صلاحیت علمی و اخلاق حرفه ای دوبال ضروری برای اعضای هیات علمی است

  • PDF

رییس مرکز امور هیات علمی وزارت بهداشت در خصوص شاخص های تعریف شده جهت جذب  اعضای هیات علمی  اظهار کرد:صلاحیت علمی و اخلاق حرفه ای دوبال ضروری برای اعضای هیات علمی است.

دکتر سید علی حسینی در حاشیه نخستین مجمع دبیران ستاد تحول و نوآوری آموزش علوم پزشکی كلان مناطق آمایشی کشور در گفتگو با وب دا خاطر نشان کرد: اخلاق حرفه ای پیش شرط و لازمه جذب اعضای هیات علمی بوده و شخصی که دارای صلاحیت عمومی  لازم برای شاخصهای تعریف  شده نباشد در فرایند جذب قرار نخواهد گرفت، چراکه که علم بی اخلاق نه تنها مفید نیست  بلکه خسران به بار می آورد و این شاخص مصوب شده شورای عالی انقلاب فرهنگی برای وزارت بهداشت و سایر موسسات عالی آموزشی نیز لازم الاجرا است.

وی اظهار کرد: براساس مصویه شورای عالی انقلاب  فرهنگی، کشور  به ده کلان منطقه آمایشی تقسیم و دانشگاه ها، دانشکده ها و  موسسات آموزش عالی علوم پزشکی را با محوریت دانشگاه های بزرگ علوم پزشکی کشور ساماندهی کرده است که در سطح کلی اختیارات وسیعی به آنها محول و از آنها خواسته شده مدیریت حوزه آموزش را در کلان مناطق به عهده بگیرند .

دکتر سید علی حسینی با اشاره به برگزاری اولین مجمع دبیران کلان مناطق  دهگانه آمایش سرزمینی وزارت بهداشت به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، هدف از برگزاری این نشست را هم اندیشی و هماهنگی دبیران مناطق آمایشی و معاونین آموزشی دانشگاه های بزرگ کشور و ارائه مشاوره تخصصی در رفع چالشها و کمک به سیاستگذاری های وزارت بهداشت در حوزه آموزش و برنامه های تحول دانست.

وی اذعان داشت: با توجه به سطوح و مقاطع  تحصیلی مختلف و تنوع رشته در دانشگاه های علوم پزشکی ، جذب هیات علمی دارای اهمیت بسزایی بوده و برخی از دانشگاه ها در نحوه فراخوان و جذب اعضای هیات علمی تجارب خوبی داشته اند،در این راستا فرایند نیاز سنجی، جذب، بازنشستگی، ارتقا ، ارزیابی و کنترل عملکرد و هرم اعضای هیات علمی در دانشگاه های علوم پزشکی کشور در این نشست مورد بررسی قرار گرفت و پس از جمع بندی نظرات،  پیشنهاداتی جهت ایجاد وحدت رویه در برنامه ها وسیاست های وزارت بهداشت ارائه شد.

مجمع دبیران ستاد تحول و نوآوری آموزش علوم پزشکی كلان مناطق آمایشی کشور با حضور معاونان آموزشی کلان مناطق آمایشی به مدت دو روز متوالی  برگزار و علاوه بر موضوعات مرتبط با اعضای هیات علمی، مشارکت اعضای هیات علمی در بسته های تحول و مسائل بین المللی سازی دانشگاه بررسی شد.

برگزاری نخستین مجمع دبیران مناطق دهگانه آمایشی کشور به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

  • PDF

نخستین مجمع دبیران ستاد تحول و نوآوری آموزش علوم پزشکی كلان مناطق ده گانه آمایشی کشور رئیس مرکز امور هیات علمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و معاونان آموزشی کلان مناطق آمایشی کشور ، در دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دبیر کلان منطقه 9 آمایشی در گفتگو با وب دا اظهار کرد: باتوجه به لزوم هماهنگی بین دانشگاه های بزرگ و مناطق دهگانه آمایشی کشور و هم اندیشی در موضوعات کلان حوزه های آموزش علوم پزشکی، مجمع دبیران کلان مناطق دهگانه آمایشی راه اندازی شد، که دراولین نشست این مجمع با حضور معاونان آموزشی کلان مناطق آمایشی ، چالشهای حوزه مدیریت هیات علمی در زمینه های نحوه فراخوان، فرایند جذب ،ارزشیابی، پایش کمی و کیفی اعضای هیات علمی و قوانین مربوط به بازنشستگی اساتید و بسته های تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی  مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

دکتراعتضاد رضوی با ابراز خرسندی ازتشکیل چنین مجمعی اظهار داشت : پس از بررسی کارشناسی موضوعات مورد نظر ، پیشنهادات اعضای مجمع، جمع بندی و به عنوان مشاوره های تخصصی در حوزه آموزش و برنامه های تحول ،جهت کمک به بهبود عملکرد حوزه مدیریت هیات علمی وزارت بهداشت و سیاست گذاری های کلان ارائه می شود.

در این نشست ، دکتر محمدرضا صبری معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و دبیرکلان منطقه7 آمایشی بنا بر آراء حاضرین، ​ به عنوان رئیس مجمع دبیران کلان مناطق آمایشی و مسئول اصلی هماهنگی برنامه ها انتخاب و مقرر شد جلسات مجمع به صورت فصلی در مناطق آمایشی کشور ،با دعوت از مدیر ستادی وزارت متبوع و مرتبط با دستور کار جلسه پیش بینی شده، برگزار شود و دبیر هر جلسه، معاون آموزشی منطقه میزبان جلسات مجمع خواهد بود.

پس از بررسی مسایل حوزه هیات علمی، در دومین روز این نشست معاونان آموزشی کلان مناطق آمایشی از مرکز جامع مهارت های بالینی و فن آوری های نوین آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بازدید کرده و در ادامه جلسه به بررسی توسعه مشارکت اعضای هیات علمی در طرح تحول ، چارچوب فعالیتهای بین المللی سازی دانشگاه های علوم پزشکی، مزیت ها و معایب پذیرش دانشجویان غیر ایرانی در سالهای اخیر پرداختند.

قابل ذکر است این مجمع با صدور بیانیه ای  در ارتباط با طرح افزایش ظرفیت دانشجویان پزشکی و اِعمال سهمیه‌ها در پذیرش دانشجو به کار خود پایان داد.

بیانیه دبیران ستاد تحول آموزش کلان‌مناطق آمایشی در ارتباط با طرح افزایش ظرفیت دانشجویان پزشکی

  • PDF

دبیران ستاد تحول آموزش کلان‌مناطق آمایشی کشور  ضمن انتقاد از طرح مجلس برای افزایش سهمیه رشته‌های علوم پزشکی در بیانیه ای  اعلام کردند: اجرای این طرح  به کیفیت و بدنه آموزش پزشکی ضربه خواهد رساند.

 نشست مجمع دبیران ستاد تحول و نوآوری آموزش علوم پزشکی كلان مناطق آمایشی کشور به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد که پس از  بحثهای تفصیلی در خصوص مسایل کلان آموزشی با صدور بیانیه ای در خصوص طرح افزایش ظرفیت دانشجویان پزشکی و اِعمال سهمیه‌ها در پذیرش دانشجو به کار خود پایان داد.

متن بیانیه به شرح زیر است :

یکی از رسالت‌های مهم دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، تربیت دانشجویانی توانمند برای خدمت در نظام سلامت کشور است. عمده این دانشجویان و به‌خصوص دانشجویان دوره‌های دکترای پزشکی با سلامت مردم و بیماری‌ها یا درمان آنها سر و کار داشته و هرتصمیمی که بتواند آموزش باکیفیت آنها را دچار خدشه نماید، به سلامت مردم آسیب خواهدزد.

درحال حاضر ظرفیت دانشجویان علوم پزشکی در اغلب رشته‌ها و در اکثر دانشگاه‌ها مازاد بر امکانات آنها ازقبیل تعداد هیات علمی، تجهیزات، فضاهای آموزشی یا درمانی و آزمایشگاه‌ها می‌باشد. ازطرفی براساس اعلام مسئولان ذی‌ربط در وزارت متبوع، تعداد دانشجویان در حال تحصیل پزشکی کشور بالغ بر 55000نفر بوده که با احتساب 150000نفر پزشک موجود، تا سال1404 ایران به استانداردهای جهانی در این زمینه دستیابی پیدا خواهدکرد. همچنین براساس اعلام مدیرکل دانشجویی وزارت متبوع، درحال حاضر، بیش از 220هزارنفر دانشجو در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور در حال تحصیل هستند که زیرساخت‌های رفاهی و ورزشی موجود، پاسخگوی آنان نیست.

یکی از معضلات دیگری که به کیفیت آموزش پزشکی در سال‌های اخیر ضربه وارد نموده است، تعیین سهمیه‌های مختلف ورودی به رشته‌های دانشگاهی است. متأسفانه در برخی از سهمیه‌ها بیش از 90درصد ورودی‌ها رتبه بالای 5000کنکور سراسری و در برخی موارد رتبه بالای 100000 دارند که توان رقابت با رتبه‌های برتر کنکور سراسری را در دوره‌های دکترای عمومی ندارند و به علت توان کمتر، دانشگاه‌ها را با معضلات عدیده‌ای روبه‌رو می‌نمایند و اغلب نیز علی‌رغم ارفاق‌های قانونی و بعضا فراقانونی، طول تحصیلاتشان به درازا می‌کشد.

دبیران دبیرخانه‌های ستاد تحول آموزش کلان‌مناطق آمایشی کشور به عنوان سکانداران عرصه ارائه خدمات آموزشی و نیز مسئولیتی که برای حفظ کیفیت آموزش دوره‌های آموزشی از نظر قانونی برعهده دارند، نگرانی عمیق خود را از طرح تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای افزایش ظرفیت رشته‌های پزشکی اعلام داشته و از نمایندگان محترم مجلس درخواست می‌نمایند که از ارائه این طرح صرف‌نظر نموده یا آن را تصویب ننمایند. همچنین از نمایندگان محترم درخواست می‌شود شبیه مصوبه چندسال قبل، سهمیه‌های کنکور سراسری را تعدیل نمایند تا متولیان آموزش علوم پزشکی کشور، به نحو مطلوب‌تری بتوانند وظایف محوله خود را انجام دهند.

 

دکتر گدازنده، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه1 آمایشی دکتر تقی زادیه، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه2 آمایشی

دکتر خزائی، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه3 آمایشی         دکتر بوستانی، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه4 آمایشی

دکتر شمس، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه5 آمایشی                     دکتر قائمی، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه6 آمایشی

دکتر صبری، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه7 آمایشی                      دکتر ملک پور، ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه8 آمایشی

دکتر اعتضادرضوی،دبیرستاد تحول آموزش کلان‌منطقه9آمایشی          دکترسهراب پور، دبیر ستاد تحول آموزش کلان‌منطقه10 آمایشی

 

 

مدیر گروه تشریح دانشگاه علوم پزشکی مشهد: سنگ بنای پزشکی، آناتومی است

  • PDF

گروه تشریح و بیولوژی سلولی، شاید از  مهم‌ترین گروه‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد باشد. این اهمیت از این جهت است که تقریبا تمام رشته‌های پزشکی و پیراپزشکی از خدمات آموزشی این گروه بهره‌مند می‌شوند اما به جهت اینکه این گروه، کار درمانی انجام نمی‌دهند و فعالیت‌های پژوهشی‌شان نیز بر روی حیوانات انجام می‌شود و نتایج آن نیز به صورت مقالاتی در نشریات علمی به چاپ می‌رسد، در جامعه‌ی غیر پزشکی، کسی از فعالیت‌های مهم و حیاتی آنان خبری ندارد.

سال‌ها پیش از آنکه دانشکده‌ی پزشکی در مشهد تأسیس شود، و هنوز زمانی که آموزش عالی در رشته‌های پزشکی، فقط یک مدرسه‌ی عالی بهداشت در مشهد داشت، اولین گروهی که در سال 1319 در آن تشکیل شد، گروه آناتومی بود زیرا اساس بدون شناخت اعضا و جوارح آدمی، علم پزشکی، معنا ندارد.

به هر حال، این گروه در سال 1328 که مدرسه‌ی عالی بهداشت تبدیل به دانشکده‌ی پزشکی گردید این گروه در صدر گروه‌های دیگر قرار گرفت و پایه‌ی تعلیمات پزشکی واقع شد.

اگر چه در گذشته‌های دور، مدارس دینی و دانشگاه‌ها ساختار یک‌پارچه‌ای داشته و علوم طبیعی و فلسفه در کنار علوم دینی آموخته می‌شده اما به این لحاظ، علم الاعضا و تشریح هم در کنار سایر علوم به طلاب و دانشجویان آموزش داده می‌شده است.

شواهدی در دست است که گذشتگان ما در طب عملی و اندام‌شناسی دست داشته و گاها اجساد را هم تشریح می‌کرده‌اند. بنا بر مقالاتی که در سال 1359 در بزرگداشت ابن سینا منتشر گردید، برخی اجساد به صورت پنهانی تشریح می‌‌شده‌اند و بیم از عکس‌العمل عمومی بیش از نگرانی اصحاب دیانت بوده است زیرا علمای دین، این علم را باعث پیشرفت علمی مسلمانان می‌دانسته‌اند1.

زمینه‌ی تغییر مدیریت

به هر حال، دکتر علی‌رضا ابراهیم زاده در سال 1390 مدیریت گروه تشریح را برعهده می‌گیرد و تا حدود سه ماه قبل، مسؤولیت گروه بر دوش او بوده است.

دوره‌ی مسؤولیت دکتر ابراهیم‌زاده، دوران شکوفایی و تقویت علمی، تجهیزاتی و پژوهشی گروه بوده و وی خدمات زیادی به گروه و دانشگاه داشته است.

هنگامی که من، گزارشگر وب‌دا خواستم با مدیر گروه تشریح در خصوص عملکرد این گروه گفتگو کنم، دکتر حسین‌ حقیر، مدیر فعلی گروه، به رسم قدردانی از مدیریت قبلی گروه، دکتر ابراهیم زاده را به نشست دعوت کرد و از سویی، دکتر کارگزار که تنها دکترای تخصصی مهندسی‌ بافت در دانشگاه علوم پزشکی مشهد است و ورودی او به دانشگاه نیز حاصل تلاش‌های دکتر ابراهیم‌زاده بود به این نشست دعوت گردید. این گفتگو با استادان گروه تشریح در یکی از روزهای تیرماه در دفتر آنها در دانشکده‌ی پزشکی انجام گرفت و حاصل این گفتگو اکنون پیش روی شماست.

قدردانی از مدیران گذشته

در ابتدای نشست، دکتر حقیر گفت: از زمان مدیریت آقای دکتر ابراهیم‌زاده، تحولات زیادی در گروه ایجاد شد. شاید بشود گفت، پیش از ایشان، گروه فرسوده شده بود. ایشان از نظر فیزیکی، تجهیزات، افکار و ایده‌های جدید، تحولی در گروه ایجاد کرد و آخرین تحولش، راه‌اندازی مهندسی بافت است که یکی از رشته‌های تازه‌ی پزشکی در دنیا محسوب می‌شود.

پس از این مقدمه، دکتر حقیر، فرصت گفتگو را به دکتر ابراهیم‌زاده سپرد. دکتر ابراهیم‌زاده  گفت: گروه تشریح از گروه‌های اساسی و مهم علوم پزشکی است. این گروه به تمام گروه‌های دانشگاه، خدمات آموزشی ارائه می‌کند. بنا بر این حجم زیادی از فعالیت اعضای هیأت علمی، صرف آموزش دانشجویان و پزشکان می‌شود. ما در هر نیمسال، 250 واحد درسی داریم. از طرفی در بخش پژوهشی نیز جزو گروه‌هایی هستیم که آزمایشگاه تحقیقاتی دارند که در این حیطه نیز از وضعیت مناسبی برخوردار هستیم.

وی سپس به توضیح عملکرد گروه پرداخت و گفت: علوم تشریحی سه بخش دارد. آناتومی میکروسکوپی که آناتومی با جسد آموزش داده می‌شود. بیشترین واحد درسی ما در این بخش است. سالن تشریح گروه ما جزو سال‌های خوب تشریح کشور است چون دوربین دیجیتال داریم و تخت تشریح دیجیتال نیز بزودی در سالن نصب می‌شود که به صورت لمسی بر روی میز تشریح کار می‌کنند.

وی ادامه داد: در این بخش دو سالن مولاژ داریم که تجهیزات و مولاژهای جدید خریداری شده و از آن برای آموزش استفاده می‌شود.

وی افزود: سالن دیگر، آناتومی رادیولوژی است که مجهز به سیستم پکس می‌باشد که تصاویر رادیولوژی و ام‌آر‌آی از طریق شبکه و توسط استادان قابل دسترسی می‌باشد که به شکل آنلاین به دانشجویان آموزش داده می‌شود. قسمت بعدی سالن تشریح اختصاص به آناتومی بالینی دارد که دانشجویان، کاربرد آناتومی را در این مولاژها تمرین می‌کنند.

وی اضافه کرد: قسمت دیگر بافت شناسی است که آناتومی میکروسکوپی است و مجهز به میکروسکوپ می‌باشد و چون تمام دانشجویان نمی‌توانند همزمان از میکروسکوپ آموزش عملی را ببینند، یک دوربین، تصاویر را به مانیتورها منتقل می‌کند که برای هر دانشجو، اختصاصا یک مانیتور تصاویر را نمایش می‌دهد.

دکتر ابراهیم‌زاده اضافه کرد: بخش بافت شناسی برای خدمات به کل دانشجویان پزشکی است و بخش آزمایشگاه جنین شناسی هم داریم که مطالعه آسیب های مختلف جنین و تکامل جنین را بررسی می‌کند.

رشته‌ی جدید مهندسی بافت در دانشگاه مشهد

در ادامه‌ی نشست، دکتر حقیر، گفتگو را ادامه داد: قسمت دیگر فعالیت این گروه، شامل مهندسی بافت است که در زمان مدیریت دکتر ابراهیم‌زاده به مجموعه افزوده شده و از اردیبهشت مورد پذیرش وزارت قرار گرفته و قرار است از مهرماه دو دانشجوی پی‌اچ‌دی پذیرش شوند.

وی در مورد پیشقدمی‌های گروه تشریح گفت: مثلا سیستم پکس در هیچ دانشگاه دیگری پیش از ما بکارگیری نشده بود و سایرین هم از دانشگاه علوم پزشکی مشهد آن را الگوبرداری کردند. همچنین دوربین روی جسد هم از ایده‌های گروه تشریح دانشگاه علوم پزشکی مشهد بود که در برخی دانشگاه‌های دیگر هم راه‌اندازی شده است.

 

دکتر حقیر اضافه کرد: همین طور آزمایشگاه بافت‌شناسی برای اولین بار در ایران، در این دانشگاه و به همت اعضای گروه راه‌اندازی شد که دانشجویانی که از سایر دانشگاه‌ها برای ادامه‌ی تحصیل یا به صورت مهمان به اینجا می‌آیند می‌گویند سطح آموزش و کیفیت علمی اینجا از سایر دانشگاه‌ها بالاتر است.

دکتر حقیر گفت: تنها مشکلی که در اینجا داریم مشکل نداشتن جسد است که البته میز تشریح، جایگزین این مسئله شده و در تلاش هستیم که از طریق اهدای جسد، این مشکل را حل کنیم.

دکتر ابراهیم‌زاده هم در این زمینه اضافه کرد: اعضای هیأت بورد در بازدیدی که از گروه داشتند اذعان کردند که سطح و کیفیت آموزش در اینجا حتی با دانشگاه‌های خارج از کشور هم قابل قیاس است.

وی یادآور شد: در خصوص اهدای جسد، اقدامات ما از 6 سال پیش شروع شده و اولین جسدی که به دانشگاه اهدا شده، در حال حاضر مشغول مطالعه بر روی آن هستیم. از آن موقع دو جسد به دانشگاه اهدا شده و تا حالا، 25 نفر برای اهدای جسد خود به دانشگاه اعلام آمادگی کرده‌اند.

وی در خصوص مراحل اهدای جسد گفت: دو فرم برای این کار تهیه شده که یکی از سوی خود فرد زنده در زمان حیات به صورت وصیت‌نامه تنظیم و محضری می‌شود و فرم دیگر پس از فوت وی، توسط وراث قانونی تنظیم و در اختیار دانشگاه قرار می‌گیرد و ما هم متقابلا تعهد می‌کنیم که پس از مطالعه‌ی جسد، آن را طبق قوانین و رعایت مسائل شرعی، تدفین نماییم.

وی تأکید کرد: در صورتی که اولیای دم، اجازه‌ی اهدا ندهند، وصیت مرحوم نافذ نیست زیرا پس از فوت، صاحب جسد، آنها هستند و طبق موازین شرعی باید اجازه بدهند.

دکتر ابراهیم‌زاده گفت: یکی از اهدا کنندگان جسد، یک دبیر ریاضی بوده و یکی هم برادر یکی از اعضای هیأت علمی دانشگاه بوده است که اجسادشان طبق وصیت خودشان و رضایت اولیای دم، به دانشگاه اهدا شده است.

وی تأکید کرد: بنا بر نظر فقهی، اگر نجات جان مسلمان متوقف به تشریح باشد، تشریح جسد به قدر کفایت اشکالی ندارد. منع قانونی هم در این زمینه نیست و با مراکز قانونی هماهنگی می‌کنیم.

وی خاطر نشان کرد: شاید بشود گفت اساسی ترین روش اموزش کالبدشناسی و آناتومی، همین روش تشریح جسد است. چون در مولاژ یا کالبدنما دانشجو نمی‌تواند به صورت دقیق و کامل، موضوعات را فرابگیرد.

پژوهشگر جوان و تازه‌نفس در میدان ساخت بافت و اندام طبیعی

در ادامه‌ی نشست، دکتر کارگزار، که به تازگی به گروه پیوسته و متخصص مهندسی بافت است وارد بحث شد و در خصوص رشته‌ی مهندسی بافت گفت: رشته‌ی مهندسی بافت بیش از سی سال در دنیا سابقه دارد و قبل از آن، جسته و گریخته در برخی مراکز علمی، تلاش‌هایی صورت گرفته بود. یک پروفسور امریکایی اینها را کنار هم گذاشت و یک رشته‌ی دانشگاهی معرفی کرد. این رشته، حوزه چندگانه‌ای دارد که شامل مهندسی، بافت شناسی، بیولوژی و آناتومی می‌باشد. هدف تربیت شدگان این رشته آن است که در شرایط آزمایشگاه، بافت‌ها یا اندام‌هایی بسازند که مانند بافت‌ها و اندام‌های طبیعی بدن باشند و به صورت یک ارگان فانکشنال، در بدن، به سایر بافت‌ها و اندام‌ها پیوند شوند.

از این متخصص مهندسی بافت پرسیدم آیا در حال حاضر، این امر شدنی است؟

دکتر کارگزار گفت: در حال حاضر گونه‌ای از این مهندسی به نوعی در پروتزهای دندانی استفاده می‌شود. ولی این نوع عملکرد مصنوعی در این موضوع قرار نمی‌گیرد، چون مانند یک عضو طبیعی عمل نمی‌کند و در حقیقت یک ساپورت مکانیکی است. اما بافتی که مهندسی بافت قرار است در آزمایشگاه تولید کند باید عملکرد طبیعی بدن را داشته باشد. مثلا یک کلیه که بتواند جایگزین کلیه شود و در اتصال با سایر بافت‌ها عملکرد کاملا طبیعی داشته باشد.

وی با بیان اینکه ده سال پیش، با تلاش‌های جمعی از استادان، این رشته در ایران پایه‌گذاری شد و در سال 88 دانشجو پذیرش نمود گفت: مهندسی بافت با اینکه رشته‌ی جوانی است اما خیلی کارآ است. در بخش علمی مهندسی بافت، یک مثلث هست که سه جزء دارد؛ سلول‌های بنیادی، فاکتورهای رشد و بیو مواد. ترکیب این سه جزء در شرایط ازمایشگاهی با روش‌های مهندسی پزشکی و فناوری‌های نوین ایجاد و جایگزین بافت طبیعی بدن می‌شود.

دکتر کارگزار در باره‌ی اینکه مهندسی بافت، شامل ساخت چه بافت‌هایی خواهد بود گفت: طیف گسترده ای از بافت‌های بدن را شامل می‌شود که باید استاندارد شود و ملزومات خاص خود را دارد. در واقع، مهندسی بافت قرار است لوازم یدکی بدن انسان را تولید کند. این اندام‌ها و بافت‌ها تولید و در بانکی نگهداری می‌شود و هر کس بخواهد آن را می‌گیرد.

وی در این زمینه که در حال حاضر، کدام بافت‌ها یا اندام‌ها در دنیا تولید شده‌اند گفت: در سطح دانشگاه‌های دنیا هنوز فقط در حد بافت انجام شده است. در حال حاضر، کسی از نبود بافت جایگزین پوست نمی‌میرد. ساخت اندام که از چند جزء بافت تشکیل شده، سطح پیچیده‌تری دارد و امکانات و شرایط بسیار خاصی می‌طلبد. اما یک اندام هم در یکی از کشورها تولید شده که مثانه بوده و حدود 10 سال پیش به یک دختربچه 7 ساله پیوند زده شده و این کودک هنوز هم با همان مثانه زندگی می‌کند.

باید با سرعت بیشتری کار کنیم

این استادیار رشته‌ی مهندسی بافت در خصوص وضعیت این رشته در ایران گفت:‌ در ایران این رشته، دانشجو گرفته و کنگره‌هایی نیز برگزار کرده است که پذیرای استادانی از رشته‌های مختلف بوده که در این مجمع علمی راجع به جنبه‌‌های مختلف، مباحث علمی داشته و مقالات زیادی هم منتشر شده است. از نظر عملیاتی هم، در حال حاضر، مراکزی داریم که روی ساخت و صادرات بافت دارند کار می‌کنند و یکی از آنها با یک سرمایه‌گذاری نسبتا کلان، در حال ساخت و صادرات بافت‌های پوستی می‌باشد.

او درباره‌ی اینکه برای ورود دانشگاه علوم پزشکی مشهد به این صنعت چه باید کرد گفت: ما چند سالی از تهران عقب هستیم و باید با سرعت و همت، آن را جبران کنیم. این کار به سرمایه‌گذاری، امکانات، حمایت و تجهیزات فنی و علمی نیاز دارد که امیدواریم مسؤولان دانشگاه، این زمینه‌ها را فراهم کنند تا بتوانیم قدم‌های بزرگ‌تری در این زمینه برداریم. چون این رشته و محصولات خروجی آن، در جهت رسیدن به دانشگاه‌های نسل سوم و کارآفرین می‌باشد.

دکتر حقیر، مدیر گروه تشریح نیز در این مورد اضافه کرد: فضای آزمایشگاهی که فعلا در اختیار داریم، کفاف همین رشته‌ها و وضعیت فعلی را دارد و اگر قرار باشد این رشته‌ی جدید توسعه پیدا کند و به اهداف تعیین شده برسد باید امکانات بیشتری در اختیار گروه قرار گیرد.

مدیر گروه تشریح یادآور شد: دانشگاه‌های دیگر به خاطر آگاه شدن از اهمیت این رشته، در حال برگزاری دوره‌های آموزشی و افزودن امکانات علمی و آزمایشگاه هستند که سرعت بیشتری به حرکت خود بدهند. مسؤولان وزارت بهداشت از ما گله داشته‌اند که انتظار ما از دانشگاه مشهد بیشتر از این بوده و حالا ما انتظار داریم که مدیران دانشگاه، همت و تلاش بیشتری داشته باشند تا بتوانیم حرکت پرشتاب‌تری داشته باشیم.

دکتر کارگزار هم افزود: رشته‌ی علوم سلولی کاربردی از مهندسی بافت جدا شده و از طریق گروه دنبالش هستیم که ایجاد شود. دانشگاه می‌تواند از این طریق، درآمدزایی خوبی داشته باشد. مثلا تولید فلاسک سلولی که تولیدش خیلی آسان است و قیمت جهانی آن 1000 دلار می‌باشد که ما اگر امکانات و تجهیزات لازم را داشته باشیم می‌توانیم با سه میلیون تومان یعنی حدود یک پنجم در دانشگاه، می‌توانیم آن را تولید کنیم.

دکتر ابراهیم‌زاده، مدیر سابق گروه تشریح در این بخش گفت: ما به عنوان دانشگاه تیپ یک در سطح کشور، این رشته را دیر راه‌اندازی کرده‌ایم که شاید به خاطر فرایندهای اداری بوده است. به هر حال الآن ظرفیت‌های خوبی در دانشگاه هست که شناخته شده نیست و به خاطر عدم همکاری بین‌بخشی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

وی اضافه کرد: همینجا باید از اعضای هیأت بورد مهندسی بافت کشور تشکر کنیم که برای راه‌اندازی رشته، مساعدت خاص داشتند. ما یک سری امکانات داریم که کافی نیست. هم از نظر فضای فیزیکی هم هیأت علمی و هم تجهیزات آزمایشگاهی و فنی.

پژوهش‌های گروه تشریح، بنیادی هستند

دکتر حقیر در زمینه‌ی عملکرد پژوهشی گروه این طور گفت: یکی از افتخارات ما اولین پی اچ دی آناتومی تربیت شده در کشور است که از این گروه خارج شده است. من به عنوان یک پژوهشگر که کار آموزشی زیادی هم انجام می‌دهم و مسؤولیت مدیریت گروه نیز بر عهده‌ی من است دارم روی تأثیر بیماری‌ها روی مغز و سیستم عصبی کار می‌کنم. فعلا روی حیوانات آزمایش می‌کنیم. تحقیقات بنیادی است و با شرایط فعلی، نمی‌شود روی انسان آزمایش داشته باشیم. مقالاتی هم در این زمینه داشته‌ام که رتبه‌های خوبی بدست آورده و عمدتا در باره‌ی تأثیر برخی بیماری‌ها بر مغز مادر و جنین بوده و تغییراتی که در ژن‌های جنینی ایجاد می‌کنند. این تحقیقات در واقع، زمینه‌ی پژوهشی برای استادان سایر رشته‌ها را فراهم می‌سازد.

دکتر ابراهیم‌زاده هم در خصوص فعالیت‌های پژوهشی‌اش گفت: من در موضوع تأثیر عوامل محیطی روی جنین کار می‌کنم و البته میدان آزمایش ما، جنین حیوانات است. ما تأثیر عواملی مانند مخدرها، الکل، پارازیت‌ها یا عوامل محیطی دیگر را در روی جنین بررسی می‌کنیم. می‌خواهیم ببینیم که این عوامل بر روی بافت مغز، بخش‌های تناسلی، هورمون‌ها و ژن‌ها چه تأثیراتی دارد و مقالات متعددی هم در این زمینه متنشر نموده‌ایم.

وی ادامه داد: همچنین مباحثی در مورد تأثیر نانوذرات، مواد آرایشی، البسه‌ی نانویی و وسایل پاک کننده‌ی نانویی بر روی جنین و بافت مغز را دنبال می‌کنیم که البته تحقیقات دامنه‌داری است و قطعی شدن نتایج آنها نیاز به زمان دارد.

وی خاطر نشان کرد: هر چند برخی نتایج آزمایش‌ها نشان داده که اعمال حرکتی و حافظه تحت تأثیر این عوامل و امواج الکترومغناطیس، دچار تغییراتی می‌شوند اما این نتایج هنوز قطعی نیست و تحقیقات ادامه دارد. همچنین برخی تحقیقات از کوچک شدن حجم اندام تناسلی حکایت دارد اما باید تحقیقات بیشتری انجام شود.

دکتر ابراهیم‌زاده گفت: با توجه به آلودگی بالای محیط زیست انسان امروزی، در پی شناسایی عوامل محافظی هستیم که در برابر آسیب‌های زیست‌محیطی از ما محافظت کند. در حال مطالعه بر روی این عوامل هستیم.

 

1- رحیم اف، حیدر، «ابن سینا و تشریح جسد انسان(؟)»، مجموعه مقالات و سخنرانیهای هزاره ابن سینا، جلد دوم، تهران 1359