معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر نقش راهبردی علوم پایه در پیشرفت نظام سلامت، گفت: با برنامهریزی علمی، تأمین منابع پایدار و تقویت انگیزه پژوهشگران، میتوان روند افت تولیدات علمی در حوزههای فیزیولوژی و فارماکولوژی را متوقف و جایگاه ایران را در منطقه و جهان ارتقا داد.
به گزارش وب دا، دکتر شاهین آخوندهزاده، رئیس مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران، در ششمین کنگره بینالمللی و بیستوهفتمین کنگره ملی فیزیولوژی و فارماکولوژی ایران که از ۱۵ تا ۱۷ بهمنماه به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در مجتمع شهدای سلامت برگزار شد، با اشاره به اهمیت بنیادین علوم پایه اظهار کرد: فیزیولوژی پایه و ستون اصلی علوم پزشکی است و تقویت این حوزه میتواند به ارتقای کیفیت آموزش، پژوهش و خدمات سلامت در کشور منجر شود.
وی با بیان اینکه کاهش منابع مالی پژوهشی در سالهای اخیر بیشترین فشار را بر علوم پایه وارد کرده است، افزود: تحقیقات بالینی در برخی موارد با حداقل امکانات نیز قابل انجام است، اما علوم پایه بدون زیرساخت و حمایت مالی کافی تضعیف میشود. با این حال، تجربه کشورهای موفق نشان میدهد که با سرمایهگذاری هدفمند و سیاستگذاری درست میتوان این مسیر را اصلاح کرد.
دکتر آخوندهزاده با ارائه تصویری از وضعیت جهانی علم در سال ۲۰۲۴ گفت: چین و هند با سرمایهگذاری گسترده و بهرهگیری از ظرفیت نیروی انسانی، رشد چشمگیری در تولید علم داشتهاند. ایران نیز با وجود محدودیتها، همچنان جایگاه قابل توجهی در تولید علم دارد، اما در رشته فیزیولوژی رتبه کشور پایینتر از میانگین کلی علم ایران است که این موضوع ضرورت توجه ویژه به این حوزه را نشان میدهد.
رئیس مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی با اشاره به چالشهایی مانند کمبود تجهیزات، محدودیتهای مالی و موانع بینالمللی تصریح کرد: این عوامل بر کیفیت و کمیت انتشار مقالات علمی اثر گذاشتهاند، اما این وضعیت غیرقابل تغییر نیست. اگر حمایتهای هدفمند، توسعه همکاریهای بینالمللی و تقویت زیرساختهای پژوهشی در دستور کار قرار گیرد، میتوان روند موجود را معکوس کرد.
وی در ادامه با مقایسه جایگاه ایران و برخی کشورهای منطقه خاطرنشان کرد: کشورهایی مانند ترکیه و عربستان سعودی با افزایش سرمایهگذاری در پژوهش، رشد قابل توجهی داشتهاند. ایران نیز با توجه به ظرفیت علمی و انسانی خود، این توان را دارد که نهتنها جایگاه منطقهای خود را حفظ کند، بلکه در صورت اصلاح سیاستها و تقویت حمایتها، به جایگاه بالاتری دست یابد.
معاون تحقیقات وزارت بهداشت درباره وضعیت فارماکولوژی نیز گفت: هرچند ایران در این رشته از نظر تعداد مقالات در میان کشورهای برتر جهان قرار دارد، اما برای حفظ و ارتقای این جایگاه باید بیش از گذشته بر کیفیت پژوهشها، افزایش استنادات علمی و گسترش همکاریهای بینالمللی تمرکز کرد.
دکتر آخوندهزاده در پایان با تأکید بر سه محور اصلی توسعه پژوهش تصریح کرد: «تأمین منابع مالی پایدار، حفظ و جذب نیروی انسانی توانمند و تدوین برنامه علمی منسجم» سه رکن اصلی پیشرفت در علوم پایه است. وی افزود: در کنار این موارد، ایجاد امید، انگیزه و امنیت حرفهای برای پژوهشگران نقش تعیینکنندهای در شکوفایی علمی کشور دارد و میتواند آیندهای روشنتر برای علوم پزشکی ایران رقم بزند.
