دانشیار گروه سلامت دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از نتایج یک مطالعه کیفی درباره دلایل عدم مشارکت والدین در طرح وارنیش فلوراید مدارس خبر داد و گفت: کمبود آگاهی، باورهای شبهعلمی درباره مضرات فلوراید و تأثیرپذیری از اطلاعات منتشر شده در شبکههای اجتماعی از مهمترین عواملی است که موجب شده میزان مشارکت در این برنامه پیشگیرانه به حدود ۴۲ درصد برسد.
دکتر صابر بابازاده در گفتوگو با وبدا درباره این پژوهش اظهار کرد: این طرح با عنوان «تبیین علل عدم مشارکت و تمایل والدین برای دریافت خدمات فلوراید در مدارس توسط شبکه بهداشت» بهصورت یک مطالعه کیفی انجام شده است.
وی با اشاره به نتایج بررسیها افزود: بر اساس دادههای سال ۱۴۰۳، میانگین مشارکت مدارس در طرح وارنیش فلوراید در سطح دانشگاه علوم پزشکی مشهد حدود ۴۲ درصد بوده که رقم پایینی محسوب میشود. این در حالی است که برای اجرای این برنامه پیشگیرانه حدود ۸ میلیارد تومان وارنیش فلوراید تهیه شده، اما در بسیاری از موارد والدین اجازه ارائه این خدمت را به فرزندان خود ندادهاند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر سابقه طولانی استفاده از فلوراید در جهان گفت: محصولات فلورایدی بیش از ۸۰ سال است که در دنیا مورد استفاده قرار میگیرند و مطالعات نشان میدهد استفاده از وارنیش فلوراید میتواند میزان پوسیدگی دندانهای دائمی کودکان را حدود ۴۷ تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
دکتر بابازاده درباره روش انجام این پژوهش توضیح داد: در این مطالعه با ۳۲ نفر از والدینی که با اجرای وارنیش فلوراید برای فرزندان خود مخالفت کرده بودند، مصاحبههای کیفی انجام شد تا دلایل این امتناع بررسی شود.
به گفته وی، نتایج این تحقیق نشان داد یکی از مهمترین دلایل مخالفت والدین، نداشتن آگاهی کافی درباره فلوراید و باور به آسیبزا بودن آن است. برخی والدین معتقد بودند فلوراید میتواند به دندان آسیب بزند یا حتی بر ذهن و ضریب هوشی کودکان تأثیر منفی بگذارد؛ ادعاهایی که از نظر علمی تأیید نشدهاند.
وی افزود: برخی دیگر نیز فلوراید را مادهای صرفاً شیمیایی و غیرطبیعی میدانستند و اطلاعی از وجود طبیعی آن در منابعی مانند آب و برخی مواد غذایی نداشتند.
این پژوهشگر با اشاره به نقش فضای مجازی در شکلگیری این باورها گفت: بخش قابل توجهی از این نگرشها از طریق اینترنت و شبکههای اجتماعی شکل گرفته است. بیشتر والدین شرکتکننده در این مطالعه اعلام کردند اطلاعات خود را از شبکههایی مانند اینستاگرام، ایتا و شاد دریافت کردهاند و تنها یک نفر در این زمینه با دندانپزشک مشورت کرده است.
دکتر بابازاده ادامه داد: حتی در برخی موارد والدین عنوان کرده بودند که آب آشامیدنی خود را تصفیه میکنند تا فلوراید آن حذف شود؛ در حالی که فلوریداسیون آب آشامیدنی سالهاست در بسیاری از کشورهای جهان اجرا شده و از نظر علمی نیز تأیید شده است.
وی تجربه نامطلوب برخی کودکان پس از دریافت وارنیش فلوراید در مدارس را از دیگر عوامل مؤثر در مخالفت والدین عنوان کرد و افزود: تجربههایی مانند حالت تهوع یا احساس ناخوشایند در برخی کودکان باعث شده است تعدادی از والدین از تکرار این اقدام جلوگیری کنند.
دانشیار گروه سلامت دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ادامه این تحقیقات گفت: بر اساس نتایج این مطالعه کیفی، در مرحله بعدی پژوهش پرسشنامهای استاندارد برای بررسی گستردهتر دلایل مخالفت والدین در مدارس طراحی و توسط تیم پژوهشی اجرا خواهد شد.
وی همچنین از انجام مطالعهای دیگر برای بررسی دیدگاه و میزان باور پرسنل بهداشتی نسبت به اجرای این طرح خبر داد و افزود: ممکن است میزان باور و انگیزه ارائهدهندگان خدمت نیز در کاهش مشارکت مؤثر باشد که این موضوع در قالب یک پایاننامه جداگانه بررسی خواهد شد.
دکتر بابازاده در پایان تأکید کرد: یکی از مهمترین یافتههای این مطالعه نقش پررنگ باورهای شبهعلمی و تأثیر رسانههای تعاملی یا همان شبکههای اجتماعی در شکلگیری نگرش والدین است؛ رسانههایی که با الگوریتمهای خود، کاربران را بیشتر در معرض محتوای مورد علاقهشان قرار میدهند و در برخی موارد میتوانند موجب تقویت باورهای نادرست شوند.
