پایگاه خبری وبدا

مدیر گروه سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه شیوه مواجهه والدین با سوگ، نقش تعیین‌کننده‌ای در سلامت روان کودکان دارد، گفت: پاسخ‌گویی متناسب با سن کودک، ایجاد فضای امن برای گفت‌وگو و پذیرش احساسات او، مهم‌ترین اصول کمک به کودکان در مواجهه با سوگ جمعی و از دست دادن عزیزان است.

دکتر ندا اخروی در گفت‌وگو با وب‌دا با اشاره به تأثیر فضای سوگ جمعی بر کودکان اظهار کرد: در روزهایی که جامعه با فقدان و برگزاری آیین‌های سوگواری مواجه است، کودکان نیز پرسش‌هایی درباره مرگ، از دست دادن عزیزان و مفاهیم مرتبط با آن مطرح می‌کنند. نحوه پاسخ‌گویی بزرگسالان به این پرسش‌ها می‌تواند در کاهش اضطراب و حفظ سلامت روان کودکان نقش مهمی داشته باشد.

وی با بیان اینکه درک کودکان از مفهوم مرگ در سنین مختلف متفاوت است، افزود: کودکان زیر هفت سال هنوز توانایی درک مفاهیم انتزاعی را ندارند؛ بنابراین نباید توضیحات پیچیده درباره مرگ برای آنان ارائه شود. در این سن بهتر است گفت‌وگوها کوتاه، ساده و متناسب با توان درک کودک باشد و بیشتر بر ویژگی‌های مثبت فرد از دست‌رفته و خاطرات خوش از او تمرکز شود.

مدیر گروه سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: اگر کودک خردسال درباره مرگ سؤال کرد، پاسخ باید ساده و متناسب با سن او باشد و پس از آن توجه کودک به فعالیت یا موضوع دیگری جلب شود. همچنین توصیه می‌شود کودکان کم‌سن در معرض فضای هیجانی و سنگین برخی مراسم‌های سوگواری قرار نگیرند، زیرا این شرایط ممکن است موجب اضطراب و ترس در آنان شود.

دکتر اخروی درباره کودکان هفت تا ۹ سال نیز گفت: در این دوره، کودکان به‌تدریج مفهوم مرگ را بهتر درک می‌کنند، اما ممکن است نگران مرگ خود یا والدینشان شوند. در این سن بهتر است گفت‌وگوها بر ارزش‌های اخلاقی، رفتارهای پسندیده و الگوبرداری از انسان‌های نیکوکار متمرکز باشد تا کودک بتواند مفاهیم را به شکلی ملموس‌تر درک کند

وی افزود: در صورتی که کودک تمایل داشته باشد، حضور در برخی مراسم‌های سوگواری با همراهی والدین و ارائه توضیح مناسب درباره آنچه قرار است مشاهده کند، می‌تواند به درک بهتر او از این تجربه کمک کند.

این روانشناس درباره کودکان ۱۰ تا ۱۲ سال و نوجوانان اظهار کرد: در این سنین، توانایی تفکر انتزاعی شکل گرفته و می‌توان درباره موضوعاتی همچون مرگ، رابطه جسم و روح و باورهای دینی درباره زندگی پس از مرگ با آنان گفت‌وگو کرد. توضیح اینکه مرگ پایان کامل زندگی نیست و در باورهای دینی انتقال روح به جهانی دیگر تلقی می‌شود، می‌تواند به نوجوان در پذیرش مفهوم فقدان کمک کند.

دکتر اخروی با اشاره به پرسش‌های رایج کودکان درباره مرگ گفت: بسیاری از کودکان می‌پرسند چرا انسان‌ها می‌میرند یا زنده بودن چه معنایی دارد. در پاسخ به این پرسش‌ها باید به زبان ساده توضیح داد که همه موجودات زنده روزی متولد می‌شوند، مدتی زندگی می‌کنند و در نهایت زندگی آنان در این دنیا پایان می‌یابد. همچنین لازم است به کودک اطمینان داده شود که بیشتر افراد عمر طولانی دارند و والدین او در حال حاضر سالم هستند تا نگرانی‌های احتمالی کاهش یابد.

وی نقش خانواده را در عبور سالم کودک از سوگ بسیار مهم دانست و افزود: پنهان کردن کامل احساسات از کودک ضرورتی ندارد. بهتر است کودک بداند که غمگین شدن، گریه کردن و دلتنگی پس از فقدان عزیزان، احساساتی طبیعی هستند و باید فرصت بیان این احساسات را داشته باشد.

مدیر گروه سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد مشارکت دادن کودکان در فعالیت‌های متناسب با سن آنان را نیز مؤثر دانست و گفت: حضور در برخی آیین‌های سوگواری، دعا کردن، انجام کارهای خیر، کمک در توزیع نذورات، نقاشی کشیدن، نوشتن دل‌نوشته، مرور خاطرات خوش، بازی و فعالیت‌های بدنی، از جمله راهکارهایی هستند که به کودکان کمک می‌کنند احساسات خود را بهتر ابراز کرده و سوگ را به شیوه‌ای سالم مدیریت کنند.

دکتر اخروی در پایان تأکید کرد: مهم‌ترین وظیفه والدین ایجاد فضایی امن و آرام برای گفت‌وگو با کودک است. خانواده‌ها باید با صبوری به پرسش‌های کودکان پاسخ دهند، احساسات آنان را بپذیرند و اجازه دهند کودک غم، نگرانی یا دلتنگی خود را بیان کند. این همراهی آگاهانه، زمینه عبور سالم کودک از تجربه سوگ و تقویت تاب‌آوری روانی او را فراهم می‌کند.