سجاد صادقپور، پزشک عمومی و سرباز پژوهشی مرکز تحقیقات پزشکی هستهای بیمارستان قائم (عج)، از مراکز درمانی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد، که متولد سال ۱۳۷۸ است. وی در حال حاضر به عنوان سرباز پژوهشی در بخش پزشکی هستهای بیمارستان قائم(عج) مشغول خدمت بوده و تمرکز اصلی فعالیتهای او در یک سال اخیر، انجام تحقیقات تخصصی در حوزه تصویربرداری و درمانهای نوین پزشکی هستهای بوده است. دکتر صادق پور این پژوهشها را با همکاری استاد راهنمای خود، دکتر آتنا، دکتر رامین صادقی و سایر اعضای هیأت علمی و رزیدنتهای بخش انجام داده است.
تمرکز پژوهشها بر تصویربرداری و درمانهای نوین
این پزشک پژوهشگر درگفتگو با وبدا، با اشاره به محورهای اصلی تحقیقات خود اظهار داشت: بخش عمده پژوهشها در زمینه روشهای نوین تصویربرداری و درمانهای جدید پزشکی هستهای انجام شده است. یکی از مهمترین این روشها، تصویربرداری با رادیوداروی FP Scan به عنوان نسل جدید رادیوداروها است که نسبت به روشهای قبلی، حساسیت و دقت و قدرت تشخیص بالاتری دارد و نیاز به آمادگیهای پیچیده برای بیمار را کاهش میدهد.
به گفته وی، این روش تشخیصی نهتنها قدرت تشخیص بالاتری دارد، بلکه در برنامهریزی درمان بیماران نیز نقش مؤثری ایفا میکند و میتواند روند درمان را هدفمندتر و دقیقتر سازد.
ورود به درمانهای پیشرفته پزشکی هستهای
دکتر صادقپور در بخش درمان، به کاربرد رادیوداروهایی مانند لوتشیوم، رنیوم، رادیوم و اکتیوم اشاره کرد و افزود: رنیوم به ویژه در درمان ضایعات و برخی سرطانهای پوستی مورد استفاده قرار گرفته و لوتشیوم نیز کاربرد گستردهای در درمان سرطان پروستات دارد. اگرچه فعالیت وی در حوزه درمان کمتر از بخش تصویربرداری بوده، اما مشارکت مؤثری در پروژههای درمانی جدید صورت گرفته است.
پژوهشگر جوان پزشکی هسته ای دانشگاه، همچنین از اجرای طرحی نوآورانه خبر داد و افزود: در ابتدا تصویربرداری با FP Scan انجام شده و سپس بر اساس نتایج آن، درمان هدفمند با لوتشیوم FP برای بیمار انجام میشود. این روش که هنوز در بسیاری از کشورهای اروپایی اجرا نمیشود و بیشتر در آمریکا مورد استفاده قرار گرفته، بهتازگی برای تعداد قابل قبولی از بیماران در حال اجراست و ظرفیت توسعه بالایی دارد.
مقالات علمی با ایمپکت فاکتور بالا
این پژوهشگر جوان مرکز تحقیقات پزشکی هستهای در ادامه خاطرنشان کرد: مقالات منتشرشده حاصل این تحقیقات، شامل مقالات اورجینال و مروری بوده که عمدتاً در حوزه های تشخیصی و درمانی بوده و در ژورنالهای معتبر داخلی و خارجی به چاپ رسیدهاند. وی گفت: ایمپکت فاکتور این مقالات بین ۱ تا ۷ یا ۸ بوده و برخی از آنها در مجلات علمی کشورهای آلمان، ایتالیا، اسپانیا و ایران منتشر شدهاند. به گفته دکتر صادقپور، تلاش تیم پژوهشی همواره بر انتشار مقالاتی هم راستا با دانش روز دنیا و قابلاستفاده در درمان بیماران بوده است.
تجهیز بخش پزشکی هسته ای بیمارستان قائم (عج) به دستگاه پیشرفته و به روز PET Scan
وی، گفت: فعالیت های پژوهشی با مشکلات خاص خود همراه است. اما دکتر صادق پور از مهم ترین چالشهای موجود در مسیر پژوهش، را محدودیتهای مالی و کمبود تجهیزات پیشرفته عنوان کرد. علاوه بر آن، از جمله مهم ترین این کمبودها، نبود دستگاه تصویر برداری PET Scan در بیمارستان قائم(عج) و دانشگاه علوم پزشکی مشهد، انجام بسیاری از درمان ها و پژوهشهای پیشرفته را دشوار کرده است. به گفته وی، پیشتر این دستگاه تنها در بیمارستان رضوی و برخی مراکز درمانی تهران وجود داشته و پژوهشگران ناچار بودهاند تحقیقات خود را با همکاری این مراکز انجام دهند.
دکتر صادقپور از خرید اخیر دستگاه PET برای بیمارستان امام رضا (ع) مشهد با پیگیری دکتر آتنا آقایی، دکتر سلمان سلطانی و دکتر رامین صادقی خبر داد و ابراز امیدواری کرد که با راهاندازی این دستگاه، علاوه بر اینکه خدمات تشخیصی برای بیماران ارتقا یابد، بتواند مسیر تحقیقات علمی نیز تسهیل شود، چرا که تاکنون فعالیت های تحقیقاتی را در بیمارستان رضوی و در مراکز درمانی تهران انجام می دادیم.
کاربردهای گسترده PET Scan
به گفته این پزشک و پژوهشگر جوان پزشکی هسته ای، دستگاه PET نسبت به دستگاه SPECT که هم اکنون در بیمارستان قائم(عج) فعال است، دقت بسیار بالاتری داشته و دستگاه پیشرفته و به روزی است و عمدتاً در تشخیص انواع سرطانها نقش کلیدی ایفا میکند. علاوه بر این، دستگاه PET در تشخیص بیماریهای خودایمنی و بیماریهای قلبی نیز کاربرد دارد و وجود آن برای یک مرکز دانشگاهی بزرگ همچون دانشگاه علوم پزشکی مشهد امری ضروری است که خوشبختانه خریداری شده و به زودی آماده بهره برداری است.
همکاریهای بینالمللی
وی گفت: من قبل از ورودم به بخش پزشکی هسته ای آگاهی داشتم که این بخش بسیار فعال و اساتید مجربی در حیطه پژوهش دارد و امیدوارم که این روند همچنان ادامه یابد. دکترصادقپور با اشاره به فعالیتهای پژوهشی بینالمللی، از همکاری با اساتید و پژوهشگرانی از کشورهای ایتالیا، کانادا و استرالیا خبر داد. وی افزود: بخش عمده این ارتباطات از طریق اساتید برجسته داخلی، بهویژه دکتر آتنا آقایی و دکتر رامین صادقی برقرار شده و همکاریها عمدتاً با اساتید شناخته شده و مطرح بینالمللی در حوزه پزشکی هستهای صورت گرفته است.
آینده پژوهش و توصیه به علاقهمندان
وی، در خصوص برنامههای آینده خود اظهار امیدواری کرد: که روند فعالیتهای پژوهشی در بخش پزشکی هستهای ادامه یابد و همکاریهای بینالمللی گسترش پیدا کند؛ چراکه این امر هم به ارتقای برند علمی کشور و هم به بهبود کیفیت درمان بیماران منجر خواهد شد.
دکتر صادق پور در مورد چشم انداز پزشکی هسته ای در ایران گفت: همان طور که این رشته، در سال های اخیر پیشرفت های خوب و قابل ملاحظه ای داشته و از سطوح ابتدایی به سطوح قابل قبولی رسیده است، ان شاالله در سال های آینده نیز هیمن روند ادامه پیدا کند.
این پژوهشگر جوان به علاقهمندان ورود به حوزه پژوهش توصیه کرد: تنها در صورت داشتن علاقه واقعی وارد این مسیر شوند، چراکه پژوهش با وجود ارزش علمی بالا، مسیر آسانی ندارد و ممکن است برای عده ای جذابیت نداشته باشد. وی همچنین به محدودیت بودجههای پژوهشی و دشوارتر شدن مسیر سربازی پژوهشی در سالهای اخیر اشاره کرد.
دکتر صادقپور، بخش اعظم انگیزه اصلی خود برای ورود به حوزه پزشکی هستهای و پژوهش را حمایت و تشویق اساتید ذکر کرد و از، دکتر آتنا آقایی و دکتر رامین صادقی، متخصصان و اساتید مجرب و فرهیحته پزشکی هستهای بیمارستان قائم(عج)، قدردانی کرد. وی افزود: هر فعالیتی که انجام می دادیم نتیجه آن به ما نشان می داد، که چقدر در درمان و پیشرفت بهبود بیماران کمک کننده است و به گونه ای نبود که تنها یک مقاله ای نوشته شود بلکه، در تمرین هم برای ما مؤثر بوده است.
هزینههای بالای دسترسی به مقالات و نرمافزارهای تخصصی، یکی از چالشهای جدی پژوهشگران
دکتر صادق پور گفت: خوشبختانه اساتید دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اینکه سرباز در مرکز تحقیقاتی آنها فعالیت کند حمایت می کنند. این پژوهشگر جوان، با اشاره به مشکلات موجود در مسیر انجام پژوهشهای علمی، مهمترین چالش پژوهشگران را محدودیت در دسترسی به ابزارها، نرمافزارها و مقالات علمی معتبر عنوان کرد . وی افزود: بخش قابل توجهی از ابزارهایی که ما در فرآیند پژوهش از آنها استفاده میکنیم، نرمافزارهای آماده و تخصصی هستند که اغلب نیازمند اشتراک بوده و هزینهبر هستند؛ موضوعی که کار پژوهشی را با دشواریهای فراوانی همراه کرده است.
دکتر صادق پور، با بیان اینکه بسیاری از پایگاههای علمی و مجلات معتبر، دسترسی آزاد ندارند، افزود: متأسفانه بخش عمدهای از مقالات علمی بهصورت عادی در دسترس پژوهشگران قرار ندارد. در گذشته دانشگاه علوم پزشکی برای برخی پایگاههای بینالمللی مانند SCOPUS و همچنین تعدادی از مجلات معتبر، اشتراک داشت و پژوهشگران میتوانستند بدون دغدغه مقالات مورد نیاز خود را دانلود کنند، اما در حال حاضر چنین امکانی برای بسیاری از این پایگاهها وجود ندارد.
پژوهشگر جوان مرکز تحقیقات پزشکی هسته ای، با اشاره به پیامدهای مستقیم این محدودیتها بر فعالیتهای علمی پژوهشگران تصریح کرد: در شرایط فعلی، در بسیاری از موارد پژوهشگران ناچار هستند مقالات علمی مورد نیاز خود را با هزینه شخصی خریداری کنند. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای دیگر، اشتراک پایگاههای علمی از سوی مؤسسات و دانشگاهها تهیه میشود و پژوهشگری که تحت پوشش آن دانشگاه فعالیت میکند، بدون پرداخت هزینه شخصی به منابع علمی دسترسی دارد.
وی افزود: این موضوع تنها به مقالات محدود نمیشود؛ در حوزه نرمافزارهای آماری و پژوهشی نیز اکثر نرمافزارهای قدرتمند و تخصصی، پولی هستند و برای استفاده از امکانات کامل آنها باید اشتراک تهیه شود. در نتیجه، پژوهشگران گاهی مجبور میشوند به سمت نرمافزارهای رایگانتر بروند که طبیعتاً از نظر قابلیتها و امکانات، محدودتر هستند و پاسخگوی تمام نیازهای پژوهشی نیستند.
دکتر صادقپور با تأکید بر تأثیر این محدودیتها بر کیفیت و سرعت انجام پژوهشها خاطرنشان کرد: نبود دسترسی مناسب به نرمافزارهای حرفهای و پایگاههای علمی معتبر، یک چالش جدی در مسیر تولید علم و نگارش مقاله بهشمار میرود. اگر دانشگاهها بتوانند همانند گذشته، برای پایگاههایی مانند SCOPUS و مجلات علمی معتبر اشتراک تهیه کنند، کمک بسیار بزرگی به پژوهشگران خواهد بود.
پژوهشگر جوان مرکز تحقیقات پزشکی هسته ای، در پایان ابراز امیدواری کرد: با حمایت بیشتر دانشگاهها و نهادهای علمی، مسیر پژوهش برای محققان هموارتر شود و گفت: تأمین دسترسی قانونی و سازمانی به منابع علمی، میتواند نقش تعیینکنندهای در ارتقای کیفیت پژوهشها و کاهش فشار مالی بر پژوهشگران داشته باشد.