فوقتخصص ریه و ICU دانشگاه علوم پزشکی مشهد از راهاندازی و ثبت رسمی رجیستری آسم شدید و مقاوم به درمان در این دانشگاه خبر داد و این اقدام را پاسخی علمی به یکی از خلأهای مهم نظام سلامت کشور در حوزه بیماریهای مزمن تنفسی عنوان کرد.
دکتر مهناز امینی، فوقتخصص ریه و فلوشیپ تشخیص و درمان اختلالات خواب و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با اشاره به ۲۰ سال سابقه فعالیت علمی خود اظهار کرد: آسم شایعترین بیماری مزمن تنفسی در جهان و ایران است و شیوع آن در کشور حدود ۱۲ درصد برآورد میشود. بهطور میانگین از هر ۱۰ نفر، یک نفر مبتلا به آسم است و از هر ۱۰ بیمار مبتلا به آسم نیز یک نفر به نوع مقاوم به درمان دچار میشود.
وی افزود: بیماران مبتلا به آسم مقاوم، نیازمند مدیریت درمانی پیچیده، پرهزینه و پیگیری تخصصی مستمر هستند و پیش از راهاندازی این سامانه ثبت داده، میان مطبها و کلینیکهای مختلف سرگردان بودند و مراقبت متمرکزی دریافت نمیکردند.
شکلگیری کلینیک و رجیستری آسم مقاوم
دکتر امینی با تأکید بر اینکه آسم مقاوم حوزهای نوین در پزشکی جهان محسوب میشود، گفت: در سالهای اخیر گایدلاینهای بینالمللی متعددی برای مدیریت این بیماران تدوین شده است، زیرا پراکندگی اطلاعات و نبود تجمیع دادهها، مانع دستیابی به نتایج درمانی مطلوب میشود.
وی ادامه داد: طی دو سال گذشته، با پیوستن یک متخصص ایمونولوژی به گروه ریه دانشگاه و فعالیت ایشان در بیمارستان امام رضا(ع)، تصمیم گرفته شد کلینیک تخصصی آسم مقاوم راهاندازی شود. با همکاری دکتر آرزو فریدزاده و همراهی دانشجویان، کلینیک و رجیستری آسم مقاوم شکل گرفت و پس از ارائه پروپوزال به معاونت پژوهشی دانشگاه، این طرح بهعنوان یکی از سامانههای رسمی ثبت داده به تصویب رسید.
به گفته وی، این رجیستری حدود یک سال است که بهصورت فعال در حال ثبت اطلاعات بیماران بوده و دادههای بالینی، تستهای پیشرفته عملکرد تنفسی، نتایج آزمایشهای خون و اطلاعات درمانی بیماران در آن ثبت میشود.
جایگاه ملی و اتصال به شبکه بینالمللی
فوقتخصص ریه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه پیش از این، رجیستری رسمی آسم مقاوم در کشور وجود نداشت، تصریح کرد: این طرح برای نخستینبار چنین ساختاری را در ایران ایجاد کرده است. این رجیستری در کنگره مهرماه انجمن ریه ایران معرفی شد و پس از آن، اساتید فوقتخصص ریه از دانشگاههای مختلف کشور برای پیوستن به این شبکه اعلام آمادگی کردند.
وی افزود: درخواست عضویت در رجیستری بینالمللی آسم شدید (ISAR) نیز ارائه شده و تأیید اولیه آن دریافت شده است؛ موضوعی که میتواند جایگاه علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد را در سطح بینالمللی ارتقا دهد.
مزایای علمی، درمانی و پژوهشی
دکتر امینی مهمترین مزایای این رجیستری را ارتقای کیفیت مراقبت از بیماران، ایجاد بستر مطالعات چندمرکزی و افزایش سطح علمی دانشگاه عنوان کرد و گفت: تجربه موفق مطالعات ملی و چندمرکزی در دوران کرونا نشان داد که وجود زیرساختهای ثبت داده تا چه اندازه میتواند در پیشرفت دانش و بهبود درمان مؤثر باشد.
وی افزود: بیماران از طریق ارجاع همکاران فوقتخصص ریه شناسایی و به کلینیک معرفی میشوند و مسیر درمانی آنان بهصورت شخصیسازیشده طراحی میشود. همچنین با مشارکت بیماران در طرحهای پژوهشی و پایاننامهها، بسیاری از خدمات تشخیصی و درمانی بهصورت رایگان در اختیار آنان قرار میگیرد.
ارزیابی داروهای داخلی و چشمانداز آینده
این عضو هیأت علمی دانشگاه تصریح کرد: یکی از دستاوردهای مهم این رجیستری، امکان ارزیابی اثربخشی داروهای تولید داخل در مقایسه با نمونههای خارجی است که میتواند به تصمیمگیریهای کلان در حوزه سیاستگذاری دارویی کمک کند.
وی گفت: تاکنون حدود ۱۰۰ بیمار مبتلا به آسم مقاوم در این سامانه ثبت شدهاند که عمدتاً از مشهد هستند، اما بیماران ارجاعی از سایر شهرهای خراسان بزرگ و شرق کشور نیز در این طرح حضور دارند. با توسعه زیرساختها، امکان گسترش پوشش در سطح ملی فراهم خواهد شد.
دکتر امینی در پایان تأکید کرد: مهمترین دستاورد این پروژه، تربیت و تثبیت نیروهای متخصص و مرجع علمی در حوزه آسم مقاوم است؛ اقدامی که میتواند دانشگاه علوم پزشکی مشهد را در آینده نزدیک به یکی از قطبهای علمی این حوزه در کشور تبدیل کند.