وب دا: دکتر سید محمد طباطبائی عضو هیأت علمی ( دانشیار ) گروه انفورماتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بهعنوان یکی از پژوهشگران یک درصد برتر پراستناد جهان معرفی شد؛ افتخاری که بر پایه شاخصهای دقیق و شفاف علمی در سطح بینالمللی به پژوهشگران اعطا میشود.
پایگاه شاخصهای اساسی علم Essential Science Indicators (ESI) فهرست پژوهشگران پراستناد را در بازه زمانی ۱۰ساله بهصورت دوماهنامه منتشر مینماید. پژوهشگران در هر رشته بر حسب تعداد استنادهایی که در پایگاه وب آو ساینس دریافت کردهاند مورد بررسی و تحلیل قرار میگیرند و بهعنوان پژوهشگران پراستناد یک درصد برتر معرفی میشوند. بنابراین معیار انتخاب پژوهشگران در این فهرست، تعداد استنادهای صورتگرفته به تولیدات علمی آنها است. ازاینرو، پژوهشگرانی که توانستهاند بر اساس فعالیت پژوهشی و تحقیقاتی خود در ده سال اخیر بیشترین تعداد استنادها را دریافت کنند، در دسته پژوهشگران پر استناد یک درصد جهان قرار میگیرند.
بر اساس گزارش منتشرشده در کشور ایران تنها دو نفر بهعنوان پژوهشگران یک درصد برتر در رشته انفورماتیک پزشکی معرفی شدهاند که یکی از آنها دکتر طباطبائی است. ایشان در نوامبر سال جاری میلادی به این لیست اضافه شده اند.
حوزه اصلی فعالیتهای علمی و پژوهشی دکتر طباطبائی، سلامت دیجیتال، علم داده سلامت و هوش مصنوعی در حوزه سلامت است که در پروژه های متعدد و متنوعی در نقش منتور و همکار علمی حضور داشتهاند. این فعالیتها نتیجه همکاری با پژوهشگران و متخصصان از گروه ها، دانشکده ها و همچنین دانشگاههای مختلف بوده و به گفته خود ایشان، تقریباً هیچیک از این کارها بهصورت فردی انجام نشده است. بخش عمدهای از دستاوردهای علمی حاصل مشارکت جمعی و همکاری نزدیک با دیگر پژوهشگران بوده و دکتر طباطبائی تأکید میکنند بعد از لطف خدا و دعای خیر پدر و مادر، چنین دستاوردی بدون همراهی و همکاری این عزیزان امکانپذیر نبود؛ ایشان در ادامه بیان کرد که از همین رو، برخود لازم می داند که ضمن قدردانی از خداوند متعال و پدر و مادر، تشکر ویژه ای از همکاران و دوستانی که در این مسیر ایشان را یاری نموند داشته باشد.
در نگاه دکتر طباطبائی، تقویت توانمندی اعضای هیأت علمی و افزایش حضور مؤثر آنها در فضاهای علمی بینالمللی، نیازمند فراهم شدن برخی بسترهای اساسی است. نخستین و مهمترین عامل، حمایتهای مالی است؛ چه در قالب گرنتهای پژوهشی برای اجرای طرحها و چه در قالب پرداختها و مشوقهایی که پس از انتشار مقالات علمی در نظر گرفته میشود. این حمایتها نقش مهمی در ایجاد انگیزه دارند و نمیتوان از تأثیر آنها چشمپوشی کرد. به گفته ایشان، بسیاری از اعضای هیأت علمی توانمند به دلیل محدودیتهای مالی، ناچار شدهاند برخی پروژههای خود را متوقف کنند یا در انتظار تأمین منابع باقی بمانند. از سوی دیگر، تأمین هزینههای پژوهش از منابع شخصی نیز تنها تا حد مشخصی امکانپذیر است و با توجه به شرایط موجود، ادامه این مسیر از توان فردی پژوهشگران خارج میشود.
چالش مهم دیگر، مسئله دادهها بهویژه در حوزه سلامت است. دکتر طباطبائی معتقدند یکی از مشکلات اساسی کشور در این حوزه، کیفیت پایین دادههای موجود است؛ بهگونهای که در بسیاری از پروژهها، بخش عمدهای از انرژی پژوهشگر صرف آمادهسازی و اصلاح دادهها میشود و تنها بخش کوچکی از توان به تحلیل و تولید خروجی علمی اختصاص مییابد. ایشان بارها بر این موضوع تأکید کردهاند که اگر دانشگاهها قصد دارند بهصورت جدی و مؤثر وارد حوزه هوش مصنوعی شوند، ناگزیر به اصلاح زیر ساخت ها، انجام پایشهای منظم و طراحی فرایندهای جدید برای ساماندهی دادهها خواهند بود.
در کنار همه این موارد، روحیه همکاری، اخلاق حرفهای و احترام به حقوق یکدیگر نیز از نگاه دکتر طباطبائی نقش تعیینکنندهای در موفقیت علمی دارند. ایشان بر این باورند که انعطافپذیری در همکاریهای علمی و پایبندی به اصول اخلاق حرفهای میتواند مسیر پژوهش را هموار کند؛ در حالی که رعایت نکردن این اصول، به مانعی جدی برای کاهش انگیزه پژوهشگران تبدیل میشود. متأسفانه در برخی موارد، ورود اختلافات شخصی به فضای علمی باعث شده پروژههای ارزشمند بهخوبی پیش نروند و یا حتی کنار گذاشته شوند و اعضای هیأت علمی در این مسیر با چالشهای جدی مواجه شوند.
این روایت، تصویری کامل از مسیری را نشان میدهد که در آن موفقیتهای علمی بینالمللی، نه حاصل تلاش فردی صرف، بلکه نتیجه همکاری، حمایت ساختاری، دادههای باکیفیت و پایبندی به اخلاق حرفهای است.
