در شرایط کنونی که جوامع با بحرانهای ناگهانی و غیرقابل پیشبینی مانند جنگ، بلایای طبیعی، حملات تروریستی یا تنشهای اجتماعی مواجه هستند، سلامت روان افراد در معرض تهدید جدی قرار میگیرد. دکتر فرشاد شیبانی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به این موضوع، بر لزوم شناسایی و رسیدگی به مشکلات روانی ناشی از این شرایط تاکید کرد و راهکارهای حمایتی را برشمرد.
دکتر شیبانی در گفتوگو با وب دا، "شرایط بحرانی" را موقعیتهایی تعریف کرد که زندگی فرد یا جامعه را با تهدیدی ناگهانی، غیرقابل پیشبینی و شدید روبرو میسازد. وی توضیح داد که در چنین شرایطی، ساختار روانی افراد به شدت تحت فشار قرار گرفته، احساس ناامنی، بیکنترلی و ترس افزایش یافته و در نهایت، عملکرد طبیعی مختل میشود.
این روانشناس بالینی، گروههایی را که در معرض آسیبپذیری بیشتری در بحرانها قرار دارند، شامل کودکان (به دلیل عدم توانایی در درک و پردازش موقعیت)، افراد مسن (بهویژه با بیماریهای زمینهای یا محدودیتهای حرکتی)، افراد با سابقهی اختلالات روانپزشکی یا تجربهی تروما، کسانی که اخیراً عزیزی را از دست دادهاند، و همچنین افرادی که در خط مقدم بحران حضور دارند (مانند کادر درمان، امدادگران یا شاهدان عینی فجایع) برشمرد.
دکتر شیبانی به علائم رایج در این شرایط اشاره کرد و گفت: حالاتی همچون بیخوابی شدید، افکار منفی مداوم، احساس بیمعنایی، حملات اضطراب یا پانیک، و حتی در موارد حاد، افکار آسیب به خود، میتواند از نشانههای فشار روانی ناشی از بحران باشد.
وی تاکید کرد که در چنین شرایطی، دریافت حمایت حرفهای و تخصصی امری ضروری است. وی توصیه کرد افراد در این مواقع به رواندرمانگران و روانپزشکان آموزشدیده در حوزه بحران و تروما مراجعه کنند. همچنین، استفاده از خدمات مراکز مشاوره، خطوط تلفنی مشاوره بحران و کمکرسانی فوری، و بهرهگیری از حمایت دوستان و اعضای خانواده که شنوندهای امن و همدل هستند، میتواند یاریگر افراد باشد.
دکتر شیبانی همچنین به "رواندرمانی معنوی" (Spiritual counseling) به عنوان راهکاری موثر برای افرادی که دارای باورهای مذهبی هستند، اشاره کرد و انجام آن را توسط متخصصان آموزشدیده توصیه نمود.
