استاد تمام مرکز تحقیقات علوم بهداشتی و عضو هیأت علمی گروه مهندسی بهداشت محیط دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد اعلام کرد: اثربخشی دستگاههای تصفیه آب خانگی به زمان تعویض فیلترها وابسته است و بیتوجهی به این موضوع میتواند کیفیت آب آشامیدنی را تحت تأثیر قرار دهد.
دکتر حسین علیدادی در گفتوگو با وبدا با اشاره به افزایش نگرانیها درباره کیفیت آب شرب در برخی مناطق کشور اظهار کرد: استفاده از دستگاههای تصفیه آب خانگی بهویژه از نوع اسمز معکوس در سالهای اخیر رواج یافته است، اما ارزیابی علمی عملکرد این دستگاهها در بهبود کیفیت آب و کاهش ریسک سلامت مصرفکنندگان ضروری به نظر میرسد.
طراحی و اجرای پژوهش
وی با بیان اینکه این مطالعه در سال ۱۴۰۳ و بهصورت توصیفی ـ مقطعی انجام شده است، افزود: در این پژوهش، عملکرد ۲۰ دستگاه تصفیه آب خانگی اسمز معکوس در شهرستان رشتخوار بررسی شد و شاخصهای کیفی آب در ورودی و خروجی دستگاهها مورد ارزیابی قرار گرفت.
به گفته این عضو هیأت علمی، در این مطالعه ۱۱ پارامتر فیزیکوشیمیایی شامل pH، کل جامدات محلول، سختی کل، قلیائیت کل، سولفات، کلراید، نیترات، سختی کلسیم، سختی منیزیم، سدیم و پتاسیم اندازهگیری شد. همچنین ۹ فلز سنگین شامل کادمیوم، سرب، کروم، آرسنیک، نیکل، روی، مس، آهن و آلومینیوم و نیز شاخصهای میکروبیولوژیک (تعداد هتروتروفها) مورد بررسی قرار گرفت.
وی افزود: شاخص کیفیت آب آشامیدنی و همچنین ریسک سرطانزایی و غیرسرطانزایی فلزات سنگین، بر اساس زمان تعویض فیلترها در سه بازه کمتر از شش ماه، بین ۶ ماه تا یک سال و بیش از یک سال ارزیابی و مقایسه شد.
بهبود قابل توجه کیفیت آب پس از تصفیه
دکتر علیدادی با اشاره به نتایج این پژوهش تصریح کرد: شاخص کیفیت آب ورودی از عدد ۱۵۲ (در محدوده کیفیت ضعیف) به عدد ۲۴ (در محدوده کیفیت بسیار خوب) در آب خروجی دستگاهها کاهش یافت که نشاندهنده اثربخشی این سیستمها در بهبود کیفیت آب برای شرب است.
وی افزود: نتایج آنالیزها نشان داد دستگاههای تصفیه آب خانگی میتوانند ترکیب آب را از حالت بسیار سخت و نامناسب برای شرب به آبی سبکتر و مناسبتر تبدیل کنند.
کاهش ریسک سلامت و فلزات سنگین
این پژوهشگر حوزه سلامت محیط ادامه داد: دستگاههای اسمز معکوس موجب کاهش قابل توجه پارامترهای فیزیکوشیمیایی و نیز غلظت فلزات سنگین در آب میشوند و بر اساس یافتهها، ریسک سرطانزایی و غیرسرطانزایی فلزات سنگین در آب خروجی بهطور معناداری کاهش یافته است.
زمان تعویض فیلتر؛ عامل کلیدی در کارایی دستگاه
وی با تأکید بر یکی از مهمترین یافتههای این مطالعه گفت: عملکرد دستگاههای تصفیه آب خانگی مستقیماً تحت تأثیر زمان تعویض فیلترها قرار دارد و هرچه فاصله تعویض فیلتر افزایش یابد، احتمال افت کیفیت آب خروجی بیشتر میشود.
ضرورت آموزش مصرفکنندگان
دکتر علیدادی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به نقش تعیینکننده زمان تعویض فیلترها در حفظ کیفیت آب آشامیدنی، لازم است برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی درباره نحوه استفاده و نگهداری صحیح از دستگاههای تصفیه آب خانگی توسط ارگانهای ذیربط، بهویژه مراکز بهداشت، طراحی و اجرا شود تا از بروز مخاطرات احتمالی برای سلامت شهروندان جلوگیری شود.