علائم این بیماری اظهار کرد: سنگ‌های ادراری ممکن است تا مدت‌ها بدون علامت باشند، اما در بسیاری از موارد با درد شدید و ناگهانی پهلو به‌صورت دردهای کولیکی بروز می‌کنند که معمولاً ناشی از حرکت سنگ در مسیر ادراری است و می‌تواند با تهوع و استفراغ همراه باشد.

وی افزود: هر فردی که با درد شدید یا ناگهانی پهلو، به‌ویژه همراه با تهوع و استفراغ، مراجعه می‌کند باید از نظر وجود سنگ ادراری بررسی شود، زیرا تشخیص و درمان به‌موقع از بروز عوارض بعدی جلوگیری می‌کند.

درمان بر اساس اندازه و محل سنگ انجام می‌شود

دکتر شیخی با بیان اینکه انتخاب روش درمان به اندازه، محل سنگ، میزان انسداد، عملکرد کلیه و وجود یا نبود عفونت بستگی دارد، گفت: بسیاری از سنگ‌های کوچک، به‌ویژه سنگ‌های کمتر از پنج میلی‌متر، با مصرف کافی مایعات، درمان دارویی و رعایت توصیه‌های پزشکی به‌صورت خودبه‌خود دفع می‌شوند.

وی افزود: در مقابل، سنگ‌های بزرگ‌تر یا سنگ‌هایی که موجب انسداد، درد شدید، عفونت یا اختلال عملکرد کلیه شده‌اند، نیازمند مداخلات درمانی هستند.

این فلوشیپ اورولوژی زنان ادامه داد: بسته به شرایط بیمار، از روش‌هایی مانند سنگ‌شکنی برون‌اندامی یا سنگ‌شکنی داخل‌اندامی از طریق مجاری ادراری استفاده می‌شود و انتخاب بهترین روش درمان، پس از انجام تصویربرداری و ارزیابی کامل بیمار صورت می‌گیرد.

سنگ‌های بزرگ ممکن است بدون علامت باشند

دکتر شیخی با اشاره به اینکه برخی سنگ‌های بزرگ کلیه، به‌ویژه سنگ‌های شاخ‌گوزنی، ممکن است در مراحل اولیه علامت واضحی نداشته باشند، اظهار کرد: این سنگ‌ها گاهی تنها با درد مبهم پهلو یا به‌صورت اتفاقی در بررسی‌های تصویربرداری تشخیص داده می‌شوند و در صورت بی‌توجهی می‌توانند باعث عفونت‌های مکرر، انسداد و حتی از دست رفتن عملکرد کلیه شوند.

انسداد همراه با عفونت، یک وضعیت اورژانسی است

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: سنگ‌های ادراری تنها موجب درد نمی‌شوند، بلکه در برخی موارد با ایجاد انسداد، زمینه بروز عفونت‌های شدید دستگاه ادراری را فراهم می‌کنند.

وی افزود: همراهی انسداد با عفونت، یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود و بیمار باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن تحت ارزیابی و درمان قرار گیرد.

بارداری، نیازمند مراقبت ویژه در مواجهه با سنگ‌های ادراری

دکتر شیخی با اشاره به احتمال بروز سنگ‌های ادراری در دوران بارداری گفت: تغییرات هورمونی و فشار رحم بر دستگاه ادراری در دوران بارداری می‌تواند زمینه بروز علائم ناشی از سنگ را فراهم کند.

وی افزود: هر زن بارداری که با درد پهلو مراجعه می‌کند، باید از نظر وجود سنگ ادراری و عفونت بررسی شود، زیرا انسداد یا عفونت در این دوران می‌تواند خطر انقباضات رحمی، زایمان زودرس و سایر عوارض را افزایش دهد.

این فلوشیپ اورولوژی زنان خاطرنشان کرد: درمان این بیماران باید با همکاری متخصص اورولوژی و متخصص زنان انجام شود و در بسیاری از موارد، درمان‌های حمایتی شامل تأمین مایعات، کنترل درد و پیگیری دقیق کافی است؛ اما در صورت وجود انسداد پایدار یا عفونت، مداخلات تخصصی ضرورت پیدا می‌کند.

وی یادآور شد: برخی روش‌های درمانی از جمله سنگ‌شکنی برون‌اندامی در دوران بارداری ممنوع بوده و انتخاب روش درمان باید با توجه به شرایط مادر و جنین انجام شود.

مصرف کافی آب، مهم‌ترین راه پیشگیری

دکتر شیخی مصرف کافی مایعات را مؤثرترین راه پیشگیری از تشکیل سنگ‌های ادراری دانست و گفت: افراد باید به اندازه‌ای آب مصرف کنند که رنگ ادرار آن‌ها زرد کم‌رنگ باشد و از غلیظ شدن ادرار جلوگیری شود.

وی افزود: میزان نیاز به آب در افراد مختلف، با توجه به شرایط جسمی، آب‌وهوا، میزان فعالیت و تعریق متفاوت است و افرادی که در محیط‌های گرم فعالیت می‌کنند یا تعریق بیشتری دارند، باید مایعات بیشتری مصرف کنند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه همچنین بر کاهش مصرف نمک، چربی، پروتئین‌های حیوانی، فست‌فودها، نوشیدنی‌های گازدار، قهوه، شکلات، کاکائو و چای پررنگ، حفظ وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم به‌عنوان مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از سنگ‌سازی تأکید کرد.

وی توصیه کرد: افرادی که سابقه خانوادگی سنگ ادراری دارند، دچار دردهای مکرر پهلو یا عفونت‌های مکرر ادراری می‌شوند و یا سابقه سنگ‌سازی دارند، برای بررسی وضعیت دستگاه ادراری و پیشگیری از عوارض احتمالی به پزشک مراجعه کنند.

حضور اورولوژیست‌های زن، افزایش آرامش و اعتماد بیماران

دکتر شیخی در پایان با اشاره به اهمیت حضور متخصصان زن در حوزه اورولوژی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از اقدامات تشخیصی، درمانی و جراحی‌های اورولوژی از طریق مجاری ادراری انجام می‌شود و به همین دلیل، حضور پزشکان زن در این رشته می‌تواند موجب افزایش احساس امنیت، آرامش و اعتماد بیماران خانم شده و زمینه پیگیری بهتر روند درمان را فراهم کند.