پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی گروه شیمی دارویی در دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به انجام پژوهش «سنتز و بررسی مکانیزم ترکیبات دی‌هیدروپیریمیدینی به عنوان مهارکننده کاینزین EG5 در درمان سرطان»، جزئیات این طرح تحقیقاتی را در راستای دستیابی به شیوه‌ای جدید برای درمان بیماری سرطان تشریح کرد.

دکتر فرزین هادی‌زاده که به همراه دکتر مژگان نجابت مسئولیت اجرای طرح مذکور را بر عهده داشته‌اند، در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: کاینزین‌ها ماشین‌های بیولوژیکی هستند که در داخل سلول با صرف ATP نقل‌وانتقالات را انجام می‌دهند و در طول رشته‌های میکروتوبولی داخل سلول حرکت کرده و سبب انجام نقل‌وانتقالات در سلول‌ها می‌شوند.

وی ادامه داد: این کاینزین‌ها در تقسیم سلولی نیز نقش دارند و باعث انتقال کروموزوم‌ها به قطب‌های سلول می‌شوند و ترکیباتی که این میکروماشین‌ها را که در تقسیم سلولی نقش دارند هدف قرار می‌دهند، باعث اثرات ضدسرطان می‌شوند.

دکتر هادی‌زاده خاطرنشان کرد: این ترکیبات نسبت به داروهای قدیمی مثل تاکسول‌ها و آلکالوئیدهای وینکا که میکروتوبول‌ها را هدف قرار می‌دهند، عوارض جانبی کمتری داشته و اثرات انتخابی‌تری در سلول‌های سرطانی نشان داده‌اند. داروهایی که میکروتوبول‌ها را هدف قرار می‌دهند، بین میکروتوبول‌ها در سلول‌های نرمال و سرطانی تفاوتی قائل نمی‌شوند؛ بنابراین باعث مهار نقل‌وانتقالات در سلول‌های سالم نیز شده و عوارض جانبی متعددی دارند.

وی اضافه کرد: در مقابل، داروهایی که کاینزین‌ها یا همان میکروماشین‌های مسئول تقسیم سلولی را هدف قرار می‌دهند، به‌طور انتخابی روی سلول‌های سرطانی اثر می‌کنند و روی سلول‌های نرمال اثر جانبی ندارند. در مطالعات قبلی، ترکیباتی با ساختار دی‌هیدروپیریمیدینی باعث مهار کاینزین در سلول‌های سرطانی شده‌اند. از میان این ترکیبات می‌توان به داروی موناسترول اشاره کرد که یک 4–(متاهیدروکسی فنیل) دی‌هیدروپیریمیدین است.

استاد دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به اثرات مثبت این ترکیب در درمان انواع سرطان نیز اشاره کرد و در عین حال گفت: به دلیل حلالیت کم این دارو در آب، مشکلاتی وجود دارد و برای اینکه ترکیبی به عنوان دارو استفاده شود، باید حلالیت مناسب در آب را داشته باشد تا بتواند توزیع مناسبی در داخل بدن انسان پیدا کند. بنابراین ما در این تحقیق سعی کردیم با تغییر ساختار شیمیایی موناسترول، ترکیباتی سنتز کنیم که ضمن داشتن خواص موناسترول، حلالیت بهتری نیز داشته باشند.

وی افزود: بدین منظور، ضمن حفظ اسکلت دی‌هیدروپیریمیدینی، استخلاف آب‌گریز 4-(متاهیدروکسی فنیل) را با حلقه آب‌دوست ایمیدازولیل جانشین کردیم و به‌صورت کامپیوتری واکنش این ترکیبات طراحی‌شده با آنزیم کاینزین بررسی شد. سپس ترکیبات مؤثر سنتز شده و در مدل‌های سلولی از نظر اثرات سمیت سلولی مورد مطالعه قرار گرفتند.

دکتر هادی‌زاده افزود: اثر ترکیبات به‌طور مستقیم روی آنزیم کاینزین نیز بررسی شد و ترکیباتی که نتایج مثبتی داشتند، در مرحله نهایی در مدل موشی سرطان نیز مطالعه شدند. از میان ۲۳ ترکیب سنتز شده، چهار ترکیب اثرات خوبی در مقایسه با داروی استاندارد موناسترول نشان دادند.

نتایج این تحقیق منتشر شده است و امید می‌رود در ادامه این تحقیقات بتوان به ترکیبات مؤثری برای درمان سرطان دست یافت.