فلوشیپ تشخیص و درمان اختلالات خواب و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از انتشار کتاب کودکانه «لالاپری» خبر داد؛ اثری علمی، ادبی و هنری که با هدف آموزش غیرمستقیم بهداشت خواب به کودکان خردسال طراحی شده و اکنون بهعنوان دومین کتاب نشر سلامتمحور «سیبک» در دسترس خانوادهها قرار گرفته است.
جرقه یک ایده؛ از یک پست ساده تا شکلگیری یک کتاب تخصصی کودک
دکتر مهناز امینی، فلوشیپ اختلالات خواب، در گفتوگو با وبدا توضیح داد: سالهاست در کلینیک خواب با مشکلات خواب کودکان و نگرانیهای والدین مواجه هستم. جالب است که نقطه آغاز این کتاب علمی، یک پست ساده در روز جهانی خواب ۱۴۰۳ بود. تصور نمیکردم این پیام کوتاه زمینهساز تولد یک اثر تخصصی کودک شود.
او میگوید کمی بعد از این پست، افروز ارزهگر، مدیر نشر سیبک، با وی تماس گرفته و پیشنهاد تألیف کتابی علمی اما کودکانه برای آموزش خواب سالم را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که به گفته دکتر امینی، «بسیار هیجانانگیز و در عین حال مسئولیتآفرین» بود.
نشر سیبک؛ نخستین نشر سلامتمحور کودک در ایران
افروز ارزهگر، مدیر نشر سیبک، درباره خطمشی این نشر بیان میکند: سیبک اولین نشر فارسیزبان سلامتمحور کودک است که با هدف تغییر رفتار و ارتقای سواد سلامت کودکان فعالیت میکند. تیم ما ترکیبی از نویسندگان کودک، تصویرگران حرفهای، پزشکان متخصص، مربیان کودک و والدین دغدغهمند است.
به گفته ارزهگر، فعالیت این نشر از دوران دانشجویی و با حمایت علمی اساتید دانشگاه علوم پزشکی مشهد آغاز شد. نخستین کتاب این نشر با عنوان «هاپیچو» موفق شد جایزه ملی پارسآرا را دریافت کرده و تأییدیه رسمی معاونت بهداشت وزارت بهداشت را نیز کسب کند.
تشکیل تیم تخصصی و تولد شخصیت «لالاپری»
پس از پیشنهاد اولیه، تیمی سهنفره شکل گرفت:دکتر مهناز امینی بهعنوان متخصص خواب،دکتر محبوبه بزمآرا نویسنده کودک و کارشناس کانون پرورش فکری،و افروز ارزهگر به نمایندگی از ناشر.
هدف، تولید اثری مناسب کودکان ۳ تا ۶ سال بود؛ سنی که بنیان عادتهای خواب درست در آن شکل میگیرد.
در جلسات متعدد، هسته داستان و شخصیت اصلی شکل گرفت: «لالاپری»، پری مهربانی که کودکان را با موسیقی کلمات، شعر و لالایی به سرزمین رؤیا میبرد. دکتر امینی میگوید: لالاپری ترکیبی از آرامش، تخیل و آموزش غیرمستقیم است؛ یعنی همان چیزی که برای تغییر رفتار خواب در کودکان ضروری است.
رویکرد آموزشی داستان؛ از مشکل تا راهحل
در این داستان چند کودک با عادتهای خواب متفاوت حضور دارند. یکی از کودکان دچار مشکل خواب است و لالاپری تلاش میکند عادتهای نادرست او را بهتدریج اصلاح کند. پیامهای اصلی کتاب شامل مواردی مانند:اهمیت روتین خواب،دوری از وسایل الکترونیکی پیش از خواب،محیط خواب آرام و رفتار صحیح والدین هنگام مقاومت کودک در برابر خواب است؛ اما همه این موارد در قالب قصه و شعر مطرح میشود تا کودک بدون احساس اجبار، پیامها را دریافت کند.
تصویرگری مبتنی بر اصول تربیتی
تصویرگری کتاب توسط فاطمه ارزهگر، هنرمند کودک، انجام شده است. به گفته دکتر امینی، تصاویر کتاب بارها بازبینی شد تا پیامهای غیرمستقیم آن متناسب با اصول تربیتی باشد.
او توضیح میدهد: نمیخواستیم کودکِ دارای رفتار نادرست، در تصویر تشویق شود یا پاداش بگیرد. کوچکترین عناصر بصری میتوانند بر ذهن کودک اثر تربیتی بگذارند و این برای ما بسیار مهم بود.
کتابی که در دل بحران اجتماعی خلق شد
این پروژه در شرایط دشوار اجتماعی و روانی کشور پیش میرفت؛ روزهایی پر از اخبار ناراحتکننده، جنگ و التهاب اجتماعی.
دکتر امینی این مسیر را چنین توصیف میکند: بارها گفتم که این پروژه برای من مثل دوران بارداری و زایمان یک کتاب بود؛ دشوار، طولانی اما بسیار شیرین. حدود یک سال زمان برد تا لالاپری در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ به دنیا بیاید.
کتاب لالاپری با حمایت معنوی انجمن خواب خراسان همراه بوده و لوگوی این انجمن در پشت جلد درج شده است؛ نشانهای از اعتبار علمی اثر.
بر اساس گفته دکتر امینی، بازخوردهای اولیه از خانوادهها «دلگرمکننده» بوده است:کودکان با شخصیت لالاپری ارتباط گرفتهاند و بسیاری از آنها درخواست تکرار قصه را دارند. این یعنی کتاب توانسته به هدف اولیه خود نزدیک شود.
ظرفیتهای توسعه شخصیت لالاپری
به باور تیم تولید، لالاپری تنها یک کتاب نیست؛ بلکه قابلیت تبدیل شدن به یک برند کودکانه را دارد.
برنامههای در دست بررسی:تولید عروسک لالاپری،ساخت پادکست و مجموعه لالایی،طراحی نمایش کودکانه،ترجمه انگلیسی برای مخاطبان بینالمللی،و ساخت مجموعه کتابهای بعدی با همین شخصیت.
نویسنده کتاب: ادبیات کودک بهترین مسیر آموزش غیرمستقیم است
محبوبه بزمآرا، نویسنده اثر، توضیح میدهد: کودکان از امر و نهی مستقیم فرار میکنند. اما وقتی پیام در دل داستان و تخیل قرار میگیرد، اثرگذاری چند برابر میشود.
به گفته او، وجود یک متخصص خواب در کنار تیم نویسندگی، به محتوا عمق و اعتبار بیشتری داده است.
معرفی شخصیت جدید؛ «خواپیچو» در راه است
بنابر اعلام دکتر امینی، در کتابهای آینده قرار است شخصیت «خواپیچو» معرفی شود؛ شخصیتی که نقش مختلکننده خواب را بازی میکند و در تضاد کامل با لالاپری قرار دارد. هدف این است که کودکان یاد بگیرند چگونه رفتارهای مقاومت در برابر خواب را بشناسند و اصلاح کنند.
دکتر امینی در پایان گفت: «لالاپری برای من فقط یک پروژه کاری نیست؛ ترکیبی از علم خواب، عشق به آموزش و علاقه به دنیای رؤیاهای بچههاست. امید دارم لالاپری همدم شبهای کودکان باشد و کمک کند خواب آرامتر و رؤیاهای شیرینتری را تجربه کنند.
نحوه تهیه کتاب:علاقهمندان میتوانند برای دریافت اطلاعات خرید، عدد «۱» را به شماره ۰۹۳۵۹۹۶۰۶۹۰ پیامک کنند.
