تاثیر اضافه وزن و چاقی بر پرفشاری خون

  • PDF

چاقی و اضافه وزن خطر ابتلا به سرطان را افزایش می دهدمسئول بهبود تغذیه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: اضافه وزن و چاقی بر پرفشاری خون تاثیر دارد.

دکتر زهرا اباصلتی در گفتگو با خبرنگار وب دا گفت: فشارخون یك پدیده طبیعی و فیزیولوژیك و یك ضرورت برای برقراری جریان خون است اما پر فشاری خون جنبه بیماری دارد امروزه بالا بودن فشارخون یكی از معضلات جامعه بشری در زمینه سلامت و یكی از شایع ترین بیماری ها است.

وی افزود: تقریبا 25 درصد جمعیت بالای 18سال فشار خون بالا دارند و هر چه سن بالا می رود شیوع آن بیشتر می شود به طوری كه در سنین بالای 70 سال ، بیش از 50درصد افراد مبتلا هستند از طرفی افرادی كه مرحله اضافه وزن را رد می كنند، ریسك فشار خونشان از دیگر افراد بیشتر است.

دکتر اباصلتی در ادامه تصریح کرد: نتـایج مطالعات اپیدمیولوژی چاقی و فشار خون، نـشان داده كـه  مردان و زنان چاق 3 برابر بیشتر از مردان و زنـان بـا نمایـه توده بدنی طبیعی، به فشار خون بالا مبتلا می شوند و افرادی که وزن بالاتر از حد طبیعی دارند، شانس بیشتری برای ابتلا به پر فشاری خون دارند.

وی با اشاره به اینکه به طور كلی فشار خون بالاتر از138 میلی متر جیوه می تواند خطر ابتلا به بیماری فشار خون را افزایش دهد، اظهار داشت: هرچند در همه ی محدوده های نمایه توده بدنی، فشار خـون بـالا وجود دارد ولی با افزایش نمایه ی توده بدنی، احتمال آن زیاد می شود.

دکتر اباصلتی یكی از بهترین راهكارها برای كاهش خطر ابتلا به بیماری فشار خون را كاهش وزن به ویژه در افرادی كه BMI  بالاتر از 30دارند، برشمرد و گفت: می توان گفت كه 30 درصد علت ابتلا به فشار خون چاقی است و تقریباً در تمام مطالعات، همراه با كـاهش وزن در جمعیت عمومی، فشار خون سیتولیك كاهش یافته حتی اگر میزان كاهش وزن، كم بوده است.

وی همچنین اذعان کرد: با توجه به مطالعات چاقی شكمی احتمال فشارخون در سالهای آینده را به شدت افزایش می دهد چربی اضافی ذخیره شده در ناحیه شکمی می تواند باعث افزایش فشارخون شده و در نتیجه خطر بروز حمله قلبی و مغزی را افزایش دهد.

دکتر اباصلتی با اذعان اینکه کاهش وزن به تنهایی یکی از موثرترین درمان های غیردارویی برای مبتلایان به پرفشاری خون می باشد، خاطرنشان کرد: در افراد دچار اضافه وزن و چاقی چه مبتلا به پر فشاری خون باشند یا نباشند کاهش وزن نقش موثری در پیشگیری و کنترل آن دارد.

غربالگری 452 هزار نفر در طرح بسیج ملی کنترل فشار خون

  • PDF

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری های معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهداظهارکرد: از ابتدای طرح ملی بسیج کنترل فشار خون تا کنون 452هزار و 387 نفر زیر پوشش قرار گرفته اند.

دکترمحمد جعفر صادقی، در گفتگو با وب دا با بیان اینکه غربالگری فشار خون برای افراد بالای سی سال،بانوان باردار و بیماران کلیوی در بازه زمانی 17 خردادماه تا 15 تیر ماه انجام می شود، عنوان کرد: این طرح به منظور ارتقاء سلامت جامعه و پیشگیری از عوارض ناشی از پرفشاری خون در مناطق زیر پوشش دانشگاه در حال اجراست.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری های معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: از مجموع افرادی که زیر پوشش غربالگری قرار گرفته اند 106 هزار و 333 هزار نفر مبتلا به پرفشاری خون بودند که از این تعداد 11 هزار و 683 نفر از بیماری خود اطلاعی نداشتند.

وی با بیان اینکه از بین افراد شرکت کننده در غربالگری فشار خون 46 درصد خانم و 25 درصد آقا هستند، ابراز کرد: 26 هزار و 664 نفرمادر باردار و 2 هزار و 563 بیمار نارسایی کلیوی نیز در این غربالگری شرکت کردند.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری های معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد عنوان کرد: 2 هزار و 630 نفر سکته مغزی و 5 هزار و 67 نفر سکته قلبی و 46 هزار و 174 نفر بیمار دیابتی تحت کنترل فشار خون قرار گرفتند.

دکتر صادقی گفت: شعار امسال سازمان جهانی بهداشت «  فشار خون را جدی بگیریم» است از همین رو برای کنترل این بیماری خاموش بسیج ملی آغازشده است.

مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماری های معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: در سامانه سلامت نیز غربالگری  101 هزار نفرثبت شده است و پیش بینی می شود تا پایان طرح بسیج ملی یک میلیون و 250 هزار نفر افراد بالای سی سال، بیماران کلیوی و مادران باردار در غربالگری فشار خون شرکت کنند.

وی تصریح کرد: فشار خون بالا را بیماری خاموش می گویند که اثرات زیانباری بر سلامت فرد قلب، کلیه، مغز، سکته های قلبی و عروقی وارد می کند و در صورت شناسایی زودهنگام این بیماری ضمن پیشگیری از بروز عوارض از مرگ و میر زود رس نیز جلوگیری می شود.

 

سیگار، افزاینده فشار خون و اولین عامل مرگ قابل پیشگیری است

  • PDF

سیگار و قلیان؛ دومین عامل علت مرگ و میر در دنیامصرف دخانیات، شایع‌ترین،کشنده‌ترین و پرهزینه‌ترین اختلال مصرف دخانیات است. سازمان جهانی بهداشت در گزارشی، شیوع فعلی مصرف کشیدن تنباکو در جهان را در سال 2013 ، 21 درصد برآورد نموده که در مقایسه با برآورد سال 2007 (معادل 23 درصد) اندکی کاهش را نشان می‌دهد.

بر اساس این برآورد، مصرف تنباکو و سیگار به طور کلی در کشورهای در حال توسعه رو به کاهش است. در عین حال، مصرف سیگار و قلیان در بیماران مبتلا به اختلالات روان پزشکی/ اختلالات مصرف مواد، افراد با سطح درآمد پایین و تحصیلات پایین‌تر شیوع بیشتری دارد.

بنا بر اعلام مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها در امریکا مرگ یکی از هر 5 نفر در امریکا مربوط به سیگار است.1 این مرکز می‌گوید سیگار اولین دلیل بیماری‌ها و مرگ‌های قابل پیشگیری در امریکا است و این عامل منجر به 480 هزار مرگ ناخواسته در این کشور می‌شود.

در گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2015 شیوع مصرف فعلی روزانه تنباکوی کشیدنی در ایران 20 درصد گزارش شده است.

همچنین بر اساس یک گزارش تحلیل محتوا که کتابخانه مرکزی علوم پزشکی امریکا در سال 2012 آن را منتشر ساخته، میزان مصرف سیگار در بین اقشار مختلف در ایران در سال‌های 1990 تا 2010، از 12 درصد تا حدود 40 درصد متغیر بوده و جالب‌تر اینکه این آمار در بین دانشجویان یک دانشگاه در ایران، بیشترین میزان مصرف را به خود اختصاص داده است.2

به غیر از فرد مصرف کننده سیگار یا قلیان، قرار گرفتن در معرض دود سیگار یا قلیان نیز خطر فشار خون را تا 13 درصد افزایش می‌دهد (که به این حالت مواجهه با دود دست دوم می‌گویند). هرچه قدرطول مدت قرارگیری درمعرض دود دست دوم سیگار یا قلیان طولانی‌تر باشد خطر ابتلا به فشار خون نیز بیشتر می‌شود. تحقیقی که در ماه جاری در مرکز اطلاعات ملی بیوتکنولوژی در امریکا صورت گرفته نشان می‌دهد که آثار سیگار کشیدن پدر بر فرزندان، علاوه بر بچه‌های متولد شده و در حال رشد،حتی در قبل از تولد و در جنین رحم مادر نیز تأثیر منفی می‌گذارد.3 در این تحقیق که در مجله بین‌المللی تحقیقات محیطی سلامت به چاپ رسیده، نتیجه‌ی بررسی در کشور چین در این زمینه گزارش شده است.

مکانیسم افزایش فشار خون  ناشی از مصرف دخانیات به این صورت است که در ابتدا تحریک جداره عروق صورت گرفته و با تشکیل پلاک هایی در داخل عروق همراه می‌شود. به وجود آمدن این پلاک‌ها و چسبیدن سلول‌های خونی به این پلاک‌ها، عمق و فضای داخل رگ را کم کرده و موجب تنگی عروق می‌شود.

یکی دیگر از مکانیسم هایی که در افزایش فشار خون نقش دارد مربوط به مسمومیت با منواکسید کربن ناشی از مصرف دخانیات است. زمانی که فرد دخانیات مصرف می‌کند اکسیژن خون کاهش می‌یابد و در نتیجه بدن تعداد گلبول‌های قرمز خود را افزایش می‌دهد. در اصطلاح به این حالت غلظت خون می‌گوییم. و این عامل دیگری برای تاثیر مصرف دخانیات در افزایش فشار خون است.

از طرفی مهم است که بدانیم مصرف دخانیات در پاسخ به درمان پرفشاری خون نیز تاثیر منفی دارد. بر این اساس،  مبتلایان به فشارخون که سیگار مصرف می‌کنند، ضعیف تر از سایر افراد به درمان جواب می دهند و به مصرف داروی بیشتری نیاز دارند.

"گروه سلامت روانی ، اجتماعی و اعتیاد" - معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

 

پی‌نوشت‌ها:

1-U.S. Department of Health and Human Services. The Health Consequences of Smoking—50 Years of Progress: A Report of the Surgeon General. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health, 2014 [accessed 2019 Jan 30].

2- National Center for Biotechnology InformationU.S. National Library of Medicine (Meysamie A, Ghaletaki R, Zhand N, Abbasi M. Cigarette smoking in iran. Iran J Public Health. 41(2):1-14. Epub 2012 Feb 29. PubMed PMID: 23113130; PubMed Central PMCID: PMC3481682).

3- In utero and postnatal exposure to environmental tobacco smoke, blood pressure, and hypertension in children: the Seven Northeastern Cities study (a Department of Cardiology , the First Affiliated Hospital of China Medical University , Shenyang , China.)

در تدوین این مقاله، همچنین از این منابع بهره‌گیری شده است:

راهنمای خدمات پیشگیری ودرمان اختلالات مصرف دخانیات ،الکل ومواد درمراقبت های بهداشتی اولیه

پایگاه اطلاع رسانی سلامت نیوز

 

 

نقش چربی های خوراکی در پیشگیری و کنترل فشار خون

  • PDF

غربالگری فشار خون در اطراف حرم رضوی توسط خادمیاران سلامتپر فشاری خون، دلیل اصلی بروز بیماریهای قلبی- عروقی و سومین عامل کشنده در دنیا است به طوری که از هر 8 مرگ در دنیا، یك مرگ مربوط به پرفشاری خون است و مهمترین عامل خطر بروز بیماریهای قلبی، سکته مغزی و بیماریهای کلیوی می باشد بر اساس مطالعات کشوری حدود 27 در صد جمعیت بالای 18 سال در ایران دچار فشار خون بالا هستند.

فشار خون بالا تمام ارگان ها و اعضای بدن از مغز گرفته تا كلیه، قلب، تمام عروق و شریانها را درگیر و دچار عارضه می كند از مهمترین عوارض فشارخون آترواسكلروتیك یعنی رسوب چربی در رگهاست.

رابطه رسوب چربی و فشارخون بالا

مسئول بهبود تغذیه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: هرچه فشار خون بالاتر باشد، رسوب چربی هم بیشتر شده و در هر كدام از شریان ها ممكن است بوجود بیاید در شریانهای قلبی رسوب چربی باعث ایسکیمی قلبی (توقف خون رسانی به عضله قلب) و در شریانهای  مغزی باعث ایسكمی گذرای مغزی یا سكته های مغزی ناشی از تنگی عروق مغزی می شود اگر تنگی در شریانهای كلیوی ایجاد شود باعث تشدید فشار خون و ایسكمی در اندام های تحتانی باعث نكروز و قطع عضو می شود.

دکتر زهرا اباصلتی خاطر نشان کرد: تاثیر چربی های خوراکی در تصلب شرائین تایید شده است اما اثرات مستقیم چربی بر فشارخون هنوز قطعی نیست با این حال، از آنجا که پرفشاری خون و بیماری های قلبی و عروقی در بیشتر موارد با هم ایجاد می شوند و همچنین کاهش مصرف چربی در کاهش وزن موثر است لذا چربی به عنوان یك عامل تغذیه ای در ایجاد  فشار خون بالا مطرح می شود و در بیشتر موارد یك رژیم غذایی با چربی محدود می تواند در پیشگیری و کنترل پرفشاری خون نقش اساسی داشته باشد.

وی افزود: کلسترول و تری گلیسیرید از چربی های خون هستند که افزایش آنها در خون یکی از علل مهم ایجاد پرفشاری خون هستند بالا بودن سطح هر یک از این دو در خون می تواند باعث ایجاد پلاک در دیواره رگ ها شود با تجمع پلاک، رگ های خونی سفت و تنگ می شوند و در نتیجه فضای عبور خون از رگ کاهش می یابد بنابراین برای پمپاژ خون به بدن، نیروی بیشتری به دیواره رگ ها وارد می شود و در نتیجه، فشار خون بالا می رود کلسترول در خون بیشتر به دوصورت LDL و HDL وجود دارد و مهم است دقت کنیم هرچه قدر کلسترول LDL در ایجاد پلاک و افزایش فشارخون نقش دارد HDL در حذف و کوچک کردن پلاک های کلسترولی و کاهش فشارخون موثر است برای همین در آموزشهای عمومی از LDL به عنوان چربی بد و از HDL به عنوان چربی خوب یاد می شود.

مصرف لبنیات کم چرب و ماهی ها

مسئول بهبود تغذیه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: یک رژیم غذایی مناسب برای پیشگیری و کنترل مشکلات قلبی حاوی مقادیر زیادی از غلات کامل، میوه و سبزی های تازه، لبنیات کم چرب، گوشت و سایر منابع پروتئینی بدون چربی ، فیبر فراوان و نمك کم است مصرف حداقل 2 بار در هفته ماهی های آب های سرد مانند سالمون، تون، آزاد و قزل آلا، چون منابع غنی امگا – 3 هستند، می توانند باعث کاهش فشار خون شوند، گردو هم منبع خوبی از امگا3 است که در میان وعده ها می توان از آن استفاده کرد مصرف روغن زیتون که حاوی اسیدهای چرب تک غیر اشباع است موجب می شود تا کلسترول خوب در خون تا حد مناسبی افزایش یافته و از خطر بروز پر فشاری خون بکاهد بذر کتان نیز سرشار از فیبر است و فیبر مانع از جذب کلسترول و چربی در بدن می شود؛ بنابراین مصرف خوراکی های پر فیبر از تشکیل پلاک جلوگیری می کند روغن بذر کتان نیز به جلوگیری از ابتلا به فشار خون بالا کمک می کند اما تأثیر چندانی برای کاهش فشار خون در افراد مبتلا به فشار خون بالا نخواهد داشت.

دکتر زهرا اباصلتی خاطر نشان کرد: رژیم غذایی سالم برای کسانی که پرفشاری خون همراه با افزایش چربیهای نامناسب خون را دارند شامل غذاهایی با چربی اشباع پایین(مثل غذاهایی با حداقل چربی حیوانی، لبنیات کم چرب، خوراکهای تهیه شده با روغنهای گیاهی مثل زیتون، کنجد و...، غذاهای بخارپز، کبابی و غذاهایی که به شیوه سرخ کردن در روغن تهیه نمی شوند)، غذاهای کم کلسترول و پرفیبر( مثل انواع سبزیجات، مغزها و دانه ها) است که به کاهش سطح کلسترول  تام و کلسترول بد خون کمك می کند این رژیم غذایی سبب می شود احتمال پیشرفت بیماری قلبی و افزایش فشار خون کم شود و از حملات قلبی احتمالی در آینده و سایر عوارض ناشی از افزایش فشار خون کاسته شود.

آخرین اخبار