فوقتخصص بیماریهای ریه و مراقبتهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی مشهد هشدار داد: دخانیات نهتنها عامل اصلی سرطان ریه و بیماریهای انسدادی مزمن ریوی (COPD) است، بلکه موجب تشدید بیماریهای تنفسی و کاهش چشمگیر اثربخشی درمانها میشود.
دکتر مهناز مزدوریان در گفتگو با وب دا به مناسبت هفته ملی دخانیات، ضمن تأکید بر تأثیرات مخرب مصرف سیگار، قلیان و سیگارهای الکترونیک خاطرنشان کرد: دخانیات نهتنها عامل اصلی سرطان ریه است، بلکه زمینهساز بیماریهای انسدادی نیز میشود؛ بهطوری که هرگونه سرفهی مزمن بیش از ۸ هفته در افراد سیگاری باید سریعاً از نظر احتمال ابتلا به سرطان مورد بررسی جدی قرار گیرد.
عضو هیأت علمی گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، درباره شایعترین علائم بیماریهای تنفسی اظهار کرد: بسته به علت بیماری، علائمی مانند سرفهی طولانیمدت، تنگی نفس، خسخس سینه، احساس درد و فشار روی قفسه سینه، خستگیپذیری و ناتوانی در انجام فعالیتهای روزمره مشاهده میشود. همچنین تب، تعریق و کاهش وزن نیز از جمله نشانههایی هستند که در برخی بیماریهای ریوی دیده میشوند.
تنگی نفس پیشرونده و تغییر ماهیت خلط؛ علائم هشداردهنده
دکتر مزدوریان با اشاره به فاکتورهای خطر در بیماریهای تنفسی گفت: در بیمارانی که دخانیات مصرف میکنند، اگر تنگی نفس پیشرونده رخ دهد یا ماهیت خلط آنها تغییر کند (بهویژه اگر خلط خونی شود)، یا دچار تبهای طولانیمدت، سرفههای مداوم، تعریق و کاهش وزن شوند، انجام معاینات تکمیلی برای رد احتمال سرطان ضروری است.
این فوقتخصص بیماریهای ریه تصریح کرد: در بیماریهای تنفسی، سرفهی بیش از ۸ هفته (دو ماه) بهعنوان “سرفهی مزمن” شناخته میشود و در این شرایط حتماً باید از قفسه سینه عکسبرداری (گرافی) انجام شود تا ریشهی مشکلات احتمالی مشخص گردد.
وی با تأکید بر نقش مخرب سیگار در بروز بیماریهای ریوی افزود: سیگار عامل اصلی برونشیت و بیماریهای انسدادی است و موجب تشدید آسم و افزایش عفونتهای ریوی میشود. طبق آمارها، همچنان اصلیترین علت سرطان ریه، مصرف دخانیات است.
فریب سیگارهای الکترونیک را نخورید
دکتر مزدوریان با اشاره به باورهای نادرست درباره ابزارهای جدید دخانیات خاطرنشان کرد: مصرف دخانیات تنها به سیگار معمولی محدود نمیشود؛ سیگارهای الکترونیک نیز برخلاف تصور عمومی که آنها را ایمن میدانند، ریسک ابتلا به سرطان را بهشدت افزایش میدهند. همچنین مصرف قلیان که متأسفانه میان نوجوانان و جوانان شایع شده، میتواند حتی خطراتی فراتر از سیگار برای ریه و سیستم تنفسی داشته باشد.
خطرات جدی تماس غیرمستقیم با دود (دود دستدوم)
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: تماس غیرمستقیم با دود سیگار که اصطلاحاً به آن “دود دستدوم” گفته میشود، بهویژه در محیطهای بسته منزل، اعضای خانواده از جمله همسر و فرزندان را در معرض همان عوارض و بیماریهای فرد سیگاری قرار میدهد.
وی درباره روشهای درمان توضیح داد: در بیماریهای انسدادی ریه (COPD)، استفاده از اسپریهای تنفسی با خاصیت ضدالتهابی و گشادکنندهی برونش، درمان اصلی محسوب میشود. اما نکته کلیدی این است که درمان دارویی بدون قطع مصرف دخانیات تأثیر چندانی نخواهد داشت.
دکتر مزدوریان در پایان خاطرنشان کرد: در موارد پیشرفته که سطح اکسیژن خون بیمار در زمان استراحت به کمتر از ۹۰ درصد میرسد، نیاز به اکسیژندرمانی وجود دارد. همچنین در بیمارانی که با بالا رفتن سطح دیاکسید کربن خون مواجه هستند، استفاده از دستگاههای کمکتنفسی غیرتهاجمی (مانند بایپپ) برای دفع این گاز ضروری است.