در دنیایی که توجه به داروهای طبیعی و گیاهان دارویی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است، پژوهشگران این حوزه نقشی کلیدی در پیوند دانش سنتی و علم نوین ایفا میکنند. دکتر احمد امامی، استاد فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از جمله پژوهشگرانی است که سالها فعالیت علمی خود را صرف شناخت ترکیبات مؤثره گیاهان دارویی و توسعه فرآوردههای دارویی با منشأ طبیعی کرده است.
وب دا؛ دکتر امامی که اکنون استاد پایه ۳۹ فارماکوگنوزی و مدیر گروه داروسازی سنتی دانشکده داروسازی مشهد است، از سال ۱۳۸۰ به عنوان عضو هیأت علمی این دانشگاه فعالیت میکند. طی این سالها، فعالیتهای علمی و پژوهشی او در حوزههای مختلف داروسازی و علوم دارویی به نتایج قابل توجهی منجر شده است.
وی در گفتوگویی با وب دا با اشاره به سابقه فعالیتهای آموزشی خود میگوید: در طول این سالها راهنمایی پایاننامههای متعددی را در مقاطع مختلف تحصیلی بر عهده داشتهام؛ از جمله ۱۰ پایاننامه دکتری تخصصی داروسازی، ۱۵۳ پایاننامه دکتری عمومی داروسازی، ۳ پایاننامه دکتری عمومی پزشکی، یک پایاننامه دکتری تخصصی دندانپزشکی، ۲ پایاننامه دکتری تخصصی پزشکی و ۱۹ پایاننامه کارشناسی ارشد. علاوه بر این، هدایت ۴ پروژه پسا دکتری نیز از دیگر فعالیتهای پژوهشی من بوده است.
کارنامه علمی این استاد دانشگاه نیز بیانگر گستره فعالیتهای پژوهشی اوست. انتشار ۲۵۷ مقاله علمی به زبانهای انگلیسی و فرانسوی در پایگاه اسکوپوس با شاخص هیرش (H-index) برابر با ۴۲ و همچنین ۴۰ مقاله فارسی و عربی بخشی از دستاوردهای علمی او در عرصه پژوهش به شمار میرود.
در حوزه تألیف نیز فعالیتهای قابل توجهی در کارنامه وی دیده میشود. دکتر امامی تاکنون ۲۷ عنوان کتاب به زبانهای فارسی و عربی و ۳۲ عنوان کتاب یا فصل کتاب به زبانهای انگلیسی و فرانسوی تألیف یا تدوین کرده است. همچنین داوری بیش از ۱۱۰ مقاله علمی برای مجلات بینالمللی و ثبت ۷ اختراع از دیگر فعالیتهای علمی او در سالهای اخیر بوده است.
با این حال، بخش مهمی از فعالیتهای علمی دکتر امامی به اجرای طرحهای پژوهشی اختصاص دارد. او تاکنون ۲۲۵ طرح تحقیقاتی را در حوزههای مختلف فارماکوگنوزی، گیاهان دارویی و فرآوردههای طبیعی اجرا کرده است که از این میان ۱۶۸ طرح به پایان رسیده و سایر طرحها همچنان در حال انجام است.
به گفته وی، محور اصلی این تحقیقات بر شناسایی ترکیبات مؤثره گیاهان دارویی، بررسی اثرات زیستی ترکیبات طبیعی، مطالعات متابولومیکس گیاهی و توسعه فرآوردههای دارویی با منشأ گیاهی متمرکز بوده است.
در میان طرحهای پژوهشی سالهای اخیر، موضوعاتی همچون بررسی اثر عصاره زنجبیل و متابولیت جینجرول در مقابله با سمیت القا شده توسط آلومینیوم کلراید در سلولهای عصبی، مطالعه اثر میوه نسترن و کوئرستین بر تمایز سلولهای بنیادی، شناسایی ترکیبات فعال در گونههای بومی جنس Scutellaria، بررسی اثرات ضد میکروبی گیاهان بومی ایران و نیز کارآزمایی بالینی قرص حاوی عصاره میوه نسترن در بیماران مبتلا به جریان آهسته عروق کرونر از جمله پژوهشهای شاخص به شمار میرود.
در کنار این فعالیتها، دکتر امامی در حوزههای علمی و سیاستگذاری نیز حضور فعالی دارد. وی عضو هیأت تحریریه مجله طب سنتی فرهنگستان علوم پزشکی ایران، عضو وابسته گروه طب سنتی فرهنگستان علوم پزشکی ایران و عضو بورد کشوری طب سنتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
به باور این پژوهشگر، آینده داروسازی بیش از پیش با ظرفیتهای طبیعت و گیاهان دارویی گره خورده است. او تأکید میکند: هدف اصلی این پژوهشها آن است که یافتههای علمی در حوزه گیاهان دارویی به تولید فرآوردههای دارویی مؤثر و قابل استفاده در نظام سلامت منجر شود؛ مسیری که میتواند هم به توسعه دانش بومی و هم به ارتقای سلامت جامعه کمک کند.
