عضو هیأت علمی گروه طب سوزنی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: طب سوزنی بهعنوان یک روش غیردارویی در حوزه «تعدیل عصبی» (Neuromodulation)، با تحریک محیطی میتواند تغییرات ساختاری و عملکردی پایداری در سیستم عصبی مرکزی ایجاد کند و افقهای تازهای در درمان اضطراب بگشاید.
دکتر هدی عزیزی در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: اختلالات اضطرابی در جهان امروز بیش از آنکه صرفاً یک مسئله روانی باشند، نشانهای از ناهماهنگی در شبکههای نظارتی مغز و کاهش انعطافپذیری عصبی هستند. به گفته وی، مطالعات تصویربرداری عصبی (fMRI) در سالهای اخیر، از جمله پژوهش Li و همکاران در سال ۲۰۲۲، نشان داده است که طب سوزنی در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب منتشر (GAD) با افزایش «اتصال عملکردی» بین آمیگدال چپ و قشر پیشپیشانی میانی (dmPFC)، توانایی مغز در مدیریت پاسخهای هیجانی را تقویت میکند.
وی افزود: همچنین بر اساس پژوهش Bao و همکاران در سال ۲۰۲۲، طب سوزنی با تعدیل فعالیت بیشازحد «شبکه پیشفرض مغزی» (DMN) که مسئول افکار مزاحم و نگرانیهای مداوم است، در کاهش نشخوار فکری بیماران نقش مؤثری دارد.
نقش طب سوزنی در کاهش التهاب عصبی و تنظیم سیستم عصبی
این متخصص طب سوزنی با اشاره به مکانیسمهای عصبی–آناتومیک این روش بیان کرد: طبق یافتههای منتشر شده در ژورنال Nature توسط Zhang و همکاران در سال ۲۰۲۱، طب سوزنی از طریق فعالسازی نورونهای خاص (Prokr2-expressing neurons) و راهاندازی «محور عصب واگ–آدرنال» میتواند پاسخهای ضدالتهابی سیستمیک ایجاد کند. به این ترتیب، کاهش التهاب عصبی ناشی از استرس مزمن، محیطی حمایتی برای سلامت سلولهای عصبی فراهم میآورد.
دکتر عزیزی در ادامه بر اهمیت تنظیم سیستم عصبی خودکار تأکید کرد و گفت: بر اساس مرور سیستماتیک و متاآنالیز Yang و همکاران در سال ۲۰۲۱، طب سوزنی با افزایش معنادار شاخص «نوسانات ضربان قلب» (HRV)، توانایی سیستم عصبی برای بازگشت از حالت استرس به آرامش را تقویت میکند. این تغییر نشاندهنده افزایش تون عصب واگ و کاهش غلبه سیستم سمپاتیک است که در نهایت به کاهش علائم جسمی اضطراب مانند تپش قلب، تنش عضلانی و بیقراری منجر میشود.
تأثیر طب سوزنی بر پلاستیسیته عصبی
وی با اشاره به اثرات بیوشیمیایی این روش خاطرنشان کرد: تأثیر طب سوزنی فراتر از تسکین مقطعی است و بر «پلاستیسیته سیناپسی» نیز اثر میگذارد. نتایج پژوهشهای منتشرشده در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که این روش موجب افزایش بیان پروتئین محافظتی BDNF در هیپوکامپ میشود؛ پروتئینی که نقش مهمی در بقا، ترمیم و تقویت ارتباطات سلولهای عصبی دارد.
دکتر عزیزی افزود: طب سوزنی همچنین با تعدیل گیرندههای مهاری GABA-A در نواحی حساس مغز، اثرات آرامبخشی ایجاد میکند؛ اثری که برخلاف بسیاری از داروهای آرامبخش، با وابستگی دارویی همراه نیست.
وی در پایان تأکید کرد: مجموعه این شواهد علمی نشان میدهد طب سوزنی با رویکردی دوگانه شامل تعدیل سیستم اعصاب محیطی و تقویت پلاستیسیته عصبی، نهتنها علائم اضطراب را کاهش میدهد، بلکه با افزایش توانمندی سیستم عصبی در برابر استرسهای مزمن، زمینه دستیابی به آرامشی عمیق، ایمن و پایدار را فراهم میکند.