از تحول در نظام ارجاع و پزشک خانواده تا دیپلماسی سلامت و تداوم آموزش مسئلهمحور؛ سه رکن بهداشت، درمان و آموزش برای «ایران ماندگار» تشریح شد
نشست خبری «هفته سلامت» با شعار «سلامت پایدار، علم و اقتدار، ایران ماندگار» با حضور معاونان بهداشت و درمان و رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد برگزار شد؛ نشستی که در آن، مدیران این دانشگاه ضمن تبیین آخرین برنامهها و دستاوردهای حوزه سلامت، بر «پیشگیریمحوری»، «اقتدار درمان»، «تداوم آموزش در بحران» و «مردمیسازی سلامت» به عنوان چهار محور اصلی تأکید کردند.
در این نشست، تصویر جامعی از مسیر سلامت از دوران پیش از تولد تا سالمندی ترسیم شد؛ مسیری که به گفته مسئولان دانشگاه علوم پزشکی مشهد، امروز با اتکا به پژوهشهای علمی، فناوریهای نوین، مشارکت مردم و روحیه جهادی کادر درمان و آموزشی، با قوت بیشتری دنبال میشود.
سلامت و پیشگیری؛ از پیش از بارداری تا سالمندی
در ابتدای این نشست، دکتر مهدی قلیاناول، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر نقش راهبردی حوزه بهداشت در امنیت سلامت کشور گفت:سلامت و پیشگیری، از پیش از تشکیل نطفه تا دوران سالمندی و حتی پس از آن در کیفیت زندگی و امید به زندگی افراد نقش دارد. مبنای برنامههای امسال ما، پژوهشهای علمی، جلب مشارکت جامعه، ترویج خودمراقبتی و تقویت فرهنگ پیشگیری بهویژه در برابر بیماریهای غیرواگیر است
وی با بیان اینکه اقدامات معاونت بهداشت بر پایه طرحها و مستندات علمی طراحی شده است، افزود: سیستم بهداشتی امروز بیش از آنکه متولی مستقیم همه امور باشد، نقش تسهیلگر را بر عهده گرفته است تا خود مردم، بازیگران اصلی صیانت از سلامتشان باشند.
به گفته معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، امسال علاوه بر تقویت زیرساختهای علمی، مشارکت فعال مردم و توسعه خودمراقبتی در دستور کار قرار گرفته است:هدف ما این است که سلامت مردم تا حد زیادی توسط خودشان مدیریت شود. اصول پیشگیری زمانی موفق هستند که مردم توانمند شوند؛ انسان باید سلامت خود را گوهری گرانبها بداند و برای حفظ آن برنامهریزی کند.
تغییر سبک زندگی؛ کلید مهار بیماریهای غیرواگیر
دکتر قلیاناول با اشاره به سهم بالای بیماریهای غیرواگیر در بار بیماریها، بر نقش اصلاح سبک زندگی تأکید کرد و گفت:ما قصد داریم ارزش سلامت را بیش از پیش به مردم یادآوری کنیم تا بدانند حتی در صورت ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون، میتوانند با اصلاح تغذیه، افزایش فعالیت بدنی، کنترل استرس و ترک دخانیات، وضعیت خود را بهبود بخشیده و کیفیت زندگی بالاتری را تجربه کنند.
وی افزود: اگر سلامت را سرمایهای غیرقابل جایگزین بدانیم، آنگاه پیشگیری دیگر یک شعار نخواهد بود؛ بلکه به رفتار روزمره خانوادهها تبدیل میشود. برنامههای آموزشی ما در مراکز خدمات جامع سلامت نیز با همین رویکرد، متناسب با گروههای سنی مختلف طراحی شده است.
تحول در نظام ارجاع و آغاز مرحله جدید پزشک خانواده
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه از تحولی مهم در نظام ارجاع و اجرای طرح پزشک خانواده خبر داد و اظهار کرد:طرح پزشک خانواده پیشتر در شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر با موفقیت اجرا شده است. اکنون برای نخستین بار، اجرای آن در شهرهای بالای ۲۰ هزار نفر با انتخاب شهرستان فریمان به عنوان پایلوت آغاز میشود.
به گفته وی، زیرساختهای این طرح شامل تکمیل نقشه ارجاع و تعیین یک پزشک برای هر سه هزار نفر جمعیت است؛ اقدامی که به گفته او «به مدیریت بهتر منابع، کاهش هزینههای درمان، جلوگیری از مراجعات غیرضروری به سطوح بالاتر و در نهایت تقویت بنیه اقتصادی خانوادهها» منجر خواهد شد.
دکتر قلیاناول این تحول را «گامی مهم در مردمیسازی و عدالت در سلامت» دانست و گفت: پزشک خانواده یعنی هر خانواده، پزشک معتمدی دارد که تاریخچه سلامت و وضعیت آنان را میشناسد و میتواند راهنمایی دقیقتری ارائه دهد.
ارتقای آمادگی در برابر بحرانها و نقش مراکز جامع سلامت
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تجربیات کشور در مواجهه با بحرانهای بهداشتی و تهدیدات نوظهور بیان کرد:آموزشهای مستمر، برگزاری مانورهای عملیاتی و توانمندسازی کارکنان شبکه بهداشت، آمادگی ما را برای مقابله با بحرانهای نوظهور از جمله تهدیدات زیستی و شیمیایی افزایش داده است.
وی افزود: در حال حاضر، مراکز خدمات جامع سلامت، بهویژه در مناطق فاقد بیمارستان، در بسیاری مواقع نقش اورژانس را ایفا میکنند و از آمادگی کامل برای مواجهه با شرایط بحرانی برخوردارند؛ به گونهای که میتوانند در ساعات اولیه بحران، جان بسیاری از هموطنان را نجات دهند.
مردمیسازی سلامت با تشکیل هیئتامنای مراکز خدمات جامع سلامت
دکتر قلیاناول در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت استفاده از ظرفیت مردم و نهادهای محلی در تحقق اهداف سلامت اشاره کرد و گفت:برنامههای سلامت زمانی به موفقیت کامل میرسند که با مشارکت بدنه جامعه همراه باشند. پیشنهاد ما، تشکیل ‘هیئتامنای مراکز خدمات جامع سلامت با حضور کسبه، فرهنگیان، روحانیون و شهروندان دغدغهمند است
وی تأکید کرد: با این سازوکار، اصول اولیه سلامت بهصورت خودجوش و از پایین به بالا در جامعه نهادینه میشود و مردم خود، مبلغ و حافظ سلامت در محلات خواهند شد. این مشارکت، ضامن پایداری دستاوردهای ما در حوزه بهداشت است.
اقتدار درمان؛ میراث ایثار کادر درمان در بحرانها
در ادامه نشست، دکتر منصور شکیبا، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تجلیل از تلاشهای پزشکان، پرستاران و سایر اعضای کادر درمان اظهار کرد:اقتدار در درمان با شعار به دست نمیآید، بلکه نتیجه حضور میدانی پزشکان، پرستاران و همه فعالان حوزه سلامت در بحرانهایی نظیر کرونا، جنگ و سایر حوادث اخیر است. تجربه مدیریت بحران کادر درمان مشهد در سطح جهانی کمنظیر بوده و همین جانفشانیها باعث شد تلفات بیمارستانی در سختترین شرایط به حداقل برسد.
وی با اشاره به حضور داوطلبانه کادر درمان در همه شرایط افزود: «در بحرانها، ایام عادی، تعطیلات نوروز و دهههای پرتردد سفر، اگر بحرانی پیش میآمد، نیروها بهصورت خودکار حاضر میشدند. حتی همکارانی که در مرخصی بودند به بیمارستان بازمیگشتند و گزارشی از غیبت ثبت نشد. برخی بازنشستگان نیز که رابطه کاریشان با دانشگاه قطع شده بود، آمادگی خود را برای خدمت اعلام کردند.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد یادآور شد: در جنگهای اخیر از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، نیروهای پزشکی و درمانی، چه در مناطق بمبارانشده و چه در سایر شهرها و استانها، داوطلبانه حضور یافتند. برخی از این عزیزان به شهادت رسیدند و هنوز هم شماری از داوطلبان، پای کار هستند و به مردم خدمترسانی میکنند.
دکتر شکیبا با تأکید بر محوریت «ایمنی بیمار» در همه برنامههای درمانی گفت: ما به دنبال آن هستیم که پروتکلها به فرهنگ عملی تبدیل شوند. نظارت مدیران بر بالین بیمار باید مستمر باشد و در اجرای پروتکلهای حیاتی مانند شستوشوی صحیح دست، تزریقات ایمن، جابهجایی استاندارد بیمار و تحویل و تحول دقیق بالینی، هیچگونه اغماضی پذیرفته نیست.
وی با اشاره به ارتقای نظارتها در بهداشت محیط بیمارستانها و اقدامات ضدبیوتروریسم، بهویژه در مناطق حساس پیرامون حرم مطهر رضوی افزود: حساسیت این منطقه ایجاب میکند که بالاترین استانداردهای ایمنی و کنترل عفونت اعمال شود و در این زمینه، تیمهای تخصصی بهصورت مستمر در حال رصد و پایش شرایط هستند..
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد، استفاده از فناوریهای نوین را یکی از دستاوردهای مهم حوزه درمان در ماههای اخیر دانست و تصریح کرد:استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته برای تشخیص سریعتر و درمانهای کمعارضه، در کنار ایجاد پرونده الکترونیک سلامت، از اولویتهای اصلی ماست. دستگاههای جدید، امکان تشخیص دقیقتر را فراهم میکنند و زمینه بررسی بهتر شرایط بیمار و انتخاب درمان مؤثرتر را مهیا میسازند.
وی ادامه داد: پرونده الکترونیک سلامت باعث میشود دادههای بیمار بهصورت کامل و بهموقع در دسترس پزشک قرار گیرد و تصمیمگیری درمانی با دقت و سرعت بیشتری انجام شود. دغدغه اصلی ما در بخش درمان، ارائه خدمات باکیفیتتر و ایمنتر به بیماران و ارتقای سلامت جامعه در همه مقاطع سنی است.
دکتر شکیبا، جایگاه بینالمللی دانشگاه علوم پزشکی مشهد را از دیگر ابعاد اقتدار سلامت دانست و گفت:دیپلماسی سلامت ما در وضعیت بسیار مطلوبی قرار دارد. امروز این دانشگاه نهتنها مرجع درمانی منطقه است، بلکه بسیاری از کشورها خواهان دریافت آموزش و انتقال تجربه از متخصصان ما هستند. این موفقیت مرهون تلاش همه همکارانی است که در مواقع بحران، داوطلبانه به میدان بازمیگردند و تجربههای ارزشمند خود را در اختیار دیگران میگذارند.
وی تأکید کرد: این سطح از اعتماد بینالمللی، فرصتی است تا ایران اسلامی در منطقه و جهان، بیش از پیش به عنوان مرجع علمی و درمانی شناخته شود و تجربیات خود را در خدمت سلامت ملتها قرار دهد.
چراغ آموزش خاموش نشد؛ تربیت نسل نوین پزشکان با رویکرد مسئلهمحوری
در بخش دیگری از نشست، دکتر فاطمه محرری، رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر نقش محوری آموزش در تأمین امنیت سلامت کشور، از تداوم بیوقفه فرآیند تربیت پزشکان در سختترین شرایط خبر داد و گفت:نظام آموزشی این دانشکده حتی در دوران همهگیری کرونا و سایر بحرانهای اجتماعی، با بهرهگیری از شیوههای نوین، رسالت خود را متوقف نکرد. چراغ آموزش در مشهد خاموش نشد و دانشجویان، همزمان با یادگیری، در خط مقدم خدمت حضور داشتند.
وی افزود: آموزش، پژوهش و ارائه خدمات درمانی باکیفیت، سه رکن اساسی برای دستیابی به سلامت پایدار هستند. دانشکده پزشکی با پرورش نیروی انسانی متخصص و اخلاقمدار، ستون فقرات امنیت سلامت کشور را تشکیل میدهد.
دکتر محرری با اشاره به رویکرد آموزش مسئلهمحور در این دانشکده اظهار کرد:آموزش باید متناسب با نیازهای واقعی جامعه باشد. تلاش ما تربیت دانشجویانی است که علاوه بر تسلط بر دانش روز و فناوریهای نوین، به اخلاق حرفهای نیز مجهز باشند؛ چرا که تخصص بدون پایبندی به اخلاق، نمیتواند به سلامت پایدار در جامعه منجر شود.
رئیس دانشکده پزشکی مشهد با یادآوری تجربیات دوران بحرانهای اخیر گفت:در شرایطی که بسیاری از زیرساختهای آموزشی در جهان با چالش مواجه شد، ما با ترکیبی از آموزشهای حضوری، مجازی و روشهای نوین، اجازه ندادیم فرآیند تربیت دانشجو دچار وقفه شود. تمامی بیمارستانهای آموزشی در این دوران فعال بودند و رزیدنتها، اینترنها و استاژرها دوشادوش اساتید، علاوه بر تداوم یادگیری، خدمات درمانی مؤثری ارائه دادند.
وی افزود: دوره پزشکی فرصتی طلایی برای علمآموزی، پژوهش و آشنایی با مسائل کلان اجتماعی و صنفی است. تأکید ویژه ما تقویت ارتباط انسانی صحیح میان پزشک و بیمار، خانواده بیمار و تیم درمان است. پزشک آینده باید بداند که در کنار مهارتهای بالینی، تعامل با جامعه و استفاده از تکنولوژیهای روز برای خدمترسانی، از مهارتهای ضروری اوست.
دکتر محرری در پایان، ضمن تجلیل از اساتید، کارکنان و دانشجویان گفت:اینکه امروز میتوانیم با سربلندی از تداوم آموزش سخن بگوییم، مرهون زحمات و تعهد تکتک اساتید و همراهی دانشجویان کوشایی است که داوطلبانه در برنامهریزیها و فعالیتهای آموزشی مشارکت دارند.
وی خاطرنشان کرد: در روزهای پیش رو نیز برگزاری کلاسها و امتحانات با قوت ادامه خواهد داشت و دانشکده پزشکی مشهد با اتکا به همین روحیه جهادی، همچنان در مسیر تربیت کادر درمانی پیشرو و متعهد، استوار باقی خواهد ماند.
نشست خبری هفته سلامت در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تصویری یکپارچه از همافزایی سه حوزه بهداشت، درمان و آموزش ارائه کرد؛تصویری که در آن، از یک سو پیشگیری و خودمراقبتی در قالب طرح پزشک خانواده و مردمیسازی سلامت دنبال میشود، از سوی دیگر اقتدار درمان با تکیه بر ایمنی بیمار، فناوریهای نوین و دیپلماسی سلامت تقویت میگردد و در کنار آن، آموزش مسئلهمحور و اخلاقمحور، نسل جدید پزشکان را برای پاسخگویی به نیازهای آینده جامعه آماده میسازد.
مسئولان دانشگاه علوم پزشکی مشهد در این نشست تأکید کردند که با تداوم این مسیر و گسترش مشارکت مردم، میتوان به الگویی پایدار در حوزه سلامت دست یافت؛ الگویی که ثمره آن، ارتقای کیفیت زندگی مردم و استحکام هرچه بیشتر «سلامت پایدار، علم و اقتدار، ایران ماندگار» خواهد بود.
