مدیر توسعه و ارزیابی تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: بر اساس بیانات رهبر شهید انقلاب، دانشگاه ایرانی تنها با نوآوری، خودباوری، استقلال علمی و بازسازی عمیق ساختارهای آموزشی میتواند به جایگاه واقعی خود دست یابد.
دکتر مجید خادم رضاییان در گفتوگو با وبدا گفت: رهبر شهید انقلاب همواره بر ضرورت نوآوری علمی بهعنوان مقدمه تولید علم تأکید داشتهاند. در این دیدگاه، دانشگاه باید از هرگونه تحجر، ایستایی و جزمیت بیمنطق دوری کند. ایشان ضمن هشدار درباره نوآوریهای غیرمتخصصانه تأکید کردهاند که هر نوآوریای علم نیست و ورود افراد فاقد تخصص به حوزههای مهم، موجب سخنان غیرعلمی و گمراهکننده میشود.
نقد وابستگی علمی و ضرورت خودباوری دانشگاهی
دکتر خادم رضاییان تصریح کرد: به استناد بیانات رهبر شهید انقلاب، یکی از چالشهای تاریخی آموزش عالی ایران وابستگی ذهنی به نظریهها و چارچوبهای غربی است. ایشان انتقاد کردهاند که بعضی نظریههای غربی در دانشگاهها همچون «متون مقدس» و بدون امکان نقد تدریس میشود، در حالی که همان نظریات در غرب بارها بازنگری یا کنار گذاشته شدهاند. از نگاه رهبر شهید انقلاب، تولید علم در گرو جرأت نقد و خودباوری علمی است و ترجمهگرایی یک مانع جدی برای پیشرفت بهشمار میرود.
ضرورت ایجاد فرهنگ خطرپذیری و جسارت علمی
به گفته وی، رهبر شهید انقلاب از دانشجویان میخواستند با جسارت و خطرپذیری وارد عرصه علم شوند و از ترس شکست یا آینده مبهم نهراسند. ایشان تأکید کردهاند که «ترس از بلا، بدتر از خود بلاست» و امید و شهامت علمی، زیربنای نوآوری است.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب بارها به نبود توازن در برنامهریزی آموزش عالی، رشد بیقاعده برخی رشتهها و کمبود محتوای بومی نقد وارد کردهاند. از نگاه ایشان، سرفصلهایی که سالها بدون بازنگری تکرار میشوند، غلبه فرهنگ مدرکگرایی، حفظمحوری، بیتوجهی به پژوهش و نبود بازسازی در شیوههای یاددهی و یادگیری، از چالشهای مهم نظام آموزشی کشور است.
تأکید بر تکمیل زنجیره علم تا بازار و هماهنگی نهادی
دکتر خادم رضاییان خاطرنشان کرد: رهبر شهید انقلاب پیشرفت علمی را نیازمند چرخه کامل پژوهش، فناوری، تولید و بازار میدانستند. از نظر ایشان، نبود هماهنگی میان دانشگاه، صنعت، دولت و مراکز پژوهشی باعث از دست رفتن بخشی از ظرفیتهای کشور و کند شدن پیشرفت میشود. ایشان همچنین بر همکاری مستمر وزارتخانهها، معاونت علمی، بنیاد نخبگان و پژوهشگاهها تأکید داشتهاند.
وی با اشاره به بیانات رهبر شهید انقلاب گفت: یکی از نگرانیهای اصلی ایشان فاصله گرفتن پژوهشهای دانشگاهی از نیازهای واقعی کشور بود. از نگاه ایشان، استقلال علمی بدون استقلال در تعیین موضوعات پژوهشی قابل تحقق نیست.
حفظ شتاب علمی و مقابله با جریانهای یأسآفرین
دکتر خادم رضاییان افزود: رهبر شهید انقلاب پیشرفت علمی کشور در سالهای گذشته را چشمگیر دانستهاند اما نسبت به خطر کاهش سرعت این روند هشدار دادهاند. به گفته ایشان، برخی جریانها با یأسآفرینی و کوچکنمایی دستاوردهای علمی بهدنبال تضعیف این مسیر هستند، در حالی که حرکت علمی کشور موفق بوده و باید با قدرت ادامه یابد.
به گفته این پژوهشگر، رهبر شهید انقلاب فرار مغزها را یکی از تلخترین آسیبها دانسته و آن را به «واگذاری ثروت ملی انسانی به بیگانگان» تشبیه کردهاند. همچنین ایشان خواستار سیاستگذاری مؤثر برای حفظ استعدادهای برتر و جلوگیری از مهاجرت نخبگان بودهاند.
مقابله با برنامههای دشمن برای علمزدایی و منحرف کردن دانشگاهها
وی تأکید کرد: در نگاه رهبر شهید انقلاب، دشمن تلاش میکند دانشگاه را از مسیر علم و دین منحرف کند. ایشان معتقد بودند که یکی از روشهای دشمن، گرفتار کردن دانشگاه در مسائل حاشیهای و کماهمیت و دور کردن آن از گفتمان اصلی پیشرفت علمی است. رهبر شهید انقلاب تأکید داشتند که محیط دانشگاه باید از جنجالهای سیاسی و حواشی صنفی دور بماند تا تمرکز اصلی بر ارتقای علمی کشور باشد.
