دانشیار گروه ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مدیرعامل شرکت دانشبنیان «پارس سیمرغ دارو دماوند» تأکید کرد: دانشگاهها برای تداوم فعالیت و ارائه خدمات باکیفیت، ناگزیرند علاوه بر اتکا به بودجههای دولتی، بر تولید دانش کاربردی و توسعه فناوری بهعنوان منابع درآمدی پایدار تمرکز کنند.
دکتر مجید مجرد در گفتگو با وب دا با اشاره به نقش محوری پژوهش در پیشرفت دانشگاهها اظهار کرد: اگر دانشگاهی بخواهد در مسیر رشد و بقای خود حرکت کند، نمیتواند صرفاً بر بودجههای مصوب دولتی تکیه داشته باشد. دانشگاه باید با بهرهگیری از ظرفیت علمی و پژوهشی خود به سمت تولید فناوری، تجاریسازی دانش و ایجاد درآمدهای پایدار حرکت کند
وی با بیان اینکه دانشگاه باید بهعنوان یک بنگاه دانشبنیان عمل کند، افزود: مهمترین سرمایه دانشگاه «دانش» است. دانشگاهها میتوانند از طریق انجام پروژههای تحقیق و توسعه برای صنایع مختلف یا ارائه دانش فنی تولیدشده به شرکتها و سرمایهگذاران خصوصی، زمینه تبدیل دانش به محصول و ثروت را فراهم کنند.
دانشیار گروه ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در بسیاری از کشورهای پیشرفته، شرکتهای بزرگ دارویی مانند Pfizer و Novartis در کنار ساختارهای تحقیق و توسعه خود، ارتباط گستردهای با دانشگاهها دارند و بخشی از نیازهای پژوهشی خود را در قالب گرنتهای تحقیقاتی به دانشگاهها واگذار میکنند
مجرد با اشاره به ظرفیت بالای دانشگاههای کشور در تولید دانش کاربردی تصریح کرد: دانشگاهها پیش از ورود جدی به عرصه سرمایهگذاری فناورانه، نیازمند تحول در زیرساختهای فرهنگی، قانونی و مدیریتی هستند تا بتوانند ضمن توسعه فناوریهای کاربردی، مسیر بازاریابی و تجاریسازی این فناوریها را نیز هموار کنند.
وی همچنین بر ضرورت ایجاد ساختارهای مدیریتی مناسب در حوزه فناوری تأکید کرد و گفت: در کنار معاونت پژوهشی، وجود معاونت توسعه فناوری و ارتباط با صنعت در سطح دانشگاه ضروری است تا سیاستگذاریهای لازم برای گسترش فعالیتهای فناورانه و تعامل مؤثر با صنعت انجام شود.
مدیرعامل شرکت دانشبنیان پارس سیمرغ دارو دماوند در ادامه با اشاره به شکلگیری این شرکت گفت: از سال ۱۳۹۴ با توجه به نیاز جامعه و توانمندی علمی و فنی تیم پژوهشی، فعالیت خود را با تأسیس یک هسته فناور آغاز کردیم و به تولید محصولات دانشبنیان در حوزه ژنتیک مولکولی پرداختیم.
وی افزود: با شیوع بیماری کووید-۱۹ و افزایش نیاز کشور به کیتهای تشخیصی، این شرکت با حمایت دانشگاه و استقرار در مرکز رشد فناوری سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، روند رشد سریعی را تجربه کرد و تولید کیتهای تشخیصی مرتبط با این بیماری را در دستور کار قرار داد.
به گفته مجرد، تمرکز اصلی فعالیتهای این شرکت طی سالهای اخیر بر تولید کیتهای مولکولی مبتنی بر فناوری ژنتیک مولکولی بوده است؛ از جمله کیتهای استخراج اسیدهای نوکلئیک و کیتهای تشخیصی مورد استفاده در تحقیقات و تشخیص عوامل عفونی یا بیماریهای ژنتیکی در نمونههای انسانی، دامی و گیاهی.
وی یکی دیگر از محورهای مهم تحقیق و توسعه این شرکت را پژوهش در حوزه ویرایش ژن و مهندسی ژنتیک با هدف درمان بیماریهای ژنتیکی عنوان کرد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به چالشهای موجود در حوزه پژوهش نیز گفت: یکی از مشکلات مهم دانشگاهها کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه پژوهش است. فعالیتهای پژوهشی پایدار تنها با تکیه بر دانشجویان امکانپذیر نیست و حضور کارشناسان پژوهشی متخصص و مقیم برای تثبیت و تداوم دانش در گروههای علمی ضروری است.
مجرد با تأکید بر اینکه پژوهش ستون فقرات دانشگاه محسوب میشود، خاطرنشان کرد: دانشگاهها باید برای توسعه فناوری دارای استراتژی مشخص و اهداف قابل اندازهگیری باشند تا بتوانند جایگاه واقعی پژوهش و فناوری را در ساختار علمی کشور تقویت کنند.
بر اساس این گزارش، دکتر مجید مجرد به دلیل ثبت اختراعات در حوزه ویرایش ژنی و فعالیت در زمینه تولید کیتهای تشخیصی، در سال جاری در سطح دانشگاه علوم پزشکی مشهد و بیمارستان امام رضا(ع) بهعنوان فناور برتر معرفی شده است.
در همین راستا، یکی دیگر از دستاوردهای فناورانه دانشگاه علوم پزشکی مشهد مربوط به تولید نانومواد پیشرفته در حوزه پزشکی است. مدیرعامل شرکت دانشبنیان «نانوپژوهان درخشان» با اشاره به کاربردهای گسترده نانومیلههای هیدروکسیآپاتیت گفت: این نانومواد در حوزههای مختلف پزشکی از جمله انتقال هدفمند داروهای ضدسرطان، ترمیم زخم و تولید محصولات آرایشی و بهداشتی کاربرد دارند.
وی افزود: در یکی از طرحهای پژوهشی انجامشده در دانشکده داروسازی مشهد، از این نانومواد بهعنوان حامل هوشمند داروهای ضدسرطان استفاده شد که قادر است دارو را بهصورت هدفمند به سلولهای سرطانی منتقل کند و از بروز بسیاری از عوارض جانبی داروهای شیمیدرمانی جلوگیری نماید.
به گفته وی، در طرح پژوهشی دیگری نیز از نانومیلههای هیدروکسیآپاتیت در ساخت زخمپوشهای نوین مبتنی بر نانوالیاف استفاده شد که موجب افزایش بیش از ده برابری استحکام مکانیکی زخمپوشها و بهبود قابل توجه روند ترمیم زخم در مدلهای حیوانی شده است.
این فناور دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین از تولید سه محصول نانویی شامل نانوذرات هیدروکسیآپاتیت، نانوذرات اکسید روی و نانوصفحات هیدروکسی کلرید روی در این شرکت دانشبنیان خبر داد و گفت: دانش فنی تولید این محصولات در مقیاس صنعتی در کشور وجود دارد و فرآیند تولید آنها در مقیاس پایلوت با موفقیت انجام شده است.
وی درباره مجوزهای این محصولات نیز اظهار کرد: برای نانومیلههای هیدروکسیآپاتیت علاوه بر دریافت گواهی نانومقیاس و تأییدیه دانشبنیان، پروانه تحقیق و توسعه و پروانه بهرهبرداری از وزارت صنعت، معدن و تجارت دریافت شده و مراحل اخذ گواهی استاندارد نیز در حال تکمیل است.
به گفته وی، نانوذرات اکسید روی علاوه بر کاربردهای پزشکی، در صنایع مختلف نیز استفاده میشوند و در تولید کرمهای زینک اکساید، پمادهای سوختگی، ضدآفتابها و محصولات دارای خاصیت ضدباکتریایی کاربرد دارند. استفاده از این ماده در مقیاس نانو موجب افزایش اثربخشی و کاهش میزان مصرف آن میشود.
وی همچنین به تولید نانوصفحات هیدروکسی کلرید روی بهعنوان مکمل معدنی برای دام، طیور و آبزیان اشاره کرد و گفت: این محصول پیشتر توسط یک شرکت آمریکایی ـ هلندی تولید و با قیمت بالا وارد کشور میشد، اما با توسعه دانش فنی آن در داخل، امکان تولید داخلی و تأمین نیاز بازار فراهم شده است.
