متخصص سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی و پژوهشگر دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: نتایج پژوهش کیفی انجام شده در حوزه آموزش دندانپزشکی نشان میدهد فعالیت دانشجویان سالهای پایانی در کلینیکهای خارج از دانشکده، اگرچه در حال حاضر بهصورت غیررسمی و بدون نظارت انجام میشود، میتواند با تعریف سازوکار قانونی و نظارتی به فرصتی برد-برد برای ارتقای آموزش و افزایش دسترسی مردم به خدمات قابل پرداخت دندانپزشکی تبدیل شود.
دکتر علی کاظمیان، در گفتگو با وبدا، با ارائه گزارشی از پایاننامه دکتر سارا محققی به راهنمایی ایشان و با مشاوره دکتر صابر بابازاده، به بررسی موضوع تحلیل زمینهها و انگیزههای دانشجویان دوران استاژری و اینترنی برای کار در کلینیکهای خارج از دانشکده پرداخت.
به گفته دکتر کاظمیان، مسأله مورد بررسی این پژوهش دو بُعد اساسی دارد. نخست، چالش دسترسی عادلانه مردم به خدمات دندانپزشکی است؛ بهگونهای که در بسیاری از مناطق شهری و روستایی، یا دندانپزشک کافی وجود ندارد یا هزینه خدمات برای بخش قابل توجهی از جامعه قابل پرداخت نیست.
بُعد دوم، به ساختار آموزش در دانشکدههای دندانپزشکی بازمیگردد. در حالی که آموزشها عمدتاً تخصصمحور و در محیطی کنترلشده انجام میشود، دانشجویان کمتر با واقعیتهای پیچیده درمان در بطن جامعه و با بیماران دارای مشکلات چندوجهی مواجه میشوند. این در حالی است که در نظریههای آموزش بالینی، حضور دانشجویان سالهای پایانی در عرصه واقعی خدمترسانی، بهعنوان بخشی از فرآیند یادگیری توصیه شده است.
دکتر کاظمیان در ادامه با اشاره به اینکه ترکیب این دو مسأله میتواند فرصتی ارزشمند ایجاد کند، گفت: استفاده از ظرفیت دانشجویان سال آخر برای ارائه خدمات تحت نظارت در جامعه، هم به ارتقای کیفیت آموزش کمک میکند و هم میتواند بخشی از نیاز اقشار کمبرخوردار را پوشش دهد.
وی افزود: اما در شرایط فعلی این ظرفیت بالقوه به یک تهدید تبدیل شده است. فعالیت برخی دانشجویان در کلینیکهای خارج از دانشکده، به دلیل نبود چارچوب قانونی مشخص، بهصورت غیررسمی و بدون نظارت انجام میشود؛ موضوعی که میتواند تبعات آموزشی، حرفهای و حتی حقوقی به همراه داشته باشد و به خطایی رایج در دوره دانشجویی بدل شده است.
دکتر کاظمیان، گفت: در این پژوهش کیفی، با ۳۸ دانشجوی دندانپزشکی مصاحبه عمیق انجام شد تا انگیزهها، موانع، عوامل بازدارنده و ترغیبکننده برای فعالیت خارج از دانشکده و همچنین نقش قوانین موجود بررسی شود. این مطالعه تلاش کرده است به یکی از واقعیتهای کمتر گفتهشده در فضای آموزش دندانپزشکی بپردازد؛ مسألهای که به گفته پژوهشگران، زیر پوست دانشکدهها جریان دارد.
این پژوهشگر دانشکده دندانپزشکی تصریح کرد: در این پژوهش پیشنهاد شده است که فعالیت دانشجویان در کلینیکهای خارج از دانشکده بهصورت نظاممند و صرفاً در دوره اینترنی (سال پایانی) تعریف شود. همچنین بر لزوم نظارت رسمی، رعایت استانداردهای کنترل عفونت و تعیین چارچوبهای مشخص قانونی تأکید شده است. پیش از سال پایانی نیز اعمال نظارتهای قانونی دقیقتر پیشنهاد شده است.وی گفت: به باور پژوهشگران، ساماندهی این موضوع میتواند به ایجاد یک سازوکار برد-برد منجر شود؛ بهگونهای که هم آموزش دانشجویان ارتقا یابد و هم دسترسی جامعه به خدمات دندانپزشکی افزایش پیدا کند.