متخصص داروسازی بالینی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اجرای طرح پژوهشی «ارزیابی میزان پاسخ به درمان و عوارض جانبی بیماران لنفوم هوچکین دریافتکننده وینکریستین در شرایط کمبود داروی وینبلاستین» خبر داد و گفت: این مطالعه با هدف بررسی پیامدهای بالینی استفاده از داروی وینکریستین بهعنوان جایگزین وینبلاستین در شرایط کمبود دارویی انجام شده است.
دکتر امید آرسته در گفتوگو با وبدا با اشاره به ماهیت بیماری لنفوم هوچکین اظهار کرد: لنفوم هوچکین یکی از بدخیمیهای سیستم لنفاوی است که خوشبختانه در بسیاری از موارد به خط اول شیمیدرمانی پاسخ مناسبی میدهد. با این حال، در صورتی که بیماران به درمان اولیه پاسخ مطلوب ندهند، احتمال عدم دستیابی به پاسخ کامل درمانی وجود دارد و ممکن است بیمار در نهایت نیازمند پیوند مغز استخوان شود. از این رو شروع بهموقع درمان و استفاده از رژیمهای استاندارد شیمیدرمانی در این بیماران اهمیت بسیار بالایی دارد.
وی ادامه داد: رژیم رایج خط اول درمان در بیماران مبتلا به لنفوم هوچکین شامل داروهای آدریامایسین، بلئومایسین، وینبلاستین و داکاربازین است که سالها بهعنوان یکی از استانداردهای درمانی در این بیماران مورد استفاده قرار گرفته است.
چالش کمبود داروی وینبلاستین
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به چالشهای تأمین دارو در درمان بیماران سرطانی گفت: کمبودهای مقطعی دارویی همواره یکی از مشکلات مهم در روند درمان بیماران به شمار میرود و این موضوع در مورد بیماران مبتلا به بدخیمیهایی که امکان درمان مؤثر دارند از اهمیت بیشتری برخوردار است.
وی افزود: در سالهای گذشته کمبود داروی وینبلاستین در مقاطع مختلف گزارش شده و نبود این دارو میتواند به چالشی جدی در درمان بیماران مبتلا به لنفوم هوچکین تبدیل شود؛ چراکه این دارو بخشی از رژیم استاندارد خط اول درمان در این بیماری محسوب میشود.
بررسی جایگزینی وینکریستین در شرایط کمبود دارویی
دکتر آرسته با اشاره به هدف اصلی این طرح پژوهشی گفت: در این مطالعه پیامدهای بالینی بیماران دریافتکننده داروی وینکریستین بهجای وینبلاستین در شرایط کمبود این دارو مورد بررسی قرار گرفت. به دلیل ناهمگن بودن بیماران از نظر تعداد دوزهای دریافتی وینکریستین و همچنین محدود بودن تعداد بیماران، این پژوهش بهصورت مطالعه بررسی موردی بر روی حدود ۲۰ بیمار انجام شد.
وی افزود: نتایج این مطالعه نشان داد پیامدهای بالینی بیماران دریافتکننده وینکریستین تفاوت معناداری با نتایج گزارششده از رژیم استاندارد در مطالعات دیگر نداشته است. بر این اساس میتوان گفت داروی وینکریستین میتواند در شرایط کمبود داروی وینبلاستین بهعنوان یک گزینه جایگزین مورد توجه قرار گیرد.
همسویی نتایج پژوهش با راهنماهای بینالمللی
این پژوهشگر حوزه داروسازی بالینی خاطرنشان کرد: در زمان آغاز اجرای این طرح، نسبت به کارایی داروی وینکریستین در این بیماران تردیدهایی وجود داشت؛ اما در راهنمای بالینی بینالمللی جدید لنفوم هوچکین نیز اشاره شده است که در شرایط کمبود داروی وینبلاستین میتوان از وینکریستین با دوز یک میلیگرم استفاده کرد.
وی تأکید کرد: هرچند نتایج این مطالعه منجر به تغییر این توصیه در راهنماهای بینالمللی نشده است، اما یافتههای آن میتواند بهعنوان یک منبع اطلاعاتی و راهنمای علمی در شرایط کمبود دارویی وینبلاستین مورد استفاده قرار گیرد.
دکتر آرسته در پایان یادآور شد: با وجود نتایج امیدوارکننده این مطالعه، برای دستیابی به شواهد قویتر و بررسی دقیقتر اثربخشی و ایمنی این جایگزینی، انجام مطالعات با حجم نمونه بیشتر ضروری است.
