مدیر گروه تشریح دانشگاه علوم پزشکی مشهد: سنگ بنای پزشکی، آناتومی است

  • PDF

گروه تشریح و بیولوژی سلولی، شاید از  مهم‌ترین گروه‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد باشد. این اهمیت از این جهت است که تقریبا تمام رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی از خدمات آموزشی این گروه بهره‌مند می‌شوند اما به جهت اینکه این گروه، کار درمانی انجام نمی‌دهند و فعالیت‌های پژوهشی‌شان نیز بر روی حیوانات انجام می‌شود و نتایج آن نیز به صورت مقالاتی در نشریات علمی به چاپ می‌رسد، در جامعه‌ی غیر پزشکی، کسی از فعالیت‌های مهم و حیاتی آنان خبری ندارد.

سال‌ها پیش از آنکه دانشکده‌ی پزشکی در مشهد تأسیس شود، و هنوز زمانی که آموزش عالی در رشته‌های پزشکی، فقط یک مدرسه‌ی عالی بهداشت در مشهد داشت، اولین گروهی که در سال 1319 در آن تشکیل شد، گروه آناتومی بود زیرا اساس بدون شناخت اعضا و جوارح آدمی، علم پزشکی، معنا ندارد.

به هر حال، این گروه در سال 1328 که مدرسه‌ی عالی بهداشت تبدیل به دانشکده‌ی پزشکی گردید این گروه در صدر گروه‌های دیگر قرار گرفت و پایه‌ی تعلیمات پزشکی واقع شد.

اگر چه در گذشته‌های دور، مدارس دینی و دانشگاه‌ها ساختار یک‌پارچه‌ای داشته و علوم طبیعی و فلسفه در کنار علوم دینی آموخته می‌شده اما به این لحاظ، علم الاعضا و تشریح هم در کنار سایر علوم به طلاب و دانشجویان آموزش داده می‌شده است.

شواهدی در دست است که گذشتگان ما در طب عملی و اندام‌شناسی دست داشته و گاها اجساد را هم تشریح می‌کرده‌اند. بنا بر مقالاتی که در سال 1359 در بزرگداشت ابن سینا منتشر گردید، برخی اجساد به صورت پنهانی تشریح می‌‌شده‌اند و بیم از عکس‌العمل عمومی بیش از نگرانی اصحاب دیانت بوده است زیرا علمای دین، این علم را باعث پیشرفت علمی مسلمانان می‌دانسته‌اند1.

زمینه‌ی تغییر مدیریت

به هر حال، دکتر علی‌رضا ابراهیم زاده در سال 1390 مدیریت گروه تشریح را برعهده می‌گیرد و تا حدود سه ماه قبل، مسؤولیت گروه بر دوش او بوده است.

دوره‌ی مسؤولیت دکتر ابراهیم‌زاده، دوران شکوفایی و تقویت علمی، تجهیزاتی و پژوهشی گروه بوده و وی خدمات زیادی به گروه و دانشگاه داشته است.

هنگامی که من، گزارشگر وب‌دا خواستم با مدیر گروه تشریح در خصوص عملکرد این گروه گفتگو کنم، دکتر حسین‌ حقیر، مدیر فعلی گروه، به رسم قدردانی از مدیریت قبلی گروه، دکتر ابراهیم زاده را به نشست دعوت کرد و از سویی، دکتر کارگزار که تنها دکترای تخصصی مهندسی‌ بافت در دانشگاه علوم پزشکی مشهد است و ورودی او به دانشگاه نیز حاصل تلاش‌های دکتر ابراهیم‌زاده بود به این نشست دعوت گردید. این گفتگو با استادان گروه تشریح در یکی از روزهای تیرماه در دفتر آنها در دانشکده‌ی پزشکی انجام گرفت و حاصل این گفتگو اکنون پیش روی شماست.

قدردانی از مدیران گذشته

در ابتدای نشست، دکتر حقیر گفت: از زمان مدیریت آقای دکتر ابراهیم‌زاده، تحولات زیادی در گروه ایجاد شد. شاید بشود گفت، پیش از ایشان، گروه فرسوده شده بود. ایشان از نظر فیزیکی، تجهیزات، افکار و ایده‌های جدید، تحولی در گروه ایجاد کرد و آخرین تحولش، راه‌اندازی مهندسی بافت است که یکی از رشته‌های تازه‌ی پزشکی در دنیا محسوب می‌شود.

پس از این مقدمه، دکتر حقیر، فرصت گفتگو را به دکتر ابراهیم‌زاده سپرد. دکتر ابراهیم‌زاده  گفت: گروه تشریح از گروه‌های اساسی و مهم علوم پزشکی است. این گروه به تمام گروه‌های دانشگاه، خدمات آموزشی ارائه می‌کند. بنا بر این حجم زیادی از فعالیت اعضای هیأت علمی، صرف آموزش دانشجویان و پزشکان می‌شود. ما در هر نیمسال، 250 واحد درسی داریم. از طرفی در بخش پژوهشی نیز جزو گروه‌هایی هستیم که آزمایشگاه تحقیقاتی دارند که در این حیطه نیز از وضعیت مناسبی برخوردار هستیم.

وی سپس به توضیح عملکرد گروه پرداخت و گفت: علوم تشریحی سه بخش دارد. آناتومی میکروسکوپی که آناتومی با جسد آموزش داده می‌شود. بیشترین واحد درسی ما در این بخش است. سالن تشریح گروه ما جزو سال‌های خوب تشریح کشور است چون دوربین دیجیتال داریم و تخت تشریح دیجیتال نیز بزودی در سالن نصب می‌شود که به صورت لمسی بر روی میز تشریح کار می‌کنند.

وی ادامه داد: در این بخش دو سالن مولاژ داریم که تجهیزات و مولاژهای جدید خریداری شده و از آن برای آموزش استفاده می‌شود.

وی افزود: سالن دیگر، آناتومی رادیولوژی است که مجهز به سیستم پکس می‌باشد که تصاویر رادیولوژی و ام‌آر‌آی از طریق شبکه و توسط استادان قابل دسترسی می‌باشد که به شکل آنلاین به دانشجویان آموزش داده می‌شود. قسمت بعدی سالن تشریح اختصاص به آناتومی بالینی دارد که دانشجویان، کاربرد آناتومی را در این مولاژها تمرین می‌کنند.

وی اضافه کرد: قسمت دیگر بافت شناسی است که آناتومی میکروسکوپی است و مجهز به میکروسکوپ می‌باشد و چون تمام دانشجویان نمی‌توانند همزمان از میکروسکوپ آموزش عملی را ببینند، یک دوربین، تصاویر را به مانیتورها منتقل می‌کند که برای هر دانشجو، اختصاصا یک مانیتور تصاویر را نمایش می‌دهد.

دکتر ابراهیم‌زاده اضافه کرد: بخش بافت شناسی برای خدمات به کل دانشجویان پزشکی است و بخش آزمایشگاه جنین شناسی هم داریم که مطالعه آسیب های مختلف جنین و تکامل جنین را بررسی می‌کند.

رشته‌ی جدید مهندسی بافت در دانشگاه مشهد

در ادامه‌ی نشست، دکتر حقیر، گفتگو را ادامه داد: قسمت دیگر فعالیت این گروه، شامل مهندسی بافت است که در زمان مدیریت دکتر ابراهیم‌زاده به مجموعه افزوده شده و از اردیبهشت مورد پذیرش وزارت قرار گرفته و قرار است از مهرماه دو دانشجوی پی‌اچ‌دی پذیرش شوند.

وی در مورد پیشقدمی‌های گروه تشریح گفت: مثلا سیستم پکس در هیچ دانشگاه دیگری پیش از ما بکارگیری نشده بود و سایرین هم از دانشگاه علوم پزشکی مشهد آن را الگوبرداری کردند. همچنین دوربین روی جسد هم از ایده‌های گروه تشریح دانشگاه علوم پزشکی مشهد بود که در برخی دانشگاه‌های دیگر هم راه‌اندازی شده است.

 

دکتر حقیر اضافه کرد: همین طور آزمایشگاه بافت‌شناسی برای اولین بار در ایران، در این دانشگاه و به همت اعضای گروه راه‌اندازی شد که دانشجویانی که از سایر دانشگاه‌ها برای ادامه‌ی تحصیل یا به صورت مهمان به اینجا می‌آیند می‌گویند سطح آموزش و کیفیت علمی اینجا از سایر دانشگاه‌ها بالاتر است.

دکتر حقیر گفت: تنها مشکلی که در اینجا داریم مشکل نداشتن جسد است که البته میز تشریح، جایگزین این مسئله شده و در تلاش هستیم که از طریق اهدای جسد، این مشکل را حل کنیم.

دکتر ابراهیم‌زاده هم در این زمینه اضافه کرد: اعضای هیأت بورد در بازدیدی که از گروه داشتند اذعان کردند که سطح و کیفیت آموزش در اینجا حتی با دانشگاه‌های خارج از کشور هم قابل قیاس است.

وی یادآور شد: در خصوص اهدای جسد، اقدامات ما از 6 سال پیش شروع شده و اولین جسدی که به دانشگاه اهدا شده، در حال حاضر مشغول مطالعه بر روی آن هستیم. از آن موقع دو جسد به دانشگاه اهدا شده و تا حالا، 25 نفر برای اهدای جسد خود به دانشگاه اعلام آمادگی کرده‌اند.

وی در خصوص مراحل اهدای جسد گفت: دو فرم برای این کار تهیه شده که یکی از سوی خود فرد زنده در زمان حیات به صورت وصیت‌نامه تنظیم و محضری می‌شود و فرم دیگر پس از فوت وی، توسط وراث قانونی تنظیم و در اختیار دانشگاه قرار می‌گیرد و ما هم متقابلا تعهد می‌کنیم که پس از مطالعه‌ی جسد، آن را طبق قوانین و رعایت مسائل شرعی، تدفین نماییم.

وی تأکید کرد: در صورتی که اولیای دم، اجازه‌ی اهدا ندهند، وصیت مرحوم نافذ نیست زیرا پس از فوت، صاحب جسد، آنها هستند و طبق موازین شرعی باید اجازه بدهند.

دکتر ابراهیم‌زاده گفت: یکی از اهدا کنندگان جسد، یک دبیر ریاضی بوده و یکی هم برادر یکی از اعضای هیأت علمی دانشگاه بوده است که اجسادشان طبق وصیت خودشان و رضایت اولیای دم، به دانشگاه اهدا شده است.

وی تأکید کرد: بنا بر نظر فقهی، اگر نجات جان مسلمان متوقف به تشریح باشد، تشریح جسد به قدر کفایت اشکالی ندارد. منع قانونی هم در این زمینه نیست و با مراکز قانونی هماهنگی می‌کنیم.

وی خاطر نشان کرد: شاید بشود گفت اساسی ترین روش اموزش کالبدشناسی و آناتومی، همین روش تشریح جسد است. چون در مولاژ یا کالبدنما دانشجو نمی‌تواند به صورت دقیق و کامل، موضوعات را فرابگیرد.

پژوهشگر جوان و تازه‌نفس در میدان ساخت بافت و اندام طبیعی

در ادامه‌ی نشست، دکتر کارگزار، که به تازگی به گروه پیوسته و متخصص مهندسی بافت است وارد بحث شد و در خصوص رشته‌ی مهندسی بافت گفت: رشته‌ی مهندسی بافت بیش از سی سال در دنیا سابقه دارد و قبل از آن، جسته و گریخته در برخی مراکز علمی، تلاش‌هایی صورت گرفته بود. یک پروفسور امریکایی اینها را کنار هم گذاشت و یک رشته‌ی دانشگاهی معرفی کرد. این رشته، حوزه چندگانه‌ای دارد که شامل مهندسی، بافت شناسی، بیولوژی و آناتومی می‌باشد. هدف تربیت شدگان این رشته آن است که در شرایط آزمایشگاه، بافت‌ها یا اندام‌هایی بسازند که مانند بافت‌ها و اندام‌های طبیعی بدن باشند و به صورت یک ارگان فانکشنال، در بدن، به سایر بافت‌ها و اندام‌ها پیوند شوند.

از این متخصص مهندسی بافت پرسیدم آیا در حال حاضر، این امر شدنی است؟

دکتر کارگزار گفت: در حال حاضر گونه‌ای از این مهندسی به نوعی در پروتزهای دندانی استفاده می‌شود. ولی این نوع عملکرد مصنوعی در این موضوع قرار نمی‌گیرد، چون مانند یک عضو طبیعی عمل نمی‌کند و در حقیقت یک ساپورت مکانیکی است. اما بافتی که مهندسی بافت قرار است در آزمایشگاه تولید کند باید عملکرد طبیعی بدن را داشته باشد. مثلا یک کلیه که بتواند جایگزین کلیه شود و در اتصال با سایر بافت‌ها عملکرد کاملا طبیعی داشته باشد.

وی با بیان اینکه ده سال پیش، با تلاش‌های جمعی از استادان، این رشته در ایران پایه‌گذاری شد و در سال 88 دانشجو پذیرش نمود گفت: مهندسی بافت با اینکه رشته‌ی جوانی است اما خیلی کارآ است. در بخش علمی مهندسی بافت، یک مثلث هست که سه جزء دارد؛ سلول‌های بنیادی، فاکتورهای رشد و بیو مواد. ترکیب این سه جزء در شرایط ازمایشگاهی با روش‌های مهندسی پزشکی و فناوری‌های نوین ایجاد و جایگزین بافت طبیعی بدن می‌شود.

دکتر کارگزار در باره‌ی اینکه مهندسی بافت، شامل ساخت چه بافت‌هایی خواهد بود گفت: طیف گسترده ای از بافت‌های بدن را شامل می‌شود که باید استاندارد شود و ملزومات خاص خود را دارد. در واقع، مهندسی بافت قرار است لوازم یدکی بدن انسان را تولید کند. این اندام‌ها و بافت‌ها تولید و در بانکی نگهداری می‌شود و هر کس بخواهد آن را می‌گیرد.

وی در این زمینه که در حال حاضر، کدام بافت‌ها یا اندام‌ها در دنیا تولید شده‌اند گفت: در سطح دانشگاه‌های دنیا هنوز فقط در حد بافت انجام شده است. در حال حاضر، کسی از نبود بافت جایگزین پوست نمی‌میرد. ساخت اندام که از چند جزء بافت تشکیل شده، سطح پیچیده‌تری دارد و امکانات و شرایط بسیار خاصی می‌طلبد. اما یک اندام هم در یکی از کشورها تولید شده که مثانه بوده و حدود 10 سال پیش به یک دختربچه 7 ساله پیوند زده شده و این کودک هنوز هم با همان مثانه زندگی می‌کند.

باید با سرعت بیشتری کار کنیم

این استادیار رشته‌ی مهندسی بافت در خصوص وضعیت این رشته در ایران گفت:‌ در ایران این رشته، دانشجو گرفته و کنگره‌هایی نیز برگزار کرده است که پذیرای استادانی از رشته‌های مختلف بوده که در این مجمع علمی راجع به جنبه‌‌های مختلف، مباحث علمی داشته و مقالات زیادی هم منتشر شده است. از نظر عملیاتی هم، در حال حاضر، مراکزی داریم که روی ساخت و صادرات بافت دارند کار می‌کنند و یکی از آنها با یک سرمایه‌گذاری نسبتا کلان، در حال ساخت و صادرات بافت‌های پوستی می‌باشد.

او درباره‌ی اینکه برای ورود دانشگاه علوم پزشکی مشهد به این صنعت چه باید کرد گفت: ما چند سالی از تهران عقب هستیم و باید با سرعت و همت، آن را جبران کنیم. این کار به سرمایه‌گذاری، امکانات، حمایت و تجهیزات فنی و علمی نیاز دارد که امیدواریم مسؤولان دانشگاه، این زمینه‌ها را فراهم کنند تا بتوانیم قدم‌های بزرگ‌تری در این زمینه برداریم. چون این رشته و محصولات خروجی آن، در جهت رسیدن به دانشگاه‌های نسل سوم و کارآفرین می‌باشد.

دکتر حقیر، مدیر گروه تشریح نیز در این مورد اضافه کرد: فضای آزمایشگاهی که فعلا در اختیار داریم، کفاف همین رشته‌ها و وضعیت فعلی را دارد و اگر قرار باشد این رشته‌ی جدید توسعه پیدا کند و به اهداف تعیین شده برسد باید امکانات بیشتری در اختیار گروه قرار گیرد.

مدیر گروه تشریح یادآور شد: دانشگاه‌های دیگر به خاطر آگاه شدن از اهمیت این رشته، در حال برگزاری دوره‌های آموزشی و افزودن امکانات علمی و آزمایشگاه هستند که سرعت بیشتری به حرکت خود بدهند. مسؤولان وزارت بهداشت از ما گله داشته‌اند که انتظار ما از دانشگاه مشهد بیشتر از این بوده و حالا ما انتظار داریم که مدیران دانشگاه، همت و تلاش بیشتری داشته باشند تا بتوانیم حرکت پرشتاب‌تری داشته باشیم.

دکتر کارگزار هم افزود: رشته‌ی علوم سلولی کاربردی از مهندسی بافت جدا شده و از طریق گروه دنبالش هستیم که ایجاد شود. دانشگاه می‌تواند از این طریق، درآمدزایی خوبی داشته باشد. مثلا تولید فلاسک سلولی که تولیدش خیلی آسان است و قیمت جهانی آن 1000 دلار می‌باشد که ما اگر امکانات و تجهیزات لازم را داشته باشیم می‌توانیم با سه میلیون تومان یعنی حدود یک پنجم در دانشگاه، می‌توانیم آن را تولید کنیم.

دکتر ابراهیم‌زاده، مدیر سابق گروه تشریح در این بخش گفت: ما به عنوان دانشگاه تیپ یک در سطح کشور، این رشته را دیر راه‌اندازی کرده‌ایم که شاید به خاطر فرایندهای اداری بوده است. به هر حال الآن ظرفیت‌های خوبی در دانشگاه هست که شناخته شده نیست و به خاطر عدم همکاری بین‌بخشی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

وی اضافه کرد: همینجا باید از اعضای هیأت بورد مهندسی بافت کشور تشکر کنیم که برای راه‌اندازی رشته، مساعدت خاص داشتند. ما یک سری امکانات داریم که کافی نیست. هم از نظر فضای فیزیکی هم هیأت علمی و هم تجهیزات آزمایشگاهی و فنی.

پژوهش‌های گروه تشریح، بنیادی هستند

دکتر حقیر در زمینه‌ی عملکرد پژوهشی گروه این طور گفت: یکی از افتخارات ما اولین پی اچ دی آناتومی تربیت شده در کشور است که از این گروه خارج شده است. من به عنوان یک پژوهشگر که کار آموزشی زیادی هم انجام می‌دهم و مسؤولیت مدیریت گروه نیز بر عهده‌ی من است دارم روی تأثیر بیماری‌ها روی مغز و سیستم عصبی کار می‌کنم. فعلا روی حیوانات آزمایش می‌کنیم. تحقیقات بنیادی است و با شرایط فعلی، نمی‌شود روی انسان آزمایش داشته باشیم. مقالاتی هم در این زمینه داشته‌ام که رتبه‌های خوبی بدست آورده و عمدتا در باره‌ی تأثیر برخی بیماری‌ها بر مغز مادر و جنین بوده و تغییراتی که در ژن‌های جنینی ایجاد می‌کنند. این تحقیقات در واقع، زمینه‌ی پژوهشی برای استادان سایر رشته‌ها را فراهم می‌سازد.

دکتر ابراهیم‌زاده هم در خصوص فعالیت‌های پژوهشی‌اش گفت: من در موضوع تأثیر عوامل محیطی روی جنین کار می‌کنم و البته میدان آزمایش ما، جنین حیوانات است. ما تأثیر عواملی مانند مخدرها، الکل، پارازیت‌ها یا عوامل محیطی دیگر را در روی جنین بررسی می‌کنیم. می‌خواهیم ببینیم که این عوامل بر روی بافت مغز، بخش‌های تناسلی، هورمون‌ها و ژن‌ها چه تأثیراتی دارد و مقالات متعددی هم در این زمینه متنشر نموده‌ایم.

وی ادامه داد: همچنین مباحثی در مورد تأثیر نانوذرات، مواد آرایشی، البسه‌ی نانویی و وسایل پاک کننده‌ی نانویی بر روی جنین و بافت مغز را دنبال می‌کنیم که البته تحقیقات دامنه‌داری است و قطعی شدن نتایج آنها نیاز به زمان دارد.

وی خاطر نشان کرد: هر چند برخی نتایج آزمایش‌ها نشان داده که اعمال حرکتی و حافظه تحت تأثیر این عوامل و امواج الکترومغناطیس، دچار تغییراتی می‌شوند اما این نتایج هنوز قطعی نیست و تحقیقات ادامه دارد. همچنین برخی تحقیقات از کوچک شدن حجم اندام تناسلی حکایت دارد اما باید تحقیقات بیشتری انجام شود.

دکتر ابراهیم‌زاده گفت: با توجه به آلودگی بالای محیط زیست انسان امروزی، در پی شناسایی عوامل محافظی هستیم که در برابر آسیب‌های زیست‌محیطی از ما محافظت کند. در حال مطالعه بر روی این عوامل هستیم.

 

1- رحیم اف، حیدر، «ابن سینا و تشریح جسد انسان(؟)»، مجموعه مقالات و سخنرانیهای هزاره ابن سینا، جلد دوم، تهران 1359


 

دوره های تکمیلی خارج از کشور؛ دستاوردها و چالش ها

  • PDF

در نشستی صمیمانه باحضور جمعی از مدیران و مسئولین تحصیلات تکمیلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشجویان اعزامی به دانشگاه های خارج از کشور از تجربیات دستاوردها و مشکلات خود گفتند.

به گزارش وب دا، دوره‌های تکمیلی خارج از کشور یک فرصت مطالعاتی برای تعداد محدودی از دانشجویان متقاضی و منتخب رشته‌های علوم پزشکی است که هدف اصلی آن مطالعه و انجام تحقیقات مرتبط در خارج از کشور بمنظور افزایش توانمندی و بازدهی کار در دانشگاه مبدا است.

حضور در این دوره های علمی در کنار تمام جذابیت های خود تجربیات، دستاوردها و مشکلاتی به همراه دارد که جمعی  از دانشجویان بازگشتی از فرصت مطالعاتی خارج کشور در نشستی با حضور مدیران و مسئولین آموزشی و  تحصیلات تکمیلی به بیان این موارد پرداختند.

تجربیات و مزایای سفر مطالعاتی

دانشجویان ضمن ابراز خرسندی از ایجاد فرصتی برای  تحصیل کوتاه مدت در بهترین دانشگاه های جهان و کسب تجربه  علمی  در ان سوی مرزها بیان داشتند : در این دوره های تکمیلی ، دانشجو ضمن آشنایی با صاحب نظران در حوزه تحقیق خود ، از نرم افزارهای علمی و آماری جدید، و تجهیزات و سیستم های تخصصی تر و پیشرفته تر در دانشگاه مقصد استفاده  می کند و این فرصتی کارساز برای کسب تجربه و گسترش فعالیت های پژوهشی و همکاری علمی با اساتید خارج از کشور است.  

ایشان آشنا نمودن دانشجوی خارجی با بخش های مختلف دانشگاه  به منظور اطمینان خاطر و آشنایی با محیط، نظم کاری بالا و عدم اتلاف وقت ،اصرار اساتید در یادگیری به دانشجو و همچنین گذراندن کارگاه اخلاق در داده ها در بدو ورود را موجب متعهد شدن دانشجو به اصول حرفه ای ازهمان ابتدای امر برشمردند.

برگزاری Journal Club و  میتینگ های اجباری در مورد مسائل مرتبط با رشته و گسترش دانش افراد گروه و ارائه دستاوردها جزو برنامه های مداوم بوده که در دانشگاه های مقصد برگزار می شد و در این جلسات دانشجو علاوه بر یادگیری،  ملزم به ارائه دانسته های خود به سایر دانشجویان بود و این رغبت در رقابت علمی را فراهم می کرد.

 تغییر نگرش فرهنگی به ایران و جهت دهی همکاری در بعد علمی 

در این نشست دانشجویان به اتفاق بر این نظر بودند که علی رغم تفاوت های فرهنگی و بمباران رسانه ای در خصوص ایران و اسلام ستیزی ، حضور دانشجویان ایرانی بویژه دانشجویان علوم پزشکی مشهد نه تنها موجب تغییر دیدگاه اساتید به موضع ایران شده بود بلکه سازگاری اساتید با دانشجوی مسلمان خارجی  و تمایل آنها  به انجام پروژه تحقیقاتی مشترک با دانشگاه علوم پزشکی مشهد از تاثیرات مثبت علمی و فرهنگی این دوره های تکمیلی بوده است.

گرانی ناگهانی ارز داغ ترین بحث در بیان مشکلات دانشجویان

در این نشست صمیمانه در کنار مزیت های فرصت مطالعاتی دانشجویان از چالشهای تحصیلی خود در این مدت کوتاه نیز گفتند.

نوسان قیمت ریال در برابر ارزهای خارجی و نبود ارز دولتی برای دانشجویان علوم پزشکی از مهم ترین دغدغه های این دانشجویان بود.

با وجود شرایط سخت پذیرفته شدن در این فرصت مطالعاتی ، شرایط سخت ناشی از سه برابر شدن قیمت دلار و ایجاد مسائل مالی، موجب بازگشت زود هنگام تعدادی از دانشجویان شد که پرداخت تسهیلات دانشگاه به صورت ارزی برای بهبود فرایند فرصت مطالعاتی  از جمله راهکاری پیشنهادی حاضرین در جلسه بود.

عدم تعامل مناسب نظام وظیفه و وزارت بهداشت برای کسب شرايط احراز خروج از كشور در سفرهاي مطالعاتي و رفع موانع فک رهن وثیقه ملکی پس از بازگشت دانشجو  نیز از مطالبه های دیگر این دانشجویان بود .

ایشان امیدوار بودند تا دانشگاه چالش های پیش رو را مرتفع و زمینه را برای بکارگیری دانسته هایشان در داخل و انتقال تجارب به دانشجویان را فراهم آورد.

ضرورت استمرار فرصت های مطالعاتی

تاثیر این دوره ها در دریافت تفاوت کشورهای درحال توسعه و کشورهای توسعه یافته در مواردی همچون قانونمندی، اخلاق محوری و تعهد مداری از جمله ویژگی های موثر دوره های تکمیلی است .

ایجاد انگیزه بیشتر در ارتقای نظم در کار جمعی،  رعایت اخلاق حرفه ای در پژوهش و رغبت بیشتر برای خدمت در ایران، ضرورت استمرار برگزاری دوره های تکمیلی برای ارتقا دانشگاه را پررنگ تر می کند.

شایان ذکر است در دوره‌های فرصت مطالعاتی تعداد محدودی از دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی برای گذراندن دوره‌های چند ماهه به خارج از کشور اعزام می‌شوند و  با توجه به محدود بودن ظرفیت پذیرش دانشجو این امتیاز به افرادی واگذار می شود که  توانایی های حقیقی خود را در دانش پژوهی، تحقیقات و Training یا دیگر فعالیتهای خلاق، ترجیحا با آثار منتشر شده یا دیگر کارهای معتبر و موثق، اثبات کرده اند.

 هدف فرصت مطالعاتی اختصاص دادن یک دوره زمانی به مطالعه و انجام تحقیقات است، به طوری که دریافت کنندگان (این فرصتها) را در افزایش بازدهی کار در دانشگاه مبدا توانمند می سازد.

در پایان این نشست مقرر شد برای تهیه کارت دانشجویی بین المللی دانشجویان اعزامی به دوره های تکمیلی خارج از کشور و برگزاری کارگاه آموزشی توسط دانشجویان بازگشتی از این دوره ها و فک رهن وثیقه ملکی آن ها پیگیری و مکاتبات لازم انجام شود.

 

 


 

نقش آفرینی دانشجویان دراستقرار و پیشبرد طرح تحول و نوآوری درآموزش علوم پزشکی

  • PDF

نشست مشورتی مسئولین ستاد طرح تحول آموزش وزارت بهداشت با حضور نمایندگان دانشجویان استعدادهای درخشان دانشگاه های علوم پزشکی کشور به منظور تدوین سند الگوی نقش آفرینی دانشجویان در استقرار و پیشبرد طرح تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی برگزارشد.

به گزارش وب دا ؛ دبیر ستاد تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت با اشاره به اقدامات و سیاست هایی که به طور مستمر در حوزه آموزش پزشکی اجرا شده است گفت: بسته های تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی تجربه ای کارآمد، ساختارمند و طرحی گسترده با فرایندی برنامه ریزی شده در آموزش سلامت است.

دکترعطاالله پورعباسی ضمن مرور تجارب ملی در عرصه برنامه ریزی آموزش سلامت با بیان اینکه این طرح در بازه های زمانی مختلف تعریف شده و می بایست با برنامه ریزی گام به گام اجرایی گردد، گفت: در این نشست، بسته های تحول با مشارکت دانشجویان نخبه علمی بررسی و  ویرایش اولیه می شود و در ادامه فرایند بازنگری آن توسط دانشجویان انجام و پس از تایید در ابعاد مختلف به اجرا می رسد.

وی خاطر نشان کرد:تمامی دست اندرکاران در سطوح مختلف آموزش علوم پزشکی دراین طرح مشارکت دارند ودانشجویان نیز در تدوین و بازنگری برنامه های تحول و نوآوری در آموزش پزشکی  نقش مهمی دارند،که این نشست آغاز مسیری برای هم اندیشی دانشجویان در سیاست ها و برنامه ریزی های طرح تحول است.

پورعباسی در ادامه افزود: نقشه راه حرکت در مسیر طرح تحول مبتنی بر اسناد بالادستی نظام و مشتمل بر سیاست های دوازده گانه توسعه آموزش پزشکی کشور بوده و راهبردهاي عملياتي براي هر سياست تدوين و ملاك  اقدامات براي تحقق سياست قرار گرفته است.

قائم مقام رئیس ستاد تحول و نوآوری در آموزش عالی سلامت و دبیر شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پرشکی در این جلسه به تشریح مفهوم آمایش سرزمینی و استراتژی های  توسعه سلامت پرداخته و تنوع هدفمندی در بسته های طرح تحول را یکی از قابلیت های مهم این بسته ها برشمرد.

دکتر حسن  امامی رضوی خاطرنشان کرد: برخی بسته های تحول به توسعه کیفی دانشگاه های بزرگ علوم پزشکی در سطح بین المللی توجه دارند که از آن جمله می توان به بسته مرجعیت علمی و بسته دانشگاه های نسل سوم اشاره کرد. برخی بسته ها مانند بسته مجازی سازی یا بسته بین المللی سازی رویکرد جدیدی به دانشگاهها ارائه می دهد و برخی دیگر مانند بسته آموزش پاسخگو و ماموریت گرایی به توسعه زیر ساخت های آموزش عالی سلامت کشور می پردازند.

  در ادامه این هم اندیشی، دکتر عظیم میرزازاده مدیر مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی کشور ضمن اشاره به تدوین نظام جامع حمایتی، ارزیابی بسته ها با مشارکت دانشجویان را نشانی از توانمند شدن و قدرت جمعی دانشجویان در فرهنگ سازی و علمی سازی و پیشبرد سیاست های طرح تحول دانسته و اظهار داشت: دانشجویان ضمن پایش محورها باید بدانند که در کلیت آن چه نقشی و در اجرای ان چه مطالباتی دارند.

گفتنی است در راستای سیاستهای طرح تحول، توسعه دانش هاي نوين ، گسترش عدالت در آموزش عالي سلامت، بهره مندي از فناوري هاي نوين،خلق ثروت دانش بنيان، نهادينه‌سازي اخلاق حرفه اي ، توليد و بومي‌سازي شواهد معتبر علمي براي ارتقاي آموزش عالي سلامت وحضور در عرصه هاي آموزشي منطقه اي و جهاني از جمله موضوعاتی بود که در این نشست مورد بحث و تبادل نظرقرارگرفت. 

در دومین روز این نشست، دانشجویان حاضر بر اساس بسته های تحول و با همفکری مسئولین ستاد طرح تحول وزارت در کارگروه های مختلف به پایش و بررسی این طرح پرداخته و در پایان پیش نویس پیوست دانشجویی برنامه تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی را تدوین کردند تا براین اساس و پس از تایید مبادی مربوط، ماموریت های لازم به دانشگاه ها و دانشجویان واسپاری و  نقش جامعه دانشگاهی در اجرایی شدن این بسته ها تکمیل شود.

قابل ذکر است نشست مشورتی مسئولین طرح تحول آموزش پزشکی با دانشجویان نخبه علمی با حضور دکترامامی رضوی قائم مقام رئیس ستاد تحول و نوآوری در آموزش عالی سلامت و دبیر شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پرشکی، دکترپورعباسی دبیر ستاد تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی، دکتر میرزازاده مدیر مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، خانم دکترپاسالار مدیر امور نخبگان و دانشجویان استعداد درخشان وزارت بهداشت ،دکتر اعتضادرضوی معاون آموزشی دانشگاه و مسئولین دبیرخانه طرح تحول کلان منطقه9 آمایشی به مدت دو روز در دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزارشد.

 

معاون آموزشی وزارت بهداشت: نظام اعتباربخشی رشته های تخصصی، داروسازی و دندانپزشکی به زودی آغاز می شود

  • PDF

معاون آموزشی وزارت بهداشت با تشریح برنامه تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی گفت: واسپاری ماموریت به مناطق آمایشی منجر به اقدامات و دستاوردهای ارزشمندی در آموزش علوم پزشکی شده است.

 به گزارش وبدا، دکتر باقر لاریجانی معاون آموزشی وزارت بهداشت در دومین روز یکصد و نهمین اجلاس روسای دانشگاههای علوم پزشکی که به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد، به اقدامات انجام شده در توسعه آموزش علوم پزشکی طی سال های گذشته اشاره کرد و گفت: در این زمینه شاخص هایی وجود دارد که قابل توجه است.

دکتر لاریجانی با بیان اینکه 2 هزار رشته مقطع در حوزه علوم پزشکی راه اندازی شده، گفت: بیش از 200 هزار دانشجو در حوزه علوم پزشکی در حال تحصیل هستند و در سال 97 حدود 35 هزار نفر در مقاطع مختلف تحصیلی فارغ التحصیل شده اند.

وی با اشاره به بار کاری بالا در حوزه آموزش دانشگاههای علوم پزشکی، گفت: در سال حدود 48 آزمون در حوزه علوم پزشکی برگزار می شود و در حال حاضر 73 درصد از این آزمون ها الکترونیک برگزار می شود. تلاش ما این است که تا آخر سال تمام آزمون ها در دانشگاهها به صورت الکترونیک برگزار شود.

معاون آموزشی وزارت بهداشت بیان کرد که دانشگاهها در کنار این حجم زیاد امور جاری، برنامه های تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی را دنبال می کنند و گفت: تمام اسناد بالادستی مرتبط با حوزه آموزش در تدوین برنامه های تحول مورد بررسی قرار گرفته و در این بسته ها با تعریف صدها پروژه پژوهشی در حوزه آموزش در مسیر مرجعیت علمی حرکت می کنیم.

وی از تشکیل کمیسیون ارزشیابی متون و منابع مرجع علوم پزشکی سخن گفت و عنوان کرد: تاکنون بیش از 1000 عنوان کتاب به این کمیسیون ارسال شده است.

دبیر شورای آموزش پزشکی و تخصصی با عنوان اینکه نظام اعتباربخشی برنامه پزشکی عمومی ایران توسط فدراسیون جهانی آموزش پزشکی مورد تایید قرار گرفته، گفت: اگر این اتفاق نمی افتاد از سال 2030 مدارک اخذ شده در ایران در جهان معتبر نبود.

وی افزود: به زودی این برنامه برای رشته های تخصصی و همچنین داروسازی و دندانپزشکی نیز آغاز خواهد شد.

وی با اشاره به اقداماتی که در زمینه توسعه کارآفرینی در نظام سلامت انجام شده اظهار داشت: تا چند سال آینده تمام اعضای هیات علمی دانشگاهها باید در شرکت های دانش بنیان مشارکت داشته باشند.

معاون آموزشی وزارت بهداشت توجه به بیماری های غیرواگیر در آموزش را یکی از الزامات توسعه آموزش پاسخگو ذکر کرد و گفت: طی چند روز آینده دوره آموزش های مرتبط با بیماریهای غیرواگیر افتتاح خواهد شد.

وی افزود: اطلاعات مرتبط با بیماری های غیرواگیر در تمام استان های کشور جمع آوری شده و سامانه مرتبط به زودی افتتاح خواهد شد.

وی به بحث برآورد نیروی انسانی مورد نیاز نظام سلامت اشاره و عنوان کرد: تعداد نیروی مورد نیاز در هر رشته در استان های مختلف در دست اقدام است و در رابطه با کمبود پزشک در کشور این نکته قابل توجه است که در حال حاضر ۱۰۰ هزار پزشک عمومی داریم و ۵۵ هزار نفر دانشجوی رشته پزشکی عمومی هستند. حداکثر تا ۷ سال آینده این تعداد وارد نظام ارایه خدمات کشور می شوند.

دکتر لاریجانی سند آمایش را یکی از اسناد مهم حوزه آموزش ذکر کرد و گفت: تمامی تکالیف نقشه جامع علمی کشور به صورت ماموریت به دانشگاه ها و مناطق آمایشی سپرده شده است.‌

وی افزود: دستاوردهای ارزشمندی در مناطق آمایشی با اجرای این اقدامات به دست آمده. به عنوان مثال منطقه آمایشی ۳ در طی چند. سال گذشته حدود ۲۷۰ دانشجوی خارجی جذب کرده است.

معاون آموزشی وزارت بهداشت با اشاره به تشکیل شبکه ملی هیات های ممتحنه اظهار داشت: این اقدام در ارتقای کیفیت آزمون ها بسیار موثر است و باعث می شود از توانمندی های تمام اعضای هیات علمی دانشگاه ها استفاده شود.

وی با تاکید بر لزوم حمایت روسای دانشگاه ها از بوردهای منطقه گفت: در برنامه تحول و نوآوری آموزش به توسعه اخلاق پزشکی توجه ویژه ای شده است.

دبیر شورای آموزش پزشکی و تخصصی با اشاره به تعداد دانشجویان خارجی شاغل به تحصیل در ایران و لزوم تلاش مسئولان دانشگاه ها در جذب دانشجوی خارجی گفت: زیرساخت های بسیار خوبی برای توسعه مجازی آموزش علوم پزشکی ایجاد شده به طوری که در چند روز گذشته حدود ۱۵۰۰ عضو هیات علمی در دوره دانش پژوهی شرکت کردند.

دکتر لاریجانی با تاکید بر لزوم ساماندهی جذب هیات علمی حوزه علوم پزشکی گفت: نقشه جذب اعضای هیات علمی بر اساس نیازهای مناطق در حال تدوین است.

وی لزوم تقویت اعتبارات حوزه آموزش اشاره و عنوان کرد: حدود ۹۰ درصد اعتبارات آموزش صرف حقوق اعضای هیات علمی می شود و لازم است به صورت جدی تر از اجرای برنامه تحول در آموزش حمایت شود.