دکترای تخصصی گفتاردرمانی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شیوع بالای اختلالات تکاملی زبان در کودکان، این اختلال را از شایعترین اما در عین حال کمترشناختهشدهترین مشکلات رشدی دوران کودکی دانست و بر ضرورت تشخیص و مداخله زودهنگام تأکید کرد.
دکتر محیالدین تیموری در گفتوگو با خبرنگار وبدا اظهار کرد: اختلالات تکاملی زبان به گروهی از اختلالات گفته میشود که در فرآیند یادگیری، درک یا استفاده از زبان و گفتار در کودکان ایجاد میشود و میتواند بهصورت فقر خزانه واژگانی، مشکل در جملهسازی و ضعف در بهکارگیری قواعد دستوری زبان بروز پیدا کند.
وی با بیان اینکه اختلالات زبانی به دو دسته کلی تقسیم میشوند، توضیح داد: بخشی از این اختلالات بهصورت زودگذر یا «تأخیر کلامی» هستند که معمولاً کودکان پس از دو تا سه سالگی بهطور خودبهخود و بدون مداخله تخصصی آن را جبران میکنند؛ اما نوع دوم، اختلالات تکاملی زبان پایدار هستند که بدون درمان تخصصی ادامه یافته و ممکن است تا سنین مدرسه و حتی بزرگسالی باقی بمانند.
دکتر تیموری با اشاره به اینکه برخی اختلالات تکاملی زبان به شرایط زمینهای مانند اوتیسم، کمشنوایی یا برخی سندرمهای ژنتیکی وابستهاند، افزود: در این موارد علت اختلال مشخص است؛ با این حال، گروه مهمتری از کودکان وجود دارند که دچار اختلال تکاملی زبان بدون علت پزشکی شناختهشده هستند؛ اختلالی با شیوع بالا که اغلب تشخیص داده نمیشود.
وی با استناد به مطالعات علمی عنوان کرد: شیوع اختلال تکاملی زبان حدود 7 تا 7.5 درصد گزارش شده است؛ بهگونهای که این اختلال حدود هفت برابر شایعتر از اوتیسم و ۴۶ برابر شایعتر از کمشنوایی است. با وجود این، به دلیل نداشتن نشانههای ظاهری مشخص و طبیعی بودن سطح هوش کودکان، این اختلال غالباً پنهان میماند.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه درباره علل احتمالی این اختلال گفت: اگرچه علت قطعی برای اختلال تکاملی زبان شناخته نشده است، اما عوامل ژنتیکی، تفاوتهای ظریف در عملکرد مغز، عوامل شناختی و همچنین عوامل محیطی نظیر میزان تعامل والد و کودک، سطح تحصیلات والدین، وضعیت اجتماعی-اقتصادی خانواده و استفاده بیشازحد از وسایل دیجیتال میتوانند در بروز یا تشدید آن مؤثر باشند.
دکتر تیموری با اشاره به علائم بالینی این اختلال بیان کرد: کودکان مبتلا معمولاً خزانه واژگانی محدودتری دارند، دیرتر واژهها را میآموزند، در بهکارگیری قواعد گرامری دچار مشکل هستند و در سنین بالاتر، درک مفاهیم انتزاعی مانند شوخی، قول دادن یا تفکر انتزاعی برایشان دشوار است. این مشکلات میتواند به اختلال در ارتباط با همسالان و بروز رفتارهای چالشبرانگیز منجر شود.
وی درباره پیامدهای عدم تشخیص و درمان بهموقع هشدار داد و گفت: در صورت عدم مداخله زودهنگام، اختلال تکاملی زبان میتواند در محیط خانه، مهدکودک و مدرسه مشکلات متعددی ایجاد کند. این اختلال در سنین مدرسه معمولاً بهصورت مشکلات خواندن، نوشتن و املا بروز میکند و بررسیها نشان میدهد که بهطور میانگین در هر کلاس ۳۰ نفره، حدود دو کودک با این اختلال مواجه هستند.
دکتر تیموری در پایان با تأکید بر اینکه کودکان مبتلا به اختلال تکاملی زبان از هوش طبیعی برخوردارند و دچار ناتوانی ذهنی نیستند، تصریح کرد: تشخیص زودهنگام و مراجعه بهموقع به گفتاردرمانگر میتواند نقش تعیینکنندهای در بهبود مهارتهای زبانی کودکان و پیشگیری از پیامدهای تحصیلی و اجتماعی در آینده داشته باشد.
