داستان دکتر محمد نورمحمدی، عضو هیأت علمی گروه بهداشت حرفهای دانشگاه، روایتی است از پشتکار، علاقه و تعهد عمیق به مقوله آموزش. او که متولد دوم خرداد ۱۳۶۵ در شهرستان رشتخوار است، مسیر تحصیلی خود را از مقطع ابتدایی در روستای احمدآباد آغاز کرد و با عبور از چالشها و کسب افتخارات علمی متعدد، امروز به جایگاهی رفیع در دانشگاه دست یافته است. این گزارش، نگاهی است به فراز و نشیبهای زندگی تحصیلی و حرفهای او، همراه با دیدگاههای ارزشمندش درباره اولویت آموزش و تفکیک نقش اعضای هیأت علمی.
آغاز راه و درخشش در دوران تحصیل
دکتر نورمحمدی در سال ۱۳۸۴ با ورود به مقطع کاردانی، نخستین گامهای خود را در آموزش عالی برداشت. او با پشتکار مثالزدنی، مقطع کارشناسی ناپیوسته را با رتبه اول پشت سر گذاشت و سپس در سال ۱۳۸۸، دوره کارشناسی مهندسی حرفهای و ایمنی کار را در دانشگاه تهران با موفقیت به پایان رساند. اشتیاق او به علمآموزی اما ادامه داشت؛ همان سال در آزمون ورودی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران شرکت کرد و در سال ۱۳۹۰ با مدرک کارشناسی ارشد فارغالتحصیل شد.
دوران تدریس و ورود به مقطع دکتر
پس از اتمام کارشناسی ارشد، دکتر نورمحمدی به مدت دو سال (۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲) بهعنوان هیأت علمی طرحی در دانشگاه زابل مشغول به خدمت شد. در سال ۱۳۹۲ با قبولی در مقطع دکتری دانشگاه تهران، گامی بلند در مسیر تعالی علمی برداشت. او در سال ۱۳۹۵ با شرکت در فراخوان بورس، بورسیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد شد و سرانجام در سال ۱۳۹۸ با دفاع از پایاننامه دکتری، فعالیت رسمی خود را بهعنوان عضو هیأت علمی آغاز کرد.
این پشتکار در مقاطع مختلف نیز قابل مشاهده است: کسب رتبه اول در مسیر کاردانی به کارشناسی، رتبه ۸ کشوری در سال ۱۳۸۸ و پذیرش در مقطع دکتری با رتبه یک سهمیه و ۷ کشوری در سال ۱۳۹۲.
ورزش؛ یار همیشگی مسیر علم
علاقه دکتر نورمحمدی به ورزش، بهویژه فوتسال و فوتبال، همیشه در کنار فعالیتهای علمی او حضور داشته است. او در دوران دانشجویی، عضو و کاپیتان تیمهای فوتسال دانشگاه بود و فعالیت ورزشی چشمگیری نیز در تهران داشت.
اولویت آموزش؛ دغدغه اصلی دکتر نورمحمدی
به باور دکتر نورمحمدی، اگرچه در سطح سیاستگذاری کلان، آموزش در اولویت معرفی میشود، اما در عمل، حوزه درمان بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. او میگوید: آموزش بخشی است که از نظر روحی و روانی به من آرامش میدهد و علاقهمندم بیشترین تمرکز و انرژی خود را در این حوزه صرف کنم؛ چراکه ارتباط با دانشجو و فرآیند یاددهی–یادگیری برای من ارزشمندترین بخش فعالیت حرفهای است.
او امیدوار است دانشگاه روزی بهطور واقعی، آموزش را در صدر اولویتها قرار دهد.
تفکیک نقش اعضای هیأت علمی؛ راهی به سوی ارتقا
یکی از نکات مورد تأکید دکتر نورمحمدی، لزوم تفکیک وظایف اعضای هیأت علمی است. او معتقد است نباید اساتید را همزمان درگیر همه فعالیتها کرد؛ شاخصهای ارتقا باید بر اساس نوع فعالیت (درمان، آموزش یا پژوهش) تعریف شوند تا امکان تمرکز بیشتر و عملکرد بهتر فراهم شود.
او با کولهباری از تجربه علمی و تعهد به آموزش، نمونهای درخشان از اساتید دغدغهمند است؛ استادی که با وجود موفقیت در اجرا و پژوهش، همچنان آموزش را در اولویت قرار میدهد و بر توجه به حقوق دانشجویان و تفکیک وظایف اساتید تأکید دارد.
شاخصهای استاد موفق
به اعتقاد او: شاخصهای استاد موفق شامل برقراری رابطه صحیح با نسل جدید، ایجاد تعامل مؤثر و برقراری حس صمیمیت کنترلشده میان استاد و دانشجوست. بسیار مهم است که استاد بتواند در چارچوب حرفهای خود اطلاعات را منتقل کند و فضای کلاس را بهگونهای مدیریت کند که انگیزه بیشتری در دانشجویان ایجاد شود. در شرایط فعلی، هدف اصلی آموزش، ایجاد انگیزه و سوق دادن دانشجویان به حرکت رو به جلوست.
تلاش حداکثری با امکانات حداقلی
او درباره آغاز فعالیت خود در دانشگاه میگوید: گروه ما شاید با حداقل امکانات شروع به کار کرد. آزمایشگاهها را از صفر ساختیم؛ چه با هزینههای شخصی و چه با کمک طرحهای پژوهشی دانشگاه. آزمایشگاه تهویه بهطور کامل توسط گروه تجهیز شد و حتی تجهیزات مشابه برای هفت دانشگاه کشور نیز طراحی و ساخته شد.
در حوزه مشاوره صنعتی نیز بهویژه در بیمارستانها فعالیت گستردهای داشتهاند، بهخصوص در دوران کرونا که تهویه به عنوان مهمترین عامل کنترل پاتوژنهای هوابرد مطرح بود.
طرحهای پژوهشی اثرگذار
او اجرای طرحهایی مانند کاهش عفونتهای بیمارستانی، کاهش مصرف آنتیبیوتیکها و بهبود کیفیت هوای محیطی را از دستاوردهای مهم خود میداند. همکاری با چند بیمارستان خصوصی در زمینه اصلاح سیستمهای تهویه، اجرای طرحهای صنعتی و طراحی سیستمهای نوین در پایاننامهها از دیگر فعالیتهای اوست.
او میگوید: دو یا سه پروژه برای من اهمیت ویژهای دارند؛ چراکه علاقهمندم دانش موجود، فقط در فضای آکادمیک باقی نماند و بهصورت عملی در جامعه به کار گرفته شود.
کنترل آلودگیهای محیطهای داخلی
به گفته دکتر نورمحمدی، استانداردهای مرکز سلامت برای بخشهای بیمارستانی، تعداد مشخصی تعویض هوا در ساعت را تعیین کردهاند که پس از کرونا سختگیرانهتر نیز شده است. او توضیح میدهد که عدم ورود هوای تازه باعث تجمع آلودگیها، بوهای نامطبوع و افزایش CO₂ میشود که پیامدهایی مانند خستگی، سردرد و کاهش تمرکز به همراه دارد.
او با ذکر مثال عددی، اهمیت افزایش تعداد تعویض هوا را در کاهش آلودگیها تشریح میکند و بر نقش حیاتی تهویه صحیح در اتاقهای عمل تأکید دارد.
چالشها در بیمارستانها
به اعتقاد او، برخی بیمارستانهای دولتی هنوز بهصورت اصولی به موضوع تهویه نمیپردازند و تنها یک هواساز اسمی نصب میکنند، بدون آنکه طراحی کانالکشی، فیلترها و نگهداری سیستم استاندارد باشد؛ در حالی که بیمارستانهای خصوصی نگاه دقیقتری دارند.
او یادآور میشود: اگر کاری از ابتدا درست انجام شود، سالها بدون مشکل کار میکند. اما انتخاب نادرست هواساز، ما را وارد چرخه معیوب هزینهها میکند.
او میگوید: در بحث ارتباط با صنعت، تاکنون دو بار عنوان بیشترین و برترین قرارداد تجاری دانشگاه را کسب کردهام. همچنین سه سال استاد برتر گروه و دو سال استاد برگزیده آموزشی دانشگاه بودهام.
توصیه به دانشجویان
دکتر نورمحمدی معتقد است: در هر مقطعی چالشهایی وجود دارد، اما باید انرژی بیشتری برای عبور از مسیرهای سربالایی صرف کرد. مهمترین عامل، انگیزه است.
او تأکید میکند که دانشجویان باید هدف مشخصی داشته باشند و خود را مطابق نیاز بازار کار یا مسیر علمی مورد نظر آماده کنند.
حمایت خانواده؛ ستون مسیر علم
او موفقیتهایش را مرهون حمایت خانواده میداند؛ بهویژه مادرش در دوران تحصیل و همسرش در سالهای رفتوآمد بین تهران و محل زندگی. وی معتقد است داشتن هدف مشترک در خانواده، مسیر را هموارتر میکند.
دکتر نورمحمدی متأهل و دارای یک دختر ۷ ساله است و بخش زیادی از اوقات فراغت خود را با خانواده میگذراند. او با صراحت به چالش زمانبر بودن فضای مجازی اشاره میکند.
همسر او نیز در حوزه درمان و مجموعه بهداشت فعالیت دارد و این همافزایی خانوادگی باعث همگرایی مسیر حرفهای اعضای خانواده شده است.