عضو هیأت علمی گروه آمار زیستی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تشریح نتایج یک مطالعه طولی گسترده در حوزه تغذیه نوزادان، از تأثیر مثبت و معنادار تغذیه با شیر مادر بر شاخصهای تنسنجی بهویژه استاندارد وزن به ازای قد نوزادان زیر دو سال خبر داد.
دکتر جمشید جمالی، در گفتوگو با وبدا اظهار داشت: این مطالعه با هدف بررسی نقش تغذیه با شیر مادر در تغییرات نمره استاندارد استاندارد وزن به ازای قد نوزادان زیر دو سال در مناطق تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد طراحی و اجرا شد. در این پژوهش، دادههای تنسنجی ۴۷۲ هزار و ۵۳۹ نوزاد متولدشده از دیماه ۱۳۹۴ تا آذرماه ۱۴۰۱ مورد تحلیل قرار گرفت.
دکتر جمالی با اشاره به حجم بالای نمونههای مورد بررسی افزود: در این مطالعه طولی، برای هر نوزاد پنج نوبت اندازهگیری استاندارد وزن به ازای قد از بدو تولد تا ۲۴ ماهگی (هر شش ماه یکبار) ثبت و پایش شد. دادهها پس از استخراج و پاکسازی چندمرحلهای، با استفاده از نرمافزارهای SPSS و R و بهکارگیری مدل آمیخته رشد (Growth Mixture Model) تحلیل شدند. برای انتخاب مدل بهینه نیز از شاخصهای آماری آکائیک (AIC) و بیزی (BIC) و قابلیت تفسیرپذیری بالینی استفاده و سطح معناداری ۵ درصد در نظر گرفته شد.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در تشریح جمعیت مورد مطالعه گفت: از مجموع نوزادان بررسیشده، ۲۴۲ هزار و ۴۴۸ نفر معادل ۵۱.۳ درصد پسر و ۲۳۰ هزار و ۹۱ نفر معادل ۴۸.۷ درصد دختر بودند. همچنین ۵۷.۶ درصد از نوزادان با شیر مادر و ۴۲.۴ درصد با شیر خشک یا سایر منابع تغذیه میشدند.
کشف سه مسیر رشدی در نوزادان
وی با اشاره به یافتههای اصلی این پژوهش تصریح کرد: بر اساس سیر تغییرات نمره استاندارد استاندارد وزن به ازای قد در دو سال نخست زندگی، نوزادان در سه مسیر رشدی متمایز شامل «کمتر از نرمال»، «نرمال» و «بیشتر از نرمال» دستهبندی شدند. این تعداد کلاس رشدی با توجه به شاخصهای آماری و قابلیت تفسیرپذیری بالینی، بهعنوان مدل بهینه انتخاب شد.
شیر مادر؛ سپری در برابر چاقی و لاغری مفرط
دکتر جمالی با تأکید بر نقش کلیدی شیر مادر در تعادل رشد وزنی نوزادان گفت: نتایج مدل آمیخته رشد نشان داد ۸۲ درصد از نوزادانی که با شیر مادر تغذیه شده بودند، در مسیر رشد BMI نرمال قرار داشتند؛ در حالیکه این رقم در نوزادان تغذیهشده با شیر خشک یا سایر منابع، ۷۱ درصد بود.
وی افزود: در گروه تغذیه با شیر مادر، ۱۰ درصد نوزادان در مسیر کمتر از نرمال و تنها ۸ درصد در مسیر بیشتر از نرمال (در معرض خطر چاقی) قرار گرفتند. این در حالی است که در گروه تغذیه با شیر خشک یا سایر منابع، این ارقام بهترتیب ۶ درصد و ۲۳ درصد بود. به بیان دیگر، نوزادانی که از شیر مادر تغذیه نمیکنند، تقریباً سه برابر بیشتر در معرض قرار گرفتن در مسیر رشد وزنی بالاتر از حد نرمال هستند.
اهمیت پایش رشد در دو سال طلایی زندگی
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت دوره نوزادی و شیرخوارگی خاطرنشان کرد: دو سال نخست زندگی، پنجره طلایی رشد و تکامل هر انسان است. پایش تغییرات استاندارد وزن به ازای قد در این دوره، ابزاری مهم برای ارزیابی وضعیت رشد، تشخیص زودهنگام اختلالات تغذیهای و شناسایی الگوهای غیرطبیعی وزنگیری محسوب میشود و میتواند مبنایی علمی برای سیاستگذاریهای بهداشتی و طراحی مداخلات پیشگیرانه در سطح جامعه باشد.
وی در پایان تأکید کرد: نتایج این پژوهش با استفاده از مدلهای پیشرفته آماری، بهروشنی نشاندهنده نقش انکارناپذیر تغذیه با شیر مادر در هدایت مسیر رشد وزنی نوزادان به سمت وضعیت نرمال است و ترویج تغذیه با شیر مادر باید بهعنوان یک اولویت مهم در برنامههای سلامت کشور مورد توجه جدّی قرار گیرد.