عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و متخصص زنان، زایمان و نازایی گفت: کاهش ذخیره و کیفیت تخمکها با افزایش سن، مهمترین دلیل افت باروری و افزایش عوارض بارداری در زنان است و فریز تخمک میتواند راهکاری مؤثر برای حفظ شانس باروری آینده باشد.
دکتر ملیحه عافیت متخصص زنان، زایمان و نازایی فلوشیپ (IVF)، در گفتگو با وبدا، با اشاره به شواهد علمی معتبر بینالمللی از جمله UpToDate و انجمنهای تخصصی باروری، اعلام کرد: کاهش باروری زنان پس از ۳۵ سالگی عمدتاً ناشی از کاهش سریع ذخیره تخمدان و افت کیفیت تخمکهاست.
کاهش ذخیره تخمدان و تغییرات هورمونی با افزایش سن
دکتر عافیت توضیح داد: با افزایش سن، تعداد فولیکولهای فعال تخمدان بهصورت نمایی کاهش مییابد و این روند با کاهش سطح هورمون AMH و افزایش FSH همراه است که بهعنوان نشانهای از کاهش پاسخ تخمدان به تحریکات هورمونی شناخته میشود.
به گفته این متخصص زنان و نازایی، افزایش سن مادر تنها بر شانس بارداری اثر نمیگذارد، بلکه خطر بروز عوارض بارداری را نیز افزایش میدهد. دکتر عافیت افزود: پرهاکلامپسی یا مسمومیت بارداری، دیابت بارداری و ناهنجاریهای کروموزومی جنین از جمله عوارضی هستند که با افزایش سن مادر شیوع بیشتری پیدا میکنند. در این گروه سنی، اختلال در خونرسانی جفت و افزایش التهاب عروقی از دلایل احتمالی افزایش خطر پرهاکلامپسی محسوب میشود.
وی با اشاره به دیدگاه پزشکان و متخصصان باروری گفت: بر اساس منابع علمی معتبر، مهمترین عامل کاهش شانس بارداری در زنان، افزایش سن است. زنان با تعداد محدودی تخمک متولد میشوند و پس از ۳۵ سالگی، سرعت کاهش این ذخیره بهطور قابلتوجهی بیشتر میشود. کاهش AMH و افزایش FSH در این سنین نشان میدهد که تخمدانها مانند گذشته به هورمونها پاسخ نمیدهند.
فریز تخمک؛ راهکاری برای حفظ باروری آینده
دکتر عافیت در ادامه به روشهای نوین حفظ باروری اشاره کرد و گفت: در سالهای اخیر، فریز تخمک بهعنوان یکی از مهمترین و مؤثرترین روشهای حفظ باروری مطرح شده است. در این روش، تخمکها در سنی ذخیره میشوند که از نظر ژنتیکی سالمتر هستند و این موضوع میتواند در صورت تأخیر در بارداری، شانس مادر شدن در آینده را حفظ کرده و اثر منفی افزایش سن بر باروری را کاهش دهد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: متخصصان بر این نکته اتفاق نظر دارند که سن زن در زمان فریز تخمک، مهمترین عامل پیشبینیکننده موفقیت بارداری در آینده است؛ عاملی که حتی تعداد بالای تخمکهای فریز شده یا نتایج آزمایشگاهی مطلوب نیز نمیتواند جایگزین آن شود و افت کیفیت ناشی از افزایش سن را بهطور کامل جبران کند.