در میان پیچیدگی‌های آناتومی و فیزیولوژی، جایی در قلب دانشجویی پزشکیِ سال سوم در مشهد، عطیه احمدیان‌فرد (متولد ۱۳۸۲) مسیر منحصر به فردی را پیموده است؛ مسیری که از صوت استاد پرهیزگار در مهدکودک آغاز شد و به عمق آیات الهی رسید.

خانم احمدیان‌فرد که در شرایط فعلی مسئول پایگاه بسیج دانشجویی خواهران پزشکی نیز می باشد، کودکی‌اش را در تهران سپری کرده و خاطرات شیرینی از صبحگاه‌های مدرسه شهید بهشتی دارد؛ زمانی که صف‌ها برای شنیدن تلاوت سوره‌های کوتاه می‌ایستادند و تشویق‌های کوچک، بذرهای علاقه را می‌کاشت. اما جرقه اصلی، از مهر مادری شعله‌ور شد.

سرمایه‌گذاری خانواده: پنج جزء مادر و تصویرسازی برای کودک

برای عطیه، حفظ قرآن یک کار انفرادی نبود: " مادرم همیشه می نشست کنارم و با هم حفظ قرآن می‌کردیم." او به یاد می‌آورد که در دوران دبستان، به‌ویژه برای درک سوره‌هایی با مفاهیم سنگین قیامت (مانند غاشیه یا مطففین)، سختی کار مضاعف بود. اینجا بود که ابزارهای خلاقانه وارد عمل شدند و او از کتابی سخن می‌گوید که در آن، متن قرآن در یک صفحه و تصویرسازی کودکانه از مفاهیم آن در صفحه مقابل قرار داشت: " تصویری از اینکه فِرعون غرق می‌شود یا کار یک فرد گرانفروش چگونه است، برای من جذابیت زیادی داشت." مادر عطیه، خود نیز پنج جزء از قرآن کریم را حفظ داشته و با شرکت در مسابقات و کسب جایزه، فضایی از انگیزه و رقابت سالم را در خانه حاکم کرده بود.

وقتی مسیر حفظ، تجوید را می‌طلبد

پس از مهاجرت به مشهد و شرکت در کلاس‌های آزاد حفظ که ثمره آن حفظ دو جزء بود، عطیه در سال‌های ۹۹ و ۱۴۰۰ برای شرکت در مسابقات رسمی، عزم خود را جزم کرد و جزء سوم را نیز به ذخیره خود افزود. اما مسیر علم همیشه مسیرهای ناخواسته‌ای را پیش پای ما می‌گذارد. او در دانشگاه در کلاس‌های قرآن و عترت نام‌نویسی کرد تا حفظ را ادامه دهد، اما با سدی روبه‌رو شد: " اعلام شد که ابتدا باید تجویدتان کامل شود." و عطیه با پذیرش این مسیر، تجوید را نیز شروع کرد تا قرائتش زیباتر شود.

رنگ الهی در زندگی روزمره

امروز، عطیه در سال سوم پزشکی، هنوز از آیات قرآن الهام می‌گیرد. آیه‌ای که بیشترین تأثیر را بر او گذاشته، آیه شریفه “صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً” (رنگ خدایی بگیرد و چه کسی رنگش بهتر از خداست؟) است.

او در توضیح این آیه می‌گوید: " این آیه به ما گوشزد می کند که سلیقه و مدل خدا را در زندگی پیاده کنیم. این فقط ظاهر نیست؛ اینکه چه لباسی بپوشم، چطور درس بخوانم، یا با دوستم رفتار کنم، همه باید تحت تأثیر آن “رنگ الهی” باشد."

عطیه همچنین از نقش مطالعات جانبی خود در نوجوانی یاد می‌کند؛ مطالعه آثار استاد پناهیان که ایشان را تشویق کرده بود تا قرآن را مانند یک کتاب معمولی بخواند، صرفاً برای فهم معانی. این رویکرد به او کمک کرد تا با تاریخ بنی‌اسرائیل و مفاهیم عمیق‌تر قرآن آشنا شود: " استاد پناهیان باعث شدند که من متوجه بشوم چطوراز مطالبی که در قرآن می‌خوانم در درک اتفاقات استفاده کنم مثل نظریات امام خمینی (ره) و کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی.

این دانشجوی پزشکی، داستان یک تعادل زیسته‌شده را روایت می‌کند؛ تعادلی که نشان می‌دهد چگونه می‌توان در عین پیگیری سخت‌ترین رشته‌های علمی روز، ریشه‌ها را در عمق معنویت محکم نگه داشت.

ناظیما غضنفر، متولد ۱۳۸۳ در کشمیر هندوستان، داستانی از تلاقی دو جهان را نمایندگی می‌کند؛ جهانی که با صدای آموزه‌های دینی در مکتب پیوند خورده و اکنون در سنگر علم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، سال سوم خود را آغاز کرده است. داستان او روایت تلاش برای حفظ هویت در فرهنگی جدید؛ تنها سه سال و نیم پس از مهاجرت به ایران است.

آغاز در مکتب و سال‌های پرفشار تحصیل

آموزش قرآنی ناظیما از همان سنین خردسالی آغاز شد؛ او از دو سالگی پایه‌های قرآن، تجوید و روانخوانی را در مکتب آموخت. این مسیر مقدس در کنار تحصیلات مدرسه در کشمیر ادامه داشت، تجربه‌ای که او آن را به سختیِ «دو شیفت اجباری» توصیف می‌کند: " شب‌ها از ساعت ۸ تا ۴ بعدازظهر در مدرسه بودیم و از ۵ تا ۸ هم به مکتب می‌رفتیم." این برنامه‌ریزی فشرده، سال‌ها پیش، تعادلی دشوار میان علم مدرسه و معنویت مکتب ایجاد کرده بود.

ورود به ایران و ادامه تحصیل در حوزه اسلامی المصطفی برای یک سال و نیم، گامی بزرگ بود تا بالاخره وارد دانشکده پزشکی مشهد شود و اکنون، با اتمام سال دوم، او وارد سال سوم شده و فشار دروس تخصصی بیش از هر زمان دیگری حس می‌شود.

میراث علمی عمّه و کلاس‌های فشرده عقاید

فعالیت قرآنی در خانواده ناظیما امری غریب نیست. برجسته‌ترین الگوی او، عمه کوچکش است؛ عالمی دینی که هشت سال در مدرسه بنت‌الهدی قم تحصیل کرده و اکنون ده سال است که به کشمیر بازگشته تا به تفسیر قرآن بپردازد.

در دوران نوجوانی، همین عمه بود که کلاس‌های فشرده‌ای برای ناظیما برگزار می‌کرد؛ کلاس‌هایی که فراتر از قرآن بود و شامل «تاریخ امامت»، «نهج‌البلاغه» و «عقاید» می‌شد. او حتی از سوابق عمه‌اش در حوزه بزرگ «جامعه الزهرا (س)» یاد می‌کند که در آنجا کتب شهید آیت‌الله مطهری تدریس می‌شد. این میراث خانوادگی، ستون‌های معنوی او را محکم کرده است.

چالش حفظ و حضور در عرصه بین‌المللی

ناظیما در همان سالهای تحصیل در مدرسه موفق شد جزء ۳۰ قرآن کریم را حفظ کند. با این حال، او اعتراف می‌کند که به دلیل سنگینی برنامه پزشکی، ادامه حفظ اجزاء دیگر با تأخیر مواجه شده است. اما این کمبود در حفظ، با فعالیت در دیگر عرصه‌های قرآنی جبران می‌شود؛ او هم‌اکنون در کلاس‌های آنلاین قرآن شرکت می‌کند.

مهم‌ترین نقطه عطف اخیر، حضور دختر جوان به عنوان مبلغی از هندوستان در یکی از اردوهای بین‌المللی بود که توسط آستان قدس رضوی برگزار شد. این تجربه نشان می‌دهد که دانش پزشکی او، نه تنها ایشان را از ریشه‌هایش دور نکرده، بلکه پلی شده است تا صدای آموخته‌های دینی‌اش را از کشمیر تا قلب دانشگاه‌های ایران، طنین‌انداز کند.

ناظیما غضنفر، با وجود دوری از وطن و سختی‌های تحصیل در رشته‌ای دشوار، نمونه‌ای زنده از آن است که چگونه می‌توان در مسیر کسب بالاترین مدارج علمی، چراغ میراث معنوی خویش را روشن نگه داشت.

و سخن پایانی خانم ناظیما غضنفر: "  خداوند بزرگ را بسیار شاکرم که مرا به این سرزمین پاک آورد و در جوار امام رضا (ع) قرار داد. "

در گوشه‌ای از پردیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد، خانم معصومه دانایی، دانشجوی رشته پزشکی، داستانی متفاوت از مسیر علمی و معنوی خود را روایت می‌کند؛ داستانی که از دوران نوجوانی آغاز شده و تا امروز، با قرآن گره خورده است. بانو دانایی، ورودی سال ۱۳۷۷ رشته پزشکی، پس از سه سال تحصیل و به‌دلیل ازدواج و مادر شدن، مسیر علمی خود را موقتاً ترک می کند تا اولویت را به تربیت فرزندان بدهد. اما عشق به تحصیل و خدمت در عرصه پزشکی در وجودش زنده مانده و پس از بیش از دو دهه، در سال ۱۴۰۲ بار دیگر به دانشگاه باز می گردد تا همان مسیر را ادامه دهد.

آغاز انس قرآنی از نوجوانی

معصومه دانایی از ۱۵–۱۶ سالگی وارد فضای قرآنی شد. نخستین قدم‌ها با قرائت قرآن آغاز شد و سپس با حضور در کلاس‌های ترجمه و مفاهیم، دنیای تازه‌ای برای او گشوده شد. مدتی به حفظ قرآن پرداخت و توانست چهار جزء را حفظ کند، اما علاقه بیشترش همچنان بر قرائت ماند. او می‌گوید: " حتی وقتی فرصتی برای خواندن پیدا نمی‌کنم، شنیدن تلاوت قرآن را در برنامه روزانه دارم. طبق توصیه مقام معظم رهبری، تلاش می‌کنم روزانه ۵۰ آیه یا دست‌کم یک یا دو صفحه قرآن قرائت کنم".

زندگی خانوادگی و تربیت قرآنی

دانایی مادر چهار فرزند است؛ از دبستان تا دانشگاه. به گفته خودش، قرآن در خانه آنها همیشه جاری بوده؛ از دوران بارداری که ختم قرآن و مطالعه دعاهای صحیفه سجادیه را انجام می‌داد، تا روزهای امروز که فرزندانش به طور طبیعی با آیات الهی انس گرفته‌اند.

او با لبخند می‌گوید پسرش، دانشجوی کارشناسی ارشد، خاطره دوران کودکی‌اش را با شنیدن سوره یاسین از مادر در صبح‌های کودکی به یاد دارد؛ یا دخترش که در مسیر طولانی مدرسه، ترجمه دعاهای مکارم‌الاخلاق و سوره‌های قرآن را می‌خواند.

حضور در مسابقات و کسب رتبه‌های ملی

مسابقات قرآنی بخش مهمی از مسیر او بوده است. از سال‌های دانش‌آموزی تا امروز، او بارها رتبه‌های برتر کشوری را در رشته‌های قرائت، تحقیق و ترتیل کسب کرده:

• رتبه اول کشوری مسابقات دانش‌آموزی ۱۳۷۶
• رتبه دوم کشوری مسابقات علوم پزشکی1377
• رتبه سوم کشوری مسابقات جهاد دانشگاهی
• رتبه اول دانشجویی شاهد
• رتبه دوم کشوری رشته قرائت دانشگاه علوم پزشکی1402

با وجود این افتخارات، او هنوز آرزو دارد در رشته حفظ قرآن با حداقل ده جزء شرکت کند و معتقد است این مسیر، علاوه بر هنر تلاوت، بار معرفتی و اخلاقی عمیقی دارد.

انس با نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه

بانو دانایی هر هفته در جلسات نهج‌البلاغه شرکت می‌کند، در کنار پزشکان و دوستانی که فارغ‌التحصیل شده‌اند. او می‌گوید مضامین عمیق نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه برایش راهنمای زندگی است و در مشکلات، آرامش را از این کلمات می‌گیرد. حتی برای فرزندانش دعاهای صحیفه را روی وایت‌برد اتاق می‌نویسد تا ناخودآگاه با این معارف خو بگیرند.

قرآن؛ تکیه‌گاه روزهای سخت

چهار سال پیش، دانایی همسر خود را از دست داد. روزهای سخت پس از آن، با تلاوت قرآن گذشت. او می‌گوید:آرامشی که از آیات الهی گرفتم، به من قدرت ایستادگی داد و این را بچه‌ها با چشم خودشان دیدند. این‌ها همه لطف خدا و برکت قرآن بود.

به اعتقاد او، حتی یک آیه قرآن در روز می‌تواند زندگی انسان را متحول کند:

قرآن را به زندگی بیاورید؛ آن‌وقت می‌بینید چطور آرامش، نشاط و برکت، جای نگرانی و سختی را می‌گیرد.

ترجمه؛ پلی به سوی فهم برای نسل جدید

یکی از نکات برجسته در تجربه دانایی، اهمیت ترجمه قرآن است. او معتقد است در دوره‌های مترجمی پیشرفته‌ای که گذرانده، فهم مفاهیم، عمق تلاوت را افزایش داده است. این درک امروز، به ابزاری حیاتی برای تربیت فرزندان تبدیل شده است:

فرزندان دانایی، از دوره‌های ابتدایی تا دانشگاه، در محیطی شیرین از معارف قرآنی بزرگ شده‌اند. در حالی که در زمان دانش‌آموزی او، دسترسی به قرآن محدودتر بود، امروز آموزش و پرورش با گنجاندن ترجمه در کنار آیات، پلی ارتباطی ایجاد کرده است.

دانایی با شور از تجربیات فرزندانش می‌گوید:

• دختر کلاس چهارمش که شیفته داستان حضرت موسی (ع) است، پس از تماشای فیلم سینمایی، با شوق فراوان به کتاب‌های سیره پیامبران مراجعه کرده است.
• دختر دیگرش در مسیر طولانی مدرسه، به جای غرق شدن در بی‌حوصلگی، ترجمه سوره قصص یا دعای مکارم‌الاخلاق را می‌خواند و آن را در دفترچه خود می‌نوشت.

حتی در مورد حدیث کساء، معلم خوش‌ذوق دختر کلاس ششم با نمایش صوت و زیرنویس ترجمه بر پرده، آن را از یک دعا به یک روایت زنده تبدیل کرده است که این برای فرزندان بسیار جذاب بوده است.

قرآن؛ سنگ صبور در برابر مصیبت

این پیوند عمیق، در سخت‌ترین لحظات زندگی، معنای واقعی خود را نشان داد. دانایی با اشاره به فقدان همسرش در چهار سال پیش، تأکید می‌کند که تلاوت قرآن، سنگ صبور اصلی او در روزهای دشوار بود:با قرآن خواندن آرامش پیدا می‌کردم و مقاومت می‌کردم. بچه‌ها شاهد بودند که چگونه با کلام خدا توانستم ایستادگی کنم. این‌ها همه لطف خداوند بود.

ادب، شکر و تقدیر از اساتید

در پایان گفتگو، خانم دانایی ضمن تأکید بر اینکه احترام به اساتید، نشانه ادب اسلامی است، از زحمات اساتید خود در دوران فعالیت‌های قرآنی و همچنین در آمادگی برای مسابقات دانشگاهی قدردانی کرد و به ویژه از استاد یاراحمدی به دلیل توانمندی و اخلاق‌مداری‌شان تشکر نمود. او بیان کرد که کسب موفقیت‌های اخیر، از جمله رتبه‌های کشوری در رشته‌های تحقیق و ترتیل، مرهون زحمات این اساتید بوده است.

فاطمه جهان‌پناه، دانشجوی پزشکی ورودی بهمن ۱۴۰۳، با سابقه حفظ کامل قرآن کریم و فعالیت‌های گسترده قرآنی، مسیر رشد علمی خود را در پیوندی عمیق با معنویت، حمایت خانواده و نگاه مسئولانه به آینده حرفه پزشکی ترسیم می‌کند.

 به گزارش وب دا، این بانوی فعال قرآنی متولد سال ۱۳۸۴ و اهل مشهد، دانشجوی پزشکی ورودی بهمن ۱۴۰۳ است که فعالیت‌های قرآنی او از کودکی آغاز شده است. وی از سال ۱۳۹۵ به‌طور جدی وارد مسیر حفظ قرآن شد و در سال ۱۳۹۹ حافظ کل قرآن کریم شد. وی در اوایل سال ۱۴۰۰ موفق به دریافت مدرک لیسانس علوم قرآن و حدیث از وزارت علوم شد و در سال‌های مختلف در مسابقات قرآنی گوناگون شرکت کرده و به مقام‌هایی دست یافته است. همچنین مدتی به تدریس حفظ قرآن پرداخته و در کنار تحصیل دانشگاهی، آموزش مجازی قرآن کریم را نیز دنبال می‌کند.

او دوران تحصیل مدرسه را عمدتاً در مدارس دولتی گذرانده و دو سال پایانی متوسطه را در مدرسه نمونه دولتی ام‌البنین گذرانده است. به گفته خودش، زمینه انس با قرآن از فضای خانوادگی و حضور در مراسم‌های مذهبی شکل گرفت؛ به‌گونه‌ای که از حدود پنج‌سالگی بخش‌هایی از دعاها را حفظ می‌کرد. آشنایی با طرح «حافظون رضوی» که در حرم مطهر رضوی اجرا می‌شد، نقطه عطفی در مسیر حفظ قرآن او بود و پس از ورود به این طرح، با حمایت خانواده و اساتید، روند حفظ قرآن را به‌صورت جدی ادامه داد.

در دوران مدرسه، نقش مدیر و معاون آموزشی، به‌ویژه در سه سال دهم تا دوازدهم، در حمایت تحصیلی و روحی او پررنگ بوده است؛ حمایتی که جهان‌پناه آن را در موفقیت‌های علمی خود بسیار مؤثر می‌داند. او در کنار حفظ قرآن، همواره بر حفظ تعادل میان تحصیل، خانواده و فعالیت‌های فرهنگی تأکید داشته؛ اصلی که به گفته خودش از آموزش‌های مادرش آموخته است.

به دلیل حجم بالای محفوظات، او از زمان‌های بلا استفاده مانند مسیرهای رفت‌وآمد با اتوبوس و ماشین برای مرور قرآن بهره گیری میکرد و به‌تدریج توانایی تمرکز در شرایط شلوغ را به دست آورد. این شیوه بعدها در دوران آمادگی برای کنکور نیز ادامه پیدا کرد و باعث شد از زمان‌های کوتاه و پراکنده بیشترین بهره را ببرد. او باور دارد که علم، نوری الهی است و پاکی دل و ارتباط معنوی می‌تواند مسیر یادگیری را هموارتر کند.

جهان‌پناه در مقاطع مختلف تحصیلی، حتی در شرایط دشوار مانند ایام ماه رمضان هم‌زمان با کنکور، تلاش کرده پیوند میان عبادت و درس را حفظ کند. در زمان‌هایی که دچار خستگی می‌شد، با توسل، گوش دادن به سخنرانی‌ها و یادآوری الگوهایی چون شهید چمران، انگیزه خود را بازیابی می‌کرد. او در مدرسه نیز در زمینه فعالیت‌های قرآنی، طراحی سؤال و برگزاری آزمون‌ها حضوری فعال داشته است.

در مسیر معنوی، آیاتی از قرآن برای او نقش تکیه‌گاه داشته‌اند؛ از جمله آیه «إِنَّ اللَّهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا» و سوره مبارکه انشراح. همچنین تلاوت سوره‌هایی مانند الرحمن، واقعه و یاسین و هدیه کردن ثواب آن‌ها، به گفته خودش، آرامش و اطمینان خاطر ویژه‌ای به او می‌بخشیده است. الگوی اصلی سبک زندگی او مادرش است و در کنار آن، آشنایی با سیره شهدا، به‌ویژه شهید ابراهیم هادی و شهید مصطفی صدرزاده، و همچنین بیانات مقام معظم رهبری درباره اهمیت علم و تربیت حافظان قرآن، نقش مهمی در استمرار این مسیر داشته است.

او در دوران تحصیل مدرسه، رتبه‌های اول استانی در رشته‌های حفظ کل، حفظ ۱۰ جزء، مفاهیم و تفسیر قرآن را کسب کرده و در سطح ناحیه نیز همواره جزو نفرات برتر بوده است. سال گذشته نیز در مسابقات دانشجویی، رتبه اول حفظ ۲۰ جزء دانشگاهی را به دست آورده است.

جهان‌پناه در توصیه به دانشجویان پزشکی که گاه صرفاً بر درس تمرکز می‌کنند، بر این باور است که اگر علم قرار است به پزشکی مؤثر و متعهد منجر شود، باید با توکل، توسل و ارتباط معنوی همراه باشد. او معتقد است برکت در علم، نتیجه حفظ این ارتباط‌هاست و حتی کارهای ساده انسانی و اخلاقی می‌تواند کیفیت یادگیری و خدمت را افزایش دهد.

هدف نهایی او از تحصیل پزشکی، خدمت در مسیر جامعه پزشکی مهدوی و ایفای نقش فعال در فعالیت‌های جهادی و اجتماعی است. او آرزو دارد در آینده، شبکه‌ای از پزشکان متعهد با دانش علمی و معارف دینی بالا شکل بگیرد که علاوه بر درمان، بر پیشگیری و خدمت‌رسانی به جوامع اسلامی نیز تمرکز داشته باشند. به باور او، بزرگ‌ترین نعمت زندگی‌اش حافظ قرآن بودن است و تمامی موفقیت‌های خود را مرهون زحمات و حمایت‌های خالصانه خانواده، به‌ویژه پدر، مادر و برادرش می‌داند و بر این جمله ماندگار به عنوان حسن ختام صحبت های خود تاکید می کند: « همه زندگی و دارایی ام را مدیون لطف حضرت زهرا (س) هستم.»