از منظر بنيانگذار فقيد نظام مقدس جمهوري اسلامي، امام خميني(ره)، مجلس شوراي اسلامي يكي از قواي اصلي كشور است كه جايگاه و اهميت بسيار والايي دارد و در رأس تمام نهادهاي كشور دانسته شده است.
بر اساس انديشه آن حضرت، اكثريت قاطع مسائل مهم كشور، وابسته به مجلس است و حداقل آنچه پس از دوران مشروطيت بر سر ملت مظلوم ايران آمده و اين كشور اسلامي را دستخوش توطئههاي بينالمللي ساخته، ريشه در مجلس دوران ستمشاهي داشته است؛ چنانچه مكرراً ميفرمودند: «من تكرار ميكنم مجلس بالاترين مقامي است در اين مملكت[1] .... مجلس محلي است كه اكثريت قاطع مسائل مهم كشور بيواسطه يا باواسطه به آن وابسته است. هرچه به سر اين ملت مظلوم در طول زمان پس از مشروطيت تا آخر دوره انتصابات ستمشاهي آمد، بهطور قاطع از مجلسهاي فاسد بود كه ملت در انتخاب نمايندگانش يا هيچ دخالت نداشت يا دخالت بسيار ناچيزي داشت[2]... مجلس شوراي اسلامي است كه در رأس تمام نهادهاي جمهوري اسلامي است.»[3]
مجلس از ديدگاه ايشان، نهتنها خانه ملت و محل تجمع آنها براي هدايت كشور است؛ بلكه پايگاه مستحكم دفاع و مقاومت در مقابل نظام استكباري جهان محسوب ميشود: «شما ميخواهيد كه يك مجلسي داشته باشيد كه در مقابل اين مهاجماتي كه از خارج ميشود، پايدار باشد، يك دولتي را او تعيين كند كه در مقابل تهاجماتي كه در دنيا واقع ميشود، فشارهايي كه واقع ميشود در دنيا، اين بتواند دفاع كند و اين از مجلس سرچشمه ميگيرد.»[4]
اين تعبير حضرت امام(ره) كه ميفرمايند:«مجلس خوب، همه چيز را خوب ميكند و مجلس بد همه چيز را بد ميكند»، ناشي از باور و اعتقاد آن بزرگوار به تأثير چنين نهادي بر مجموعه كشور و ملت است. چنانچه در جاي ديگري نيز تمام بدبختيهاي كشور را متأثر از مجلس دانستند و فرمودند: «در اين دورههاي آخر ميدانيد كه آن بلاهايي كه به سر ملت آمد، مادرش مجلس بود. تمام بدبختيها در حكومت از مجلس سرچشمه گرفت. مجلس است كه اساس يك كشور را به صلاح ميكشد يا اساس يك كشور را رو به فساد ميبرد.»[5]
ذكر اين قبيل جملات در خصوص اركان نظام اسلامي بهويژه نقش و شأن مجلس شوراي اسلامي در بيان مبارك حضرت امام(ره)، بيانگر جايگاه مجلس در نگاه عميق و بنيادين آن بزرگوار است.
امام به مناسبتهاي مختلف درباره جايگاه قوه مقننه و مجلس شوراي اسلامي و نمايندگان بياناتي داشتهاند كه ميتوان به برخي از مهمترين آنها اشاره كرد:
- هيچكس حق ندارد كه راجع به مجلس جسارتي بكند و مجلس حقش است كه موافق و مخالف داشته باشد و ممتنع.[6]
- مجلس است كه اساس يك كشور را به صلاح ميكشد يا اساس يك كشور را رو به فساد ميبرد.[7]
- در مجلس، اسلام تنها كافي نيست، بلكه بايد مسلماني باشد كه احتياجات مملكت را بشناسد و سياست را بفهمد و مطلع به مصالح و مفاسد كشور باشد.
- سرتسليم به مجلس يعني سر تسليم به اسلام.[8]
- اين مجلس، فراهم آمده از الله اكبرهاي مردم است.[9]
- اين مجلس«ما حَصَل»خون يك جمعيتي است كه وفادار به اسلام بودهاند.
- مجلس، خانه واقعي ملت است.
- مجلس در رأس همه امور واقع است.[10]
- بايد ملت شريف بدانند كه انحراف از اين امر مهم اسلامي خيانت به اسلام و كشور است و موجب مسئوليت عظيم امت.[11]
- نگذارند حتي يك عنصر خرابكار وابسته، به مجلس راه يابد.
- اگر در اين نظام، كسي يا گروهي - خداي ناكرده - بيجهت در فكر حذف يا تخريب ديگران برآيد و مصلحت جناح و خط خود را بر مصلحت انقلاب مقدم بدارد، حتماً پيش از آنكه به رقيب يا رقباي خود ضربه بزند، به اسلام و انقلاب لطمه وارد كرده است.
- آن روزي كه «مجلسيان» خوي كاخنشيني پيدا كنند - خداي نخواسته - و از اين خوي ارزنده كوخنشيني بيرون بروند، آن روز است كه ما براي اين كشور بايد فاتحه بخوانيم.
- آن روزي كه ديديد و ديدند كه انحراف در مجلس پيدا شد؛ انحراف از حيث قدرتطلبي و از حيث مالطلبي در كشور، در وزيرها پيدا شد، در رئيسجمهور پيدا شد، آن روز بدانند كه علامت اينكه شكست بخوريم خودنمايي كرده؛ از آن وقت بايد جلويش را بگيرند.
- بايد بدانيم كه اگر رئيسجمهور و نمايندگان مجلس، شايسته و متعهد به اسلام و دلسوز براي كشور و ملت باشند، بسياري از مشكلات پيش نميآيد.
- وكيلهايي كه آراسته هستند به اخلاق خوب، متعهد هستند به اسلام، وفادار هستند به كشور خودشان، خدمتگزار هستند به شما و به كشور، آن اشخاص را انتخاب كنند و به مجلس بفرستند.
- من انتظار دارم كه وحدت كلمه خود را حفظ [كنيد] و در انتخاب وكلاي خود رضاي حق را بر رضاي خود مقدم داريد.[12]
- مردم را توجه بدهيد به اينكه شما ميخواهيد اسلام را حفظ كنيد بايد منتخبين شما اشخاصي باشند كه توجه به اسلام داشته باشند، متعهد به اسلام باشند، بازيگر نباشند.
- اشخاصي كه انتخاب ميشوند، واقعاً منتخب ملت باشند.
- توجه داشته باشند رئيسجمهور و وكلاي مجلس از طبقهاي باشند كه محروميت و مظلوميت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده و در فكر رفاه آنان باشند، نه از سرمايهداران و زمينخواران و صدرنشينان مرفه و غرق در لذات و شهوات كه تلخي محروميت و رنج گرسنگان و پا برهنگان را نميتوانند بفهمند.[13]
- حيف است كه چهره نوراني مجلس، در آن يك چيزهايي واقع بشود كه مخالف زي شما آقايان است.
- علاقه مندم كه قداست مجلس معظم و وكلاي محترم محفوظ باشد تا الگويي باشند براي مجلسهاي جهان.
- امروز مسئوليت به عهده ملت است، ملت اگر چنانچه كنار بنشينند، اشخاص مؤمن، اشخاص متعهد بنشينند و اشخاصي كه نقشه كشيدهاند براي اين مملكت، از چپ و راست، آنها وارد بشوند در مجلس، تمام مسئوليت به عهده ملت است.[14]
- ملت است كه با رأي خودش رئيسجمهوري تعيين ميكند، جمهوري اسلامي را رأي ميدهد؛ و با رأي خودش كه متمركز است در مجلس، دولت را تعيين خواهد كرد و همه امور دست خود ملت است.
- انتقاد و استيضاح حق مجلس است.
- فرق هاست بين نظارت و استيضاح و بين عيبجويي و انتقامگيري، و اين فرق را همهكس پس از رجوع به وجدان خويش ميفهمد.
اهميت مجلس در بيان رهبر معظم انقلاب امام خامنهاي(مدظلهالعالي)
از ديدگاه مقام معظم رهبري نيز مجلس جايگاه والايي در نظام اسلامي دارد و مهمترين مظهر الگوي مردمسالاري ديني محسوب ميشود. اطلاق مفهوم «ويترين نظام اسلامي» از سوي معظمله به مجلس، با توجه به كاربرد كلمه ويترين در عرف مردم، نشان از اهميت و جايگاه مجلس بهعنوان يكي از نهادهاي مؤثر و مهم حاكميت ملي دارد؛ زيرا اصولاً مردم، چيزهاي خوب و ناب را در ويترين منزل مسكوني يا محل كار خود ميچينند. مجلس هم بهعنوان ويترين نظام، بايد از بهترين افراد جامعه شكل بگيرد و متضمن تصويب بهترين مصوبات و راهگشاترين نظارت و عملكرد باشد تا مصداق ويترين نظام بر آن صدق كند.
از اينرو، مقام معظم رهبري ضمن توجه هشدارگونه به نمايندگان مجلس دوره هفتم در اولين ديدارشان پس از انتخابشان به نمايندگي ملت ايران ميفرمايند: «مجلس، مهمترين مظهر مردمسالاري ديني است؛ بنابراين از جايگاه خودتان غفلت نكنيد. توجه داشته باشيد اينجا كجاست و مجلس شوراي اسلامي يعني چه؟ اهميت تصميم و موضعگيري را در اين مجلس مورد غفلت قرار ندهيد. اينجا مركز و قله و به تعبيري ويترين مجموعه نظام اسلامي است كه جلوي چشم قرار دارد.»[15]
معظمله در اين بخش، ضمن رد صريح راهبرد و خواسته دشمنان نظام اسلامي كه «همواره يك مجلس بينقش را خواستهاند، مجلسي كه تأثيري نداشته باشد»، تأكيد ميكنند: «مجلس بايد اثرگذار، پررنگ، فعال و داراي نقش باشد؛ همه تلاش بايد دنبال اين باشد.»[16]
از ديدگاه مقام معظم رهبري جايگاه والاي مجلس به لحاظ قانوني، تنها به وضع سياستهاي داخلي كشور محدود و منحصر نميشود؛ بلكه مجلس شوراي اسلامي نقش تعيينكننده و مؤثري در ديپلماسي جهاني جمهوري اسلامي ايران نيز دارد: «بر اثر همين قدرت و استقامت در راه و به خاطر حفظ جايگاه قانوني بالايي كه در قانون اساسي به اين دستگاه عظيم و حساس داده شده، امروز مجلس شوراي اسلامي در جهان از حيثيت بالايي برخوردار است و فقط بهعنوان يك دستگاه قانونگذاري در كشور ما شناخته نميشود؛ بلكه دستگاهي است كه در سياستهاي كشور و جهان هم سهم مؤثري دارد و اين نقش بايستي بهطور كامل حفظ شود.»[17]
از منظر سياسي معظمله، مجلس شوراي اسلامي با توجه به حوزه مسئوليت و اهميت وظايفش، ميتواند نقش اساسي در حفظ آرمانهاي اصيل انقلاب اسلامي داشته و ضامن تداوم راه انقلاب و امام(ره) باشد:
- «مطمئناً مجلس شوراي اسلامي، آن ركن ركيني است كه موضعگيري و تصميم و حركت صحيح و جهتدار و مدبرانه او، نقش عمدهاي در تداوم راه انقلاب و امام خواهد داشت. هركسي و هر دستگاهي، در اين تكليف بزرگ و عمومي نقش دارد؛ ولي نقش شما تعيينكنندهتر است و لذا تكليف شما هم سنگينتر است.»[18]
- رهبر معظم انقلاب درباره جايگاه منيع مجلس و اهميت حوزه مأموريتهاي آن، عبارات نغز و مهمي نظير: «اميد ملت، سنگر دفاع ملت در مقابل نظام سلطه جهاني و مركز اساسي و تعيينكننده براي انقلاب اسلامي» دارند كه هركدام تعيينكننده شأن اين نهاد در سلسله مراتب حاكميتي نظام سياسي جمهوري اسلامي ايران است.
در اينجا به برخي از بيانات گرانقدر امام خامنهاي(مدظلهالعالي) در مورد مجلس اشاره ميكنيم:
- مجلس، مظهر حضور و اراده مردم در صحنههاي گوناگون سياسي و اقتصادي است.[19]
- مجلس شوراي اسلامي، حساسترين بعدي است كه نظام اسلامي ايران از آن، به سمت هدفهاي خود عبور ميكند.
- مجلس شوراي اسلامي، جايي است كه اميد ملت ما به آن نقطه است. اين مجلس براي ملت سنگر است؛ اما سنگري در مقابل دشمنان، در مقابل آمريكا، در مقابل ضد انقلاب. آن كسي كه مردم او را به اين سنگر ميفرستند، ميفرستند تا در اين سنگر از انقلاب دفاع كند.[20]
- جايگاه مجلس، جايگاهي است بسيار عالي؛ انعكاس نظرات و اراده ملت در قوانين و مقررات كشور و رگههاي اجرايي كشور است، اين چيز كمي نيست.[21]
- مجلس بحمدالله در نظام جمهوري اسلامي، تا حدود زيادي معناي واقعي خودش را پيدا كرد.[22]
- مجلس شوراي اسلامي يك مركز اساسي و تعيينكننده براي انقلاب است. همه سررشتههاي امور به مجلس شوراي اسلامي بر ميگردد.[23]
- مجلس بسيار مهم است و قشرهاي مختلف مردم كوشش كنند كه امر انتخابات و مجلس را هميشه مهم بشمارند.
- مجلس مطلوب، خانه ملت، تجليگاه عزت اسلامي و ملي، تأمينكننده منافع عمومي، حافظ امنيت كشور و سد مستحكمي در برابر تعرض و طمعورزيهاي دشمن است.
- قانونگذاري براي هر كشور و ملتي فينفسه مهم است؛ اما براي كشوري همچون ايران و ملت بزرگي نظير ملت ايران كه راه نويني را در مقابل بشر گشوده است، از اهميتي بسيار فراوانتر برخوردار ميشود.
- من مطمئنم كه اين انتخابات براي ملت هاي ديگر هم يك نشانه اي است براي همين هم است كه دستگاههاي خبيث استكبار از آمريكا و انگليس و صهيونيست ها و ديگران دارند مرتباً تلاش مي كنند كه اين انتخابت را يك جوري خراب كنند، مخدوش كنند. كشورهاي ديگر نگاه مي كنند ببينند اين پيشكسوت انتخاباتي و انقلابي –كخ ملت ايران است- چه كار خواهد كرد.... استكبار دوست دارد كه انتخابات در كشور ما آنچنان بشود كه ملت ها را مأيوس كند.[24]
منابع :
[1] - حضرت امام خميني، 6/3/60
[2] - صحيفه نور، ج 14، ص 231.
[3] - همان ، ج 18، ص 273.
[4] - همان ، ج 18، ص 24.
[5] - همان ، ج 17 ، ص 272.
[6] - همان، ج 19، ص 232.
[7] - همان، ج 17، ص 272.
[8] - همان ج14، ص 293.
[9] - همان، ص 239.
[10] - همان ، ج 17، ص 91.
[11] - همان، ج 12، ص 3.
[12] - همان، ج 11، ص 269.
[13] - صحيفه نور، ج 21، ص 187.
[14] - صحيفه نور، ج 12، ص 6.
[15] - بيانات در ديدار با نمايندگان دوره هفتم مجلس، 27/3/1383.
[16] - همان.
[17] - حديث ولايت، ج 1، 24/3/68.
[18] - همان.
[19] - همان، ج 3، ص 71.
[20] - همان، ج 5، ص 282.
[21] - همان ، ج 9، ص 38.
[22] - همان.
[23] - همان، ج 3، ص 71.
[24]- بيانات در ديدار با مردم قم 19/10/90