دکتر مهدی پورصادق، استاد بازنشسته گروه گوش، حلق و بینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر نقش «اخلاق و امید» در تربیت پزشک آینده گفت: اگر استاد ، پای حرف دانشجو بنشیند و به او میدان رشد بدهد، میتواند از یک دانشجوی مردد، پزشکی توانمند بسازد؛ پزشکی که با علم بهروز، هنر درمان و شجاعت حرفهای در کنار بیمار میایستد.
دکتر مهدی پورصادق، استاد بازنشسته گروه گوش، حلق و بینی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتوگو با وبدا، از تجربهای سخن گفت که به باور او میتواند مسیر آموزش پزشکی را «انسانیتر، مؤثرتر و امیدبخشتر» کند؛ تجربهای که از دل کلاس و بخش بیرون آمده و پیامش روشن است: دانشجو را باید دید، نه قضاوت کرد.
او با اشاره به ریشههای علاقهاش به پزشکی، خانواده فرهنگی و انس دیرینه با کتاب را نقطه شروع این مسیر دانست و گفت: از کودکی مطالعه جزئی از زندگی من بود. در مسیر رشد هم دو نفر برای من الگو بودند؛ یکی دایی مرحومم که آن زمان دانشجوی پزشکی بود و منش و رفتار او برایم الهامبخش شد و دیگری دایی کوچکترم که عضو هیأت علمی دانشگاه فردوسی شد. همین الگوها باعث شد پزشکی را جدّی انتخاب کنم.
انتخاب گوش، حلق و بینی؛ «کارهای کوچک» با «اثرهای بزرگ»
دکتر پورصادق درباره چرایی انتخاب رشته گوش، حلق و بینی توضیح داد: این رشته پر از اقداماتی است که شاید از بیرون کوچک به نظر برسد اما برای بیمار یک قدم بزرگ است؛ گاهی خارج کردن یک جسم خارجی از راه هوایی، بدون جراحی بزرگ، یعنی نجات زندگی. همین اثرگذاری مستقیم، من را جذب کرد.
این استاد بازنشسته دانشگاه علوم پزشکی مشهد، یکی از نقاط عطف آموزش دانشگاهی را گذار از تدریس سنتی به دیجیتال دانست و افزود: وقتی کامپیوتر وارد دانشگاه شد، بسیاری از ما آموزش ندیده بودیم و نمیدانستیم چگونه باید از آن استفاده کنیم. اما با دورههای آموزشی و ابزارهای جدید، تحول بزرگی رخ داد؛ مفاهیم بهتر منتقل شد و فضای آموزش برای رشد ذهنی دانشجو گستردهتر شد. این تغییر به ما یاد داد که میشود یاد گرفت، میشود بهروز شد و میشود بهتر آموزش داد.
لحظهای که یک «سوگیری» فرو ریخت
دکتر پورصادق سپس به خاطرهای اشاره کرد که نگاهش را نسبت به دانشجویان تغییر داد؛ خاطرهای که از نظر او، میتواند برای هر معلم و استادی یک درس ماندگار باشد: من در دبیرستانی درس خوانده بودم که بیشتر از تیمهای ورزشی تقدیر میشد و ناخودآگاه این ذهنیت در من شکل گرفته بود که ورزشکارها از نظر علمی ضعیفاند.
او ادامه داد: دانشجویی ورزشکار از من خواست سه روز برای مسابقات برود. من سختگیری کردم و گفتم اگر غیبت کند، بخش را تکرار میکند. بعد از بازگشتش، نامهای آمد که چون برای دانشگاه افتخارآفرینی کرده، امتحانش را بگیرم. من هم با همان ذهنیت، برگههای آزمون ارتقای رزیدنتها را جلوی او گذاشتم؛ اما وقتی تصحیح کردم دیدم حدود ۸۰ درصد نمره را آورده. همانجا فهمیدم چقدر ممکن است قضاوتهای ما نادرست باشد.
دکتر پورصادق تأکید کرد: از آن روز یاد گرفتم اگر دانشجو بیقرار است، اگر از کلاس بیرون میرود، اگر پاسخ کامل نمیدهد، اول باید او را فهمید؛ باید رفت و با او صحبت کرد. قضاوت کردن آسان است؛ اما ساختنِ انسانها هنر استاد است.
آموزش خوب یعنی «ساختن پزشک»، نه فقط «گفتن درس»
این عضو پیشین هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، آموزش پزشکی را فراتر از انتقال اطلاعات دانست و گفت: پزشکی سه پایه دارد: علم، هنر و مسائل اقتصادی. اما وظیفه استاد در درجه اول این است که دانشجو را با هنر پزشکی آشنا کند؛ هنری که کمک میکند علم درست و انسانی به کار گرفته شود.
وی افزود: با صرف نصیحت یا نمایش موفقیتهای فردی نمیشود دانشجو را ساخت. بهترین کار این است که در چارچوب حرفهای، با دانشجو مهربان بود، همراه بود و به او یاد داد چگونه از علمش برای کمک به انسانها استفاده کند.
دکتر پورصادق همچنین نسبت به پررنگ کردن نگاه مالی در محیط آموزشی هشدار داد و گفت: اینکه مدام گفته شود کدام رشته پولساز است، ذهن دانشجو را از مسیر اصلی دور میکند. درآمد بخشی از زندگی هست، اما نباید قطبنمای آموزش باشد. اگر هنر و علم درست شکل بگیرد، مسیر زندگی هم درستتر پیش میرود.
آموزش رزیدنتی؛ «قاطعیت» در کنار «کرامت»
این استاد بازنشسته با اشاره به اهمیت فضای امن آموزشی در دوره رزیدنتی گفت: عضو هیأت علمی باید جدّی و قاطع باشد و منافع بیمار را اول قرار دهد؛ اما همزمان باید با مهربانی آموزش بدهد. تحقیر و سختگیریِ بدون راهنما، رزیدنت را میترساند. حتی ممکن است رزیدنت از ترس بازخواست، بیمار پیچیده را بستری نکند.
او تأکید کرد: اگر اشتباهی دیدیم، باید تذکر بدهیم، اصلاح کنیم و کاری کنیم تکرار نشود؛ نه اینکه خطا را به ابزار تخریب تبدیل کنیم. آموزش مطلوب باید سه خروجی داشته باشد: اخلاق، شجاعت و علم.
پیام به اساتید جوان؛ «چراغی که دست شماست»
دکتر پورصادق خطاب به اساتید جوان گفت: مسئولیت آموزش بسیار خطیر است. استاد چراغی در دست دارد که هم راه خودش را روشن میکند و هم راه نسل بعد را. آموزش پزشکی فقط کلاس و جزوه نیست؛ اخلاق پزشکی، رفتار با بیمار و نوع نگاه استاد به انسانها، همه جزئی از آموزشاند.
توصیه به دانشجویان؛ «قدر این روزها را بدانید»
او در پایان با دعوت دانشجویان به نگاه وسیعتر به یادگیری گفت: به تکست و جزوه اکتفا نکنید. از زمان دانشجویی بهترین استفاده را ببرید. معلوماتتان را گسترش دهید تا پزشک همهجانبه شوید.
دکتر پورصادق همچنین با اشاره به جهش فناوری در اتاق عمل خاطرنشان کرد: زمانی که جراحی را شروع کردم، پالساکسیمتر نبود و از رنگ خون بیمار وضعیت را میفهمیدیم؛ امروز تجهیزات لحظهبهلحظه بیمار را پایش میکنند. اگر دوباره از نقطه صفر شروع میکردم، همین مسیر را میرفتم اما خودم را بیش از پیش با علم روز مجهز میکردم.
وی در پایان برای جامعه دانشگاهی آرزوی سلامتی و کامیابی کرد.