کمبود ید، به عنوان یکی از چالشهای اساسی سلامت عمومی، عامل بروز اختلالات تیروئیدی، عقبماندگیهای جسمی و ذهنی و کاهش توانمندیهای رشدی در جوامع است. در همین راستا، متخصصان تغذیه بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف نمک و جایگزینی آن با نمک یددار تصفیهشده تأکید دارند.
دکتر زهرا اباصلتی، مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگو با «وبدا» ضمن تشریح نقش حیاتی ید در سلامت بدن اظهار داشت: ید عنصری ضروری برای عملکرد غده تیروئید در تولید هورمونهایی است که مسئولیت مستقیم تکامل جسمی و ذهنی، تنظیم سوختوساز انرژی و عملکرد بهینه مغز را بر عهده دارند.
نمک؛ حامل ایمن و پایدار ید
دکتر اباصلتی با اشاره به استانداردهای مورد نیاز بدن گفت: هر فرد روزانه بهطور متوسط به ۱۵۰ میکروگرم ید نیاز دارد. از آنجایی که مصرف نمک در تمامی سطوح جامعه و فارغ از وضعیت اقتصادی، الگوی ثابتی دارد، نمکِ یددار تصفیهشده بهترین و مطمئنترین حامل برای تأمین این نیاز حیاتی شناخته میشود.
وی در خصوص تأثیر تصفیه بر کیفیت نمک افزود: فرایند تصفیه، ناخالصیهای نامحلول، فلزات سنگین و آلودگیهای احتمالی نمک را حذف میکند. باید توجه داشت که یددار کردن نمک هیچ تغییری در بو، رنگ یا مزه آن ایجاد نمیکند و روشی ایمن و کمهزینه برای ارتقای سلامت عمومی است.
هشدار نسبت به مصرف نمکهای غیرتصفیه و صنعتی
مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به استفاده از نمکهای غیرتصفیه، تصریح کرد: نمکهای غیرتصفیه حاوی ناخالصیهای مضری نظیر شن، ماسه، گچ و فلزات سنگینی همچون سرب، جیوه، آرسنیک و کادمیوم هستند. ورود این آلایندهها به بدن، علاوه بر ایجاد مسمومیت، عملکرد دستگاههای گوارش، کلیوی، کبدی و ریوی را تحتالشعاع قرار داده و موجب اختلال در جذب آهن میشود.
وی خطاب به خانوادهها تأکید کرد: شهروندان باید از خرید هرگونه نمک با عنوان “نمک صنعتی” جداً خودداری کرده و تنها نمکهای دارای پروانه بهداشتی وزارت بهداشت و تاریخ مصرف معتبر را از مراکز معتبر تهیه کنند.
شرایط نگهداری و مصرف بهینه
دکتر اباصلتی در پایان به الزامات نگهداری این محصول اشاره کرد و گفت: برای حفظ پایداری ید، نمک تصفیهشده باید در ظروف دربسته و دور از نور و رطوبت (ظروف سفالی، شیشهای رنگی، پلاستیکی یا چوبی) نگهداری شود. همچنین با توجه به کاهش بخشی از ید در گذر زمان، توصیه میشود نمک بیش از یک سال ذخیره نشود.
وی یادآور شد: اگرچه نمک برای انتقال پیامهای عصبی و عملکرد عضلات ضروری است، اما رعایت اصل “تعادل در مصرف” همچنان اولویت نخست تغذیهای برای پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر نظیر فشار خون است.
