پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی گروه طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به افزایش استفاده از تلفن همراه، تبلت و سایر ابزارهای دیجیتال، گفت: برخلاف تصور رایج، تاکنون شواهد علمی محکمی وجود ندارد که نشان دهد استفاده از تلفن همراه به‌تنهایی موجب تغییر دائمی شکل ستون فقرات یا ایجاد قوز در افراد سالم می‌شود؛ آنچه بیش از همه سلامت ستون فقرات را تهدید می‌کند، سبک زندگی کم‌تحرک، نشستن‌های طولانی‌مدت و کاهش فعالیت بدنی است.

به گزارش وبدا، دکتر محسن ظفرقاسم‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار وبدا، با اشاره به رواج اصطلاحاتی مانند «گردن موبایلی» (Text Neck) اظهار کرد: پاسخ علمی به این پرسش که «آیا تلفن همراه باعث تغییر شکل ستون فقرات می‌شود؟» یک «بله» یا «خیر» ساده نیست. مطالعات نشان می‌دهد استفاده طولانی‌مدت از تلفن همراه و تبلت، به‌ویژه زمانی که با خم شدن سر، وضعیت نامناسب بدن و نشستن‌های طولانی همراه باشد، احتمال بروز درد در ناحیه گردن، شانه و کمر را افزایش می‌دهد، اما تاکنون ارتباط مستقیمی میان استفاده از موبایل و ایجاد تغییرات دائمی ستون فقرات در افراد سالم به اثبات نرسیده است.

وی افزود: فناوری، مقصر اصلی این مشکلات نیست؛ بلکه سبک زندگی کم‌تحرک، کاهش فعالیت بدنی و ساعت‌های طولانی بی‌حرکتی، مهم‌ترین عواملی هستند که سلامت ستون فقرات را با خطر مواجه می‌کنند.

ستون فقرات برای حرکت ساخته شده است، نه بی‌حرکتی

عضو هیأت علمی گروه طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه بدن انسان برای حرکت مداوم تکامل یافته است، گفت: عضلات، مفاصل، رباط‌ها و دیسک‌های بین‌مهره‌ای زمانی بهترین عملکرد خود را دارند که بدن به‌طور مرتب تغییر وضعیت دهد. هنگامی که فرد ساعت‌ها بدون حرکت می‌نشیند، عضلات نگهدارنده ستون فقرات خسته می‌شوند، انعطاف‌پذیری کاهش می‌یابد و فشار بیشتری به مفاصل و دیسک‌ها وارد می‌شود.

دکتر ظفرقاسم‌پور تصریح کرد: به همین دلیل، بسیاری از دردهای گردن و کمر بیش از آنکه ناشی از استفاده از یک وسیله دیجیتال باشند، نتیجه ثابت ماندن طولانی‌مدت بدن در یک وضعیت هستند.

چرا هنگام استفاده از تلفن همراه گردن درد می‌گیرد؟

وی با اشاره به سازوکار ایجاد دردهای گردنی هنگام استفاده از تلفن همراه اظهار کرد: زمانی که سر برای مدت طولانی به سمت جلو خم می‌شود، عضلات پشت گردن ناچارند به‌طور مداوم وزن سر را تحمل کنند. این انقباض مداوم، موجب کاهش خون‌رسانی به عضلات، خستگی، گرفتگی و درد می‌شود و اگر این وضعیت به عادت روزانه تبدیل شود، احتمال کاهش استقامت عضلات، محدودیت حرکتی و دردهای مزمن افزایش می‌یابد.

کودکان و نوجوانان؛ نسلی که بیش از دیگران در معرض خطر است

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه کودکان و نوجوانان از نخستین سال‌های زندگی با تلفن همراه، تبلت و رایانه سر و کار دارند، گفت: اگرچه تاکنون ثابت نشده است که این وسایل موجب تغییر دائمی ستون فقرات شوند، اما کاهش فعالیت بدنی، افزایش زمان استفاده از صفحه‌نمایش، چاقی و ضعف عضلات در این گروه سنی می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلات اسکلتی ـ عضلانی در سال‌های آینده باشد.

وی بر ضرورت ایجاد تعادل میان استفاده از ابزارهای دیجیتال و فعالیت‌های روزانه تأکید کرد و افزود: بازی در فضای باز، ورزش، تحرک روزانه و خواب کافی باید بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه زندگی کودکان و نوجوانان باشد تا از بروز آسیب‌های ناشی از سبک زندگی کم‌تحرک پیشگیری شود.

باورهای رایج؛ واقعیت‌های علمی

دکتر ظفرقاسم‌پور با اشاره به برخی باورهای نادرست درباره سلامت ستون فقرات گفت: یکی از رایج‌ترین باورها این است که استفاده از تلفن همراه باعث ایجاد قوز دائمی می‌شود، در حالی که تاکنون چنین موضوعی به‌طور علمی اثبات نشده است. آنچه بیشتر مشاهده می‌شود، وضعیت نامناسب بدن و دردهای عضلانی است که در بسیاری از موارد با اصلاح عادت‌های روزانه و افزایش تحرک بهبود پیدا می‌کند.

وی افزود: برخی افراد نیز تصور می‌کنند در صورت بروز گردن‌درد باید به‌طور کامل استراحت کنند، در حالی که شواهد علمی نشان می‌دهد استراحت کوتاه‌مدت ممکن است مفید باشد، اما ادامه فعالیت‌های سبک و انجام تمرینات مناسب معمولاً روند بهبودی را تسریع می‌کند.

این متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ادامه داد: باور دیگری که میان مردم رواج دارد این است که هرچه صاف‌تر و بدون حرکت بنشینیم، برای ستون فقرات بهتر است؛ اما حقیقت این است که حتی صحیح‌ترین وضعیت نشستن نیز اگر ساعت‌ها ادامه پیدا کند، برای بدن مناسب نیست. بهترین وضعیت، وضعیتی است که به‌طور مرتب تغییر کند.

پنج توصیه طلایی برای محافظت از ستون فقرات

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به مهم‌ترین راهکارهای حفظ سلامت ستون فقرات اظهار کرد: نخستین توصیه این است که هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه از جای خود بلند شوید، چند قدم راه بروید یا چند حرکت کششی انجام دهید؛ اقدامی ساده که فشار وارد شده به عضلات و مفاصل را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

وی افزود: قرار دادن صفحه‌نمایش در راستای سطح چشم، یکی دیگر از راهکارهای مؤثر برای کاهش فشار بر گردن است و می‌تواند از بروز دردهای ناشی از خم شدن مداوم سر جلوگیری کند.

دکتر ظفرقاسم‌پور ورزش را رکن اساسی سلامت ستون فقرات دانست و گفت: انجام دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در طول هفته، تأثیر قابل توجهی در حفظ سلامت ستون فقرات دارد. همچنین تقویت عضلات مرکزی بدن شامل عضلات شکم، کمر و لگن، نقش مهمی در حمایت از ستون فقرات و پیشگیری از دردهای اسکلتی ـ عضلانی ایفا می‌کند.

وی خواب کافی و تغذیه مناسب را نیز از دیگر عوامل مؤثر در سلامت ستون فقرات برشمرد و افزود: عضلات و دیسک‌های بین‌مهره‌ای برای ترمیم و بازسازی به خواب باکیفیت و تغذیه مناسب نیاز دارند؛ بنابراین این دو عامل نباید نادیده گرفته شوند.

فناوری را هوشمندانه استفاده کنیم

عضو هیأت علمی گروه طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: فناوری بخش جدایی‌ناپذیر زندگی امروز است و هدف، کنار گذاشتن تلفن همراه یا ابزارهای دیجیتال نیست؛ بلکه باید شیوه استفاده از آن‌ها را اصلاح کنیم.

دکتر ظفرقاسم‌پور خاطرنشان کرد: اگر در طول روز بیشتر حرکت کنیم، مدت زمان بی‌حرکتی را کاهش دهیم، وضعیت بدن خود را مرتب تغییر دهیم و ورزش را به بخشی از سبک زندگی روزانه تبدیل کنیم، می‌توانیم بدون آسیب به سلامت ستون فقرات، از مزایای فناوری بهره‌مند شویم.

وی در پایان با تأکید بر اینکه «ستون فقرات برای حرکت ساخته شده است، نه برای ساعت‌ها بی‌حرکت ماندن»، گفت: هر بار که از جای خود بلند می‌شویم، چند قدم راه می‌رویم یا بدن خود را حرکت می‌دهیم، در واقع سرمایه‌گذاری ارزشمندی برای سلامت ستون فقرات و کیفیت زندگی آینده خود انجام داده‌ایم.