پایگاه خبری وبدا

دکتر علیرضا حیدری بکاولی، متخصص قلب و عروق، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد و فلوشیپ الکتروفیزیولوژی، از چهره‌های شناخته‌شده و اثرگذار حوزه آموزش و درمان در خراسان است؛ پزشکی که مسیر زندگی‌اش از روستای بکاول از توابع تربت حیدریه آغاز شد، در تهران ادامه یافت و سرانجام در مشهد به بار نشست. دکتر حیدری که اکنون به عنوان معاون آموزشی گروه و رئیس بخش قلب بیمارستان قائم(عج) فعالیت می‌کند، در سال ۱۴۰۵ نیز به عنوان استاد برتر آموزشی در نوزدهمین جشنواره شهید مطهری معرفی شد؛ افتخاری که ثمره سال‌ها تلاش علمی، آموزشی و بالینی اوست.

از کودکی در بکاول، تا تحصیل در مشهد

دکتر حیدری متولد ۲۵ شهریور ۱۳۴۴ در روستای بکاول است. او روایت می‌کند که بیشتر سال‌های کودکی، نوجوانی و جوانی‌اش را در تهران گذرانده و تحصیلات ابتدایی، متوسطه و دبیرستان را نیز همان‌جا پشت سر نهاده است. در سال آخر دبیرستان و پس از شهادت پدر، خانواده‌اش ناچار به مشهد بازگشتند؛ بازگشتی که به گفته او هم برای نزدیکی به زادگاه و خانواده بود و هم آغاز مرحله‌ای تازه در زندگی علمی‌اش. این استاد باسابقه در سال ۱۳۶۲ در دانشگاه علوم پزشکی مشهد پذیرفته شد و سرانجام در سال ۱۳۶۹ از رشته پزشکی عمومی فارغ‌التحصیل شد. پس از آن، دوره طرح را در شهرستان گناباد، شهر کاخک و مدتی نیز در سرخس گذراند و خدمت سربازی خود را هم در سپاه پاسداران در بجنورد انجام داد.

ورود به عرصه تخصصی قلب و آغاز یک مسیر تخصصی

این پزشک و استاد دانشگاه می‌گوید پس از تکمیل طرح و سربازی در سال ۱۳۷۳، مسیر تخصصی خود را در رشته قلب و عروق ادامه داد و در سال ۱۳۷۷ موفق به دریافت دانشنامه شد. او پس از آن مدتی به عنوان متخصص قلب در شهرستان چناران و سپس در بیمارستان شهید هاشمی‌نژاد مشهد فعالیت کرد. همزمان، مسئولیت اجرایی ریاست اورژانس ۱۱۵ را نیز بر عهده داشت؛ زمانی که خراسان شمالی، جنوبی و رضوی هنوز در یک مجموعه ادغام بودند. او تا سال ۱۳۸۱ در این مسئولیت ماند و سپس با راهنمایی استاد پیشکسوت، آقای دکتر دهقانی، به عضویت هیأت علمی درآمد.

به گفته خودش، در همان دوره تصمیم گرفت مسیر تازه‌ای را در حوزه‌ای دنبال کند که آن روزها در گروه قلب وجود نداشت؛ یعنی فلوشیپ الکتروفیزیولوژی. علاقه شخصی در کنار توصیه و هدایت استادان، او را به این سمت کشاند. دکتر حیدری بکاولی می‌گوید با وجود مسئولیت‌های اجرایی، تمایل اصلی‌اش همواره درس، تحصیل و توسعه دانش بوده است.

دکتر حیدری بکاولی در سال ۱۳۸۲ دوره فلوشیپ الکتروفیزیولوژی را در بیمارستان قلب شهید رجایی آغاز کرد و پس از بازگشت به مشهد در سال ۱۳۸۴، بنیان خدمات الکتروفیزیولوژی و آریتمی را با همکاری گروه قلب و مسئولان وقت دانشگاه گذاشت؛ اقدامی که به گفته او، مشهد را به یکی از مراکز پیشرو در این حوزه تبدیل کرد.

از مدیریت گروه تا آموزش امروز؛ نگاه یک استاد موفق

دکتر حیدری بکاولی در ادامه از مسئولیت‌های آموزشی و اجرایی خود نیز می‌گوید؛ از یک دوره مدیریت گروه قلب گرفته تا معاونت آموزشی گروه، و اکنون نیز بیش از سه سال است که به عنوان معاون آموزشی گروه و رئیس بخش قلب فعالیت می‌کند. اما به باور او، مهم‌ترین ویژگی یک استاد موفق در علوم پزشکی تنها دانش تخصصی نیست.

او می‌گوید استاد، به ویژه در رشته‌های بالینی، باید عشق به آموزش داشته باشد و در کنار آن، خود را همپای تحولات سریع علمی در جهان و منطقه به‌روز نگه دارد. از نگاه او، تفکر نقادانه، آموزش مبتنی بر شواهد، نوآوری و خلاقیت از ضرورت‌های امروز دانشگاه است؛ ضرورتی که آموزش را از شکل سنتی و یک‌سویه خارج می‌کند و آن را به مسیر تولید راه‌حل برای مسائل سلامت جامعه می‌برد.

او تأکید می‌کند که استاد باید «یادگیرنده مادام‌العمر» باشد و در حوزه بالینی، چهار بُعد شخصیتی را همزمان در خود پرورش دهد: آموزشی، پژوهشی، کلینیکی و اجرایی. به باور او، اگرچه ممکن است فردی در همه این حوزه‌ها سرآمد نباشد، اما باید در یکی از آن‌ها برجسته و در دیگر حوزه‌ها نیز آشنا و توانمند باشد.

آموزش بالینی؛ وقتی انسان در مرکز قرار می‌گیرد

از نظر این عضو هیأت علمی، آموزش بالینی بدون مهارت ارتباطی معنا ندارد. او می‌گوید نگاه یک پزشک نباید رباتیک یا مکانیکی باشد؛ موضوع آموزش و پژوهش برای یک استاد بالینی، انسانی است با همه پیچیدگی‌های خود و پیرامونش. بنابراین باید با جنبه‌های مادی و معنوی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه خود آشنا باشد.

به اعتقاد او، استاد باید بتواند با بیمار، دانشجو و همکاران تیم ارائه‌دهنده خدمات سلامت ـ اعم از مافوق و زیردست ـ ارتباط مؤثر برقرار کند. او می‌گوید مهم‌ترین اصل در این مسیر، «انسان‌محور بودن» است؛ یعنی توجه اصلی نه صرفاً به بیماری، بلکه به انسانی که قرار است به او کمک کنیم تا زندگی سالمی داشته باشد یا اگر بیمار است، سلامت به او بازگردانده شود. نباید به او فقط به عنوان یک مورد بیماری نگاه کنیم و دید ما باید در سطح کلان، معطوف به انسان باشد.

کیفیت آموزش با عدد و شاخص سنجیده می‌شود

دکتر حیدری بکاولی درباره ارتقای کیفیت آموزش در دانشگاه نیز می‌گوید کیفیت با گلایه و گفت‌وگوهای کلی بالا نمی‌رود، بلکه باید برای آن شاخص، معیار و استاندارد تعریف کرد. به باور او، دانشگاه برای رسیدن به وضعیت مطلوب باید تصویری روشن از هدف‌های پنج‌ساله و ده‌ساله داشته باشد و از طریق داشبوردهای دقیق، فاصله خود را با آن اهداف بسنجد.

او تأکید می‌کند که جذب دانشجو و عضو هیأت علمی باید سخت‌گیرانه و بر اساس معیارهای روشن انجام شود؛ چراکه این دو گروه، موتور محرک دانشگاه‌اند. به گفته او، جذب افراد توانمند برای خدمت در کسوت استادی شرط لازم است، اما کافی نیست و باید پیش از آغاز فعالیت حرفه‌ای، آموزش منظم و کلاسیک ببینند تا بتوانند در محیط پیچیده آموزش و درمان اثرگذار باشند.

آموزش در دوران دشوار هم تعطیل نمی‌شود

این استاد برتر آموزشی با اشاره به شرایط دشوار امروز می‌گوید آموزش نباید حتی در زمان بحران متوقف شود. به باور او، ممکن است کلاس‌ها برای مدتی کوتاه به دلیل مسائل امنیتی یا شرایط خاص تعطیل شوند، اما یادگیری و مسئولیت آموزشی تعطیل‌بردار نیست.

او خود و هم‌نسلانش را «سربازان جنگی همه‌جانبه» می‌داند که باید در هر شرایطی به تلاش بی‌وقفه خود ادامه دهند، به‌روز بمانند و برای جبران کاستی‌ها تلاش کنند.

توصیه‌ای به جوان‌ترها: موازی زندگی کنید

دکتر حیدری بکاولی معتقد است دانشجو بیشتر از آنکه به حرف‌های استاد توجه کند، رفتار او را می‌بیند؛ از نظم و تعهد گرفته تا آراستگی و احترام به مسئولیت. این استاد باسابقه دانشگاه همچنین بر اهمیت اقتصاد و معیشت در زندگی پزشکان جوان تأکید می‌کند و می‌گوید تجربه شخصی‌اش به او آموخته که باید «موازی زندگی کرد»؛ یعنی کار، خانواده، سلامت، تفریح، ورزش، مناسبت‌های خانوادگی و مذهبی را تا حد امکان همزمان پیش برد، نه اینکه منتظر بمانیم هر کار را مقدمه مرحله بعد کنیم.

به اعتقاد او، عمر کوتاه‌تر از آن است که انسان بخواهد همه چیز را برای بعد نگه دارد.