کارشناس ارشد روانشناسی بیمارستان ابنسینا، از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: با ورود به سن ۶۵ سالگی، کانون توجه بسیاری از افراد از انباشت ثروت به حفظ تندرستی تغییر مییابد و برخلاف تصور رایج، بیماری و ناتوانی لزوماً بخش جداییناپذیر سالمندی نیست.
فاطمه کاشیپزان جوان در گفتوگو با وبدا درباره گذار از دوران جوانی به سالمندی اظهار کرد: این گذار برای بسیاری از افراد با تغییر بنیادین در اولویتهای زندگی همراه است؛ بهگونهای که در این مرحله، جستوجوی ثروت جای خود را به دغدغه حفظ سلامت میدهد و بدنِ در حال پیر شدن به کانون اصلی توجه فرد تبدیل میشود.
وی افزود: این تغییر رویکرد، ناشی از کاهش طبیعی کارکرد دستگاههای بدن، تغییرات ظاهری جسمانی و افزایش احتمال ابتلا به بیماریهای جسمی است، اما با این حال، جسم انسان در دوران سالمندی همچنان میتواند منبع لذت و حس کفایت باشد؛ مشروط بر آنکه به ورزش منظم، رژیم غذایی سالم، استراحت کافی و مراقبتهای پیشگیرانه پزشکی توجه شود.
این متخصص روانشناسی تأکید کرد: برخلاف برخی باورهای عمومی، حالت بهنجار در سالمندی، سلامت جسمی و روانی است و نه بیماری و ناتوانی.
سالمندی از ۶۵ سالگی آغاز میشود
کاشیپزان جوان با اشاره به طبقهبندی رایج دوران سالمندی گفت: اواخر بزرگسالی یا سالمندی معمولاً از ۶۵ سالگی آغاز میشود و پیریشناسان این دوره را به گروههای مختلفی تقسیم میکنند که شامل پیران جوان (۶۵ تا ۷۴ سال)، پیران سالمند (۷۵ سال به بالا) و پیران کهنسال (بیش از ۸۵ سال) است.
وی ادامه داد: از منظری دیگر، سالمندان در دو گروه پیران سالم و پیران بیمار قرار میگیرند؛ بهطوری که پیران سالم از بیماری خاصی رنج نمیبرند، اما پیران بیمار دچار مشکلاتی هستند که در عملکرد روزانه آنان اختلال ایجاد میکند و نیازمند مداخلات پزشکی و روانپزشکی است.
این متخصص روانشناسی خاطرنشان کرد: با افزایش جمعیت سالمندان، نیازهای طبی و درمانی این گروه نیز رو به افزایش است و نقش مداخلات علمی و درمانی در ارتقای کیفیت زندگی آنان اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پیری همواره به معنای افت شدید جسم و ذهن نیست
کاشیپزان جوان در ادامه با اشاره به زیستشناسی پیری تصریح کرد: گرچه مشخصه فرایند پیر شدن، افت تدریجی عملکرد دستگاههای بدن است، اما این تصور که سالمندی همواره با نقایص جسمانی و هوشی شدید همراه است، یک باور نادرست به شمار میرود.
وی افزود: بسیاری از سالمندان تواناییهای شناختی و جسمانی خود را تا حد قابل توجهی حفظ میکنند و نکته مهم آن است که افت عملکرد در دستگاههای مختلف بدن، الگوی یکسان و خطی ندارد؛ به این معنا که همه دستگاهها با سرعت مشابه دچار کاهش عملکرد نمیشوند.
این متخصص روانشناسی اظهار کرد: هر فرد بهطور ژنتیکی ممکن است در یک یا چند دستگاه بدن آسیبپذیری بیشتری داشته باشد و این زمینه میتواند تحت تأثیر عوامل استرسزا یا سوءمصرف موادی مانند دخانیات، مواد مخدر و مشروبات الکلی تشدید شود.
ورزش و تغذیه سالم، دو رکن اصلی سلامت سالمندان
کاشیپزان جوان بر نقش سبک زندگی سالم در پیشگیری از بیماریهای دوران سالمندی تأکید کرد و گفت: رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی در پیشگیری یا کاهش شدت بیماریهای مزمنی مانند تنگی عروق و فشار خون نقش کلیدی دارند.
وی افزود: کنترل وزن، کاهش مصرف کلسترول و انجام ورزش میتواند سطح چربی خون را که با بیماریهای قلبی مرتبط است، تنظیم کند.
این متخصص روانشناسی با اشاره به فواید دیگر فعالیت بدنی خاطرنشان کرد: کاهش مصرف نمک در کنار ورزشهای ملایم نهتنها به کاهش بیماریهای قلبی-عروقی کمک میکند، بلکه میتواند از پوکی استخوان پیشگیری کرده، عملکرد تنفسی را بهبود بخشد، وزن مناسب را حفظ کند و احساس کلی سلامت جسمی را افزایش دهد.
وی تأکید کرد: شواهد نشان میدهد که حتی در افراد بسیار سالمند نیز ورزش باعث بهبود عملکرد و افزایش توان جسمی میشود و در بسیاری از موارد میتوان تنها با اتکا به رژیم غذایی و ورزش، بدون نیاز به مداخلات جراحی یا درمانی اضافی، روند برخی بیماریها را کنترل یا متوقف کرد.