عضو هیئت علمی گروه میکروبشناسی و ویروسشناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش حیاتی علوم آزمایشگاهی در تشخیص و درمان بیماریها گفت: حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد تصمیمات بالینی پزشکان براساس نتایج آزمایشگاهی انجام میشود.
دکتر سامان سلیمانپور، عضو هیئت علمی گروه میکروبشناسی و ویروسشناسی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مسئول فنی آزمایشگاه رفرانس سل و HIV شمال شرق کشور، به مناسبت ۳۰ فروردینماه روز آزمایشگاهیان، در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: علوم آزمایشگاهی مجموعهای از دانشها و مهارتهای تخصصی است که با بهرهگیری از روشهای آزمایشگاهی به بررسی نمونههای بیولوژیک مانند خون، ادرار، بافت و سایر مایعات بدن میپردازد و اطلاعات دقیق و قابل اعتماد برای تشخیص، پایش و پیشگیری از بیماریها فراهم میکند.
وی نقش علوم آزمایشگاهی در پزشکی را «کلیدی و تعیینکننده» توصیف کرد و افزود: فعالیتهای این حوزه عمدتاً در سه بخش اصلی متمرکز است؛تشخیص بیماریها شامل عفونتها، اختلالات خونی، بیماریهای متابولیک و ژنتیکی،پایش روند درمان، مانند پیگیری وضعیت بیماران دیابتی یا مبتلا به سرطان و غربالگری و پیشگیری، از جمله غربالگری نوزادان و بررسیهای پیش از بارداری.
دکتر سلیمانپور که نام وی در سال ۱۴۰۲ به دلیل فعالیتهای پژوهشی برجسته و انتشار مقالات پُرارجاع در فهرست سرآمدان علمی کشور ثبت شده، علوم آزمایشگاهی را «حلقه اتصال علم پایه و طب بالینی» دانست و تأکید کرد: تقریباً هیچ حوزهای از پزشکی بدون آزمایشگاه قابل پیشبرد نیست.
وی با اشاره به حوزه تخصصی خود گفت: در بخش میکروبشناسی و ویروسشناسی، با استفاده از روشهای کشت و تکنیکهای مولکولی مانند PCR، میتوان عوامل عفونی را با دقت بالا شناسایی کرد؛ موضوعی که بهویژه در بیماریهایی مانند سل، هپاتیت و عفونتهای ویروسی اهمیت زیادی دارد زیرا تشخیص سریع و دقیق، مسیر درمان را مستقیماً تحت تأثیر قرار میدهد.
این عضو هیئت علمی افزود: در بیماریهای مزمن مانند دیابت و اختلالات تیروئید نیز آزمایشگاه نقش اصلی را در پایش وضعیت بیمار بر عهده دارد و در بسیاری از بیماریهای خونی یا سرطانها بدون نتایج آزمایشگاهی تشخیص و تصمیمگیری بالینی ممکن نیست. وی همچنین نقش آزمایشگاه را در انتخاب درمان هدفمند و کاهش مصرف بیرویه داروها، بهویژه آنتیبیوتیکها، بسیار مهم دانست.
دکتر سلیمانپور با اشاره به توانمندیهای دانشگاه علوم پزشکی مشهد در این حوزه گفت: این دانشگاه بهعنوان یکی از قطبهای مهم پزشکی کشور، دارای اساتید متخصص در گرایشهای متنوع علوم آزمایشگاهی از جمله میکروبشناسی، ویروسشناسی، بیوشیمی، هورمون، هماتولوژی، سرولوژی، انگلشناسی، قارچشناسی و ژنتیک است. همچنین حضور دانشجویان در مقاطع کارشناسی تا فلوشیپ، پویایی و تداوم این رشته را در دانشگاه تضمین کرده است.
وی درباره تجهیزات آزمایشگاهی در مراکز آموزشی مشهد توضیح داد: آزمایشگاههای دانشگاه به فناوریهای پیشرفتهای از جمله سیستمهای اتوآنالایزر بیوشیمی، دستگاههای Real-Time PCR، فلوسایتومتری و تجهیزات مولکولی مجهز هستند و طی سالهای اخیر پیشرفتهای قابل توجهی در حوزه تشخیص مولکولی حاصل شده است. هرچند بهروزرسانی مداوم تجهیزات و تأمین برخی کیتها همچنان از چالشهای موجود است.
مسئول فنی آزمایشگاه رفرانس سل شمال شرق کشور گفت: آزمایشگاه رفرانس مولکولی و آزمایشگاه رفرانس سل در دانشگاه علوم پزشکی مشهد نقش بسیار مهمی در ارائه خدمات تشخیصی تخصصی ایفا میکنند. در این مراکز با استفاده از روشهای پیشرفته مولکولی، امکان شناسایی سریع و دقیق عوامل عفونی از جمله سل و سویههای مقاوم به دارو فراهم است.
وی افزود: تلاش ما بر این بوده که علاوه بر ارائه خدمات تشخیصی با استانداردهای بینالمللی، نتایج آزمایشگاهی معتبر و قابل استناد در اختیار همکاران بالینی قرار گیرد تا تصمیمات درمانی با کمترین خطا اتخاذ شود. به گفته وی، این مجموعه اکنون بهعنوان مرکز مرجع در منطقه شمال شرق کشور فعالیت میکند و نقش مهمی در ارتقای سطح تشخیص و کنترل بیماریهای عفونی بر عهده دارد.
