اماس یا «مالتیپل اسکلروزیس» یک بیماری التهابی مزمن سیستم عصبی مرکزی است که میتواند بر تواناییهای حرکتی، حسی و شناختی افراد اثر بگذارد. اگرچه این بیماری در هر فرد با شدت و الگوی متفاوتی بروز میکند، اما برای بسیاری از زنان، چالشهایی در نقشهای اجتماعی و خانوادگی بهویژه نقش مادری ایجاد میکند. شناخت نیازهای این زنان و درک تجربههای زیسته آنان میتواند به طراحی برنامههای حمایتی مؤثر و ارتقای کیفیت زندگیشان کمک کند.
دکتر الهه منصوری قزلحصاری، عضو هیأت علمی گروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگویی به معرفی مسیر علمی خود و طرح پژوهشی اثرگذار در حوزه سلامت زنان پرداخت.
وی در ابتدای این گفتوگو درباره مسیر تحصیلی خود اظهار کرد: تحصیلاتم را در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته مامایی و سپس در مقطع دکتری تخصصی در رشته بهداشت باروری به پایان رساندم. از سالهای ابتدایی تحصیل به موضوعات مرتبط با سلامت زنان و مادران علاقهمند بودم و تلاش کردم در کنار فعالیتهای آموزشی و بالینی، در حوزه پژوهش نیز فعال باشم.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: تمرکز فعالیتهای پژوهشی من بیشتر بر نیازهای واقعی زنان در جامعه و موضوعاتی بوده که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. همین رویکرد سبب شد به پژوهشهای مرتبط با تجربههای زیسته زنان و طراحی مداخلات حمایتی علاقهمند شوم و این مسیر را در قالب تحقیقات تخصصی ادامه دهم.
دکتر منصوری قزلحصاری درباره دستاوردهای علمی خود گفت: در طول دوران تحصیل موفق شدم رتبه اول دوره کارشناسی را کسب کنم و در مقطع کارشناسی ارشد نیز بهعنوان دانشجوی برگزیده معرفی شوم. همچنین در دوره دکتری دو سال پیاپی عنوان پژوهشگر برتر را دریافت کردم. علاوه بر فعالیتهای علمی، در برخی برنامههای ارتقای سلامت زنان با شهرداری همکاری داشتهام و در فعالیتهای جهادی مرتبط با آموزش سلامت نیز حضور داشتهام.
وی در ادامه درباره انتخاب رشته مامایی توضیح داد: انتخاب اولیه من رشته پزشکی بود، اما پس از عدم پذیرش در آن رشته، وارد مامایی شدم. در ابتدا این رشته برایم یک گزینه جایگزین محسوب میشد، اما پس از ورود به این حوزه متوجه شدم که مامایی تا چه اندازه عمیق، انسانی و اثرگذار است. ارتباط مستقیم با زنان و تجربههای بالینی باعث شد نگاه حرفهایتری به این رشته پیدا کنم و مسیرم را تا حوزه پژوهش و فعالیت تخصصی ادامه دهم. اکنون اگر به گذشته بازگردم، باز هم همین مسیر را انتخاب میکنم.
این پژوهشگر حوزه سلامت زنان درباره طرح پژوهشی خود گفت: موضوع این طرح «درک تجربه زیسته زنان مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس از نقش مادری و طراحی یک برنامه حمایتی» است. زنان مبتلا به اماس با چالشهای جسمی، روانی و اجتماعی متعددی روبهرو هستند که بسیاری از آنها در نظام مراقبت سلامت کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در این پژوهش تلاش شد تا تجربه واقعی این زنان از مادری مورد بررسی قرار گیرد و مشخص شود در چه زمینههایی با کمبود حمایت مواجه هستند. بر اساس مفاهیم استخراجشده از مصاحبهها و دادههای پژوهش، یک برنامه حمایتی کاربردی طراحی شد که میتواند به کاهش فشارهای روانی، افزایش توانمندی مادران مبتلا به اماس و بهبود کیفیت مراقبت از آنان کمک کند.
به گفته دکتر منصوری قزلحصاری، تفاوت اصلی این پژوهش در آن است که به جای آغاز از فرضیههای از پیش تعیینشده، از «صدای خود زنان» آغاز شده و راهکارها نیز بر اساس تجربههای واقعی آنان طراحی شده است.
وی درباره نقش خانواده در مسیر علمی خود نیز گفت: حمایت خانواده نقش بسیار مهمی در ادامه این مسیر داشته است. بهویژه خواهرم که همواره همراه و پشتیبان من بوده و این همراهی باعث شد بتوانم در کنار مسئولیتهای مختلف، مسیر تحصیل و پژوهش را با تمرکز بیشتری ادامه دهم.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره چالشهای مسیر پژوهش افزود: مانند بسیاری از فعالیتهای علمی، مدیریت همزمان مسئولیتهای آموزشی، پژوهشی و شخصی از جمله چالشهای اصلی بود. همچنین انجام پژوهشهای کیفی و دسترسی به مشارکتکنندگان گاهی دشوار است، اما همین چالشها در نهایت به رشد حرفهای و افزایش انگیزه برای ادامه مسیر کمک میکند.
وی در پایان با توصیه به دانشجویان و پژوهشگران جوان گفت: مهم است که دانشجویان در کنار موفقیت تحصیلی، به مسائل واقعی جامعه توجه داشته باشند و پژوهشهای خود را در جهت پاسخگویی به این نیازها هدایت کنند. پشتکار، صداقت علمی و علاقه به یادگیری مداوم میتواند مسیر پیشرفت علمی را هموارتر کند.
دکتر منصوری قزلحصاری در پایان ابراز امیدواری کرد که نتایج این پژوهش بتواند گامی مؤثر در جهت بهبود حمایت از زنان مبتلا به اماس و ارتقای کیفیت زندگی و تجربه مادری آنان باشد.