مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تاکید بر ضرورت آمادگی روانی جامعه در مواجهه با حوادث غیرمترقبه، کمکهای اولیه روانشناختی (PFA) را نخستین گام پیشگیرانه برای حفظ سلامت روان آسیبدیدگان دانست. وی تصریح کرد که این مداخلات حمایتی، نقش کلیدی در بازگشت احساس امنیت و پیشگیری از اختلالات روانی مزمن در ساعات نخستین پس از وقوع بحران ایفا میکند.
به گزارش وبدا، دکتر حمیده صمدی در حاشیه نشست آموزشی «مداخلات روانشناختی»، با اشاره به اهمیت مدیریت روانی در شرایط بحرانی نظیر جنگ، زلزله یا حوادث تروریستی اظهار داشت: کمکهای اولیه روانشناختی یا PFA، یک مداخله حمایتی، انسانی و غیردرمانگر است که بلافاصله پس از وقوع حادثه ارائه میشود. هدف اصلی این اقدام، ایجاد آرامش، تسهیل در بیان نیازهای فوری و اتصال آسیبدیدگان به شبکههای حمایتی و خدمات ضروری است.
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد، هدف از این مداخلات را کاهش استرس حاد در روزهای نخست حادثه برشمرد و افزود: تقویت توانمندی سازگاری فردی و جمعی و همچنین ارجاع مؤثر به خدمات تخصصی در صورت نیاز، از دیگر اهداف PFA است. این اصول بر مبنای توصیههای سازمان جهانی بهداشت (WHO) تدوین شده و شامل پنج رکن کلیدی "امنیت، آرامسازی، حمایت، توانمندسازی و امید" است.
دکتر صمدی در تشریح مراحل اجرایی این طرح، به پروتکل سهگانه جهانی اشاره کرد و گفت:
۱. مشاهده (Look): بررسی وضعیت ایمنی محیط و شناسایی افراد با آسیبهای شدیدتر.
۲. گوش دادن (Listen): برقراری ارتباط همدلانه و شنیدن دغدغههای فرد بدون قضاوت.
۳. ارتباط دادن (Link):* تلاش برای تأمین نیازهای اولیه و ارجاع فرد به منابع حمایتی و تخصصی.
وی با تاکید بر لزوم رعایت اخلاق حرفهای در امدادگری روانی، تصریح کرد: در این فرآیند، پذیرش احساسات فرد و استفاده از جملات حمایتی ساده مانند "شما تنها نیستید" یا "اینجا امن است" بسیار راهگشاست. امدادگران باید از رفتارهای آسیبزا همچون کنکاش در جزئیات حادثه، ارائه توصیههای شعارگونه یا تماس فیزیکی بدون رضایت اکیداً خودداری کنند.
این مقام مسئول همچنین به شناسایی مرز بین بحران گذرا و اختلالات شدید اشاره کرد و گفت: وجود علائمی نظیر افکار خودکشی، بیقراری شدید، سکوت مطلق، توهم یا عدم درک واقعیت، نشاندهنده نیاز فوری به مداخلات تخصصی روانپزشکی است که باید در کمترین زمان ممکن انجام شود.
دکتر صمدی در پایان با اشاره به اهمیت «خودمراقبتی» در تیمهای امدادی خاطرنشان کرد: امدادگران باید نسبت به سلامت روان خود هوشیار باشند و در صورت خستگی مفرط از تیمهای پشتیبان کمک بگیرند. نباید فراموش کرد که گاهی صرفاً یک "حضور انسانی و آرام"، بزرگترین تسکین برای قلبهای آسیبدیده در میانه بحران است.