دکتر مجتبی سنکیان رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی و پژوهشگاه شهید رئیسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در خصوص دستاوردهای گسترده علمی این مرکز از زمان تأسیس تاکنون گفت: این مرکز با انجام بیش از ۱۵۰۰ طرح تحقیقاتی، ۵۰۰ مقاله بینالمللی و ثبت ۵ اختراع خارجی، به عنوان یکی از قدیمیترین و فعالترین مراکز تحقیقاتی کشور در حوزه ایمنیشناسی شناخته میشود.
دکتر مجتبی سنکیان، رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی و رئیس پژوهشگاه شهید رئیسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتگو با وب دا اظهار کرد: مرکز تحقیقات ایمونولوژی به عنوان اولین مرکز تحقیقاتی علوم پزشکی در مشهد، از سال ۱۳۷۶ آغاز به کار نموده و تاکنون بیش از ۱۵۰۰ طرح پژوهشی را به انجام رسانده است.
وی تأکید کرد: مرکز ما علاوه بر چاپ مقالات علمی، انجام پروژههای ملی و بینالمللی، و تربیت پژوهشگران برجسته، نقش مؤثری در گسترش دانش ایمونولوژی و کاربرد آن در درمان بیماریهای ایمونولوژیک و التهابی در کشور داشته است.
دکتر سنکیان افزود: این مرکز از ابتدا با چهار آزمایشگاه مستقل — شامل ژنتیک انسانی، ایمونوژنتیک، ایمنی و ایمونوبیوشیمی آغاز به کار کرد و امروز نیز همان ساختار منسجم با رویکردی بینرشتهای ادامه دارد. اعضای اصلی مرکز، آقایان دکتر توکل افشار، دکتر محمودی، دکتر وارسته، دکتر فرید حسینی و دکتر عباسزادگان از برجستهترین پژوهشگران این حوزه هستند.
وی با اشاره به دستاوردهای شاخص مرکز گفت: در طول این سالها، از دل فعالیتهای این مرکز، مراکز تحقیقاتی مستقلی همچون مرکز تحقیقات آلرژی و مرکز تحقیقات التهاب شکل گرفتند. همچنین، ستادهای مهمی نظیر ستاد HTLV-1 و ستاد سلولهای بنیادی از همین مرکز نشأت گرفتهاند.
پیشگامی در تحقیقات HTLV-1 و تجلیل از مفاخر علمی
دکتر سنکیان با تجلیل از فعالیتهای علمی دکتر فرید حسینی اظهار داشت: ایشان از پیشگامان شناسایی و پژوهش درباره ویروس HTLV-1 در کشور و استان خراسان هستند و جامعه علمی ایران مدیون تلاشهای مستمر ایشان است. دکتر حسینی افتخارات متعددی از جمله نشان علمی بنیاد یلدا، جایزه خوارزمی، نشان علمی انجمن پزشکان آلمان، عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی، دانشمند سال فرهنگستان علوم پزشکی (۱۳۹۷)، برنده کتاب دانشگاهی سال ۱۳۸۰ و نشان پژوهشی جمهوری اسلامی (۱۳۹۱) را دریافت کردهاند.
به گفته رئیس مرکز، بخش قابل توجهی از خدمات ایمونوتراپی آلرژی در کشور نیز حاصل فعالیتهای دکتر حسینی در مشهد و دکتر فرهودی در تهران است و انجمن آلرژی و بیماریهای ایمونولوژیک ایران تا حد زیادی با پشتوانه علمی این دو استاد توسعه یافته است.
دستاوردهای علمی، ثبت اختراعات و توسعه شرکتهای دانشبنیان
دکتر سنکیان اظهار داشت: مرکز تحقیقات ایمونولوژی با H-index برابر ۶۵، تاکنون بیش از ۵۰۰ مقاله تخصصی در حوزههای گوناگون ایمونولوژی منتشر کرده و ضمن دارا بودن بیش از ۵ ثبت اختراع بینالمللی و بیش از ۱۰۰ عنوان تألیف و ترجمه تخصصی، توانسته زمینهساز تشکیل دو شرکت دانشبنیان و نیز تأسیس دانشگاه وارستگان " نخستین دانشگاه خصوصی علوم پزشکی کشور به همت دکتر وارسته " شود.
وی ادامه داد: این مرکز هماکنون یکی از پیشروترین مراکز در زمینه استفاده از سلولهای بنیادی برای درمان بیماریهای التهابی و نورودژنراتیو است که با تلاشهای دکتر توکل افشاری و گروه ایشان اداره میشود. همچنین، دکتر فرید حسینی ، دکتر رضایی و دکتر رفعت پناه پایهگذاران اصلی تحقیقات HTLV-1 در ایران بودهاند و تاکنون دو کنگره ملی HTLV-1 با محوریت این گروه برگزار شده است.
به گفته وی، اعضای این مجموعه تاکنون بیش از ۲۳۴ مقاله با همکاری بینالمللی منتشر کرده، بیش از ۱۰ آلرژن را ثبت علمی کردهاند و خدمات تخصصی فلوسایتومتریک توسط دکتر محمودی، برای نخستینبار در کشور، به بیماران مبتلا به HIV و سرطان ارائه شده است.
چشمانداز پژوهشی و مسیر آینده
رئیس مرکز تحقیقات ایمونوژنتیک درباره چشمانداز آینده گروه گفت: تمرکز ما در سالهای اخیر بر تبدیل تحقیقات پایه به درمانهای بالینی بوده است. در حوزه سلول درمانی، دکتر توکل افشار و تیمشان با رویکرد عملگرایانه، شرکتی تخصصی در زمینه سلولهای بنیادی راهاندازی کردهاند. همچنین، دکتر اسماعیل اسماعیلی در حوزه پروبیوتیکها و دندریتیک سل تراپی (DC Therapy) فعالیت گستردهای دارند و تاکنون چندین محصول موفق در این زمینه تولید کردهاند.
وی با اشاره به فعالیتهای شخصی خود افزود: در حال حاضر عمده تحقیقات من بر روی ایمونوتراپی آلرژی با استفاده از نانوذرات آلرژن و نیز توسعه داروی جدید درمان پسوریازیس متمرکز است. در این راستا، بیش از ۱۵۰ طرح پژوهشی اجرا شده و محصول درمانی در مرحله ارزیابی حیوانی قرار دارد که به زودی وارد کارآزمایی بالینی خواهد شد. تاکنون بیش از ۴۰ آلرژن نوترکیب توسط تیم ما تولید و ۱۲ آلرژن در سطح جهانی ثبت شده است.
دکتر سنکیان در پایان تأکید کرد: تمامی اعضای گروه پژوهشی به این باور رسیدهاند که زمان عبور از تحقیقات پایه و ورود به مرحله کاربردی فرا رسیده و هدف ما رساندن دستاوردهای علمی از فاز حیوانی به بالین و بهرهبرداری مستقیم برای ارتقای سلامت جامعه است.
