مسئول واحد سلامت روان بیمارستان شهید هاشمینژاد مشهد با اشاره به تولید مداوم افکار در ذهن انسان گفت: بهترین شیوه مواجهه با افکار منفی، پذیرش حضور آنها و پاسخدهی آگاهانه است؛ رویکردی که با تمرین میتواند به بهبود سلامت روان و کیفیت زندگی افراد کمک کند.
عطیه حامدی، مسئول واحد سلامت روان بیمارستان شهید هاشمینژاد، در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: ذهن انسان مانند یک کارخانه تولید فکر عمل میکند و بر اساس برخی تحقیقات، در هر دقیقه حدود ۳۵ فکر در ذهن ما شکل میگیرد. این افکار میتوانند شامل نگرانی درباره آینده، برنامههای روزانه، حسرتهای گذشته یا حتی افکار گذرا باشند و در هر زمان و مکانی به ذهن وارد شوند.
وی افزود: بخش قابل توجهی از این افکار از جنس نگرانی، اضطراب، حسرت یا سرزنش خود هستند و ممکن است آزاردهنده باشند. اما پرسش مهم این است که آیا میتوان از ورود این افکار ناخوانده جلوگیری کرد؟
حامدی برای توضیح این موضوع به یک تمرین ساده اشاره کرد و گفت: اگر تلاش کنیم به یک «سیب قرمز» فکر نکنیم، معمولاً همان تصویر در ذهن ما شکل میگیرد. این تجربه نشان میدهد که کنترل یا توقف کامل افکار خودکار عملاً امکانپذیر نیست.
وی ادامه داد: از آنجا که نمیتوان مانع شکلگیری افکار خودکار شد، نخستین گام این است که مقاومت در برابر آنها را کنار بگذاریم و اجازه دهیم حضور داشته باشند. افکار خودکار به خودی خود آسیبزا نیستند، مگر زمانی که به آنها اجازه دهیم بر قضاوت، احساس و نگاه ما نسبت به خود و جهان تأثیر بگذارند.
مسئول واحد سلامت روان بیمارستان شهید هاشمینژاد، گام دوم را بررسی آگاهانه محتوای افکار عنوان کرد و گفت: بسیاری از افکار منفی از جنس نگرانیهای بیفایده یا حسرتهای گذشته هستند که نقشی در رشد و پیشرفت ما ندارند. در چنین شرایطی باید با یک گفتوگوی درونی منطقی و واقعبینانه به این افکار پاسخ داد.
وی با ذکر مثالی توضیح داد: اگر خاطره یک تصمیم اشتباه بارها در ذهن تکرار میشود، ابتدا باید حضور آن را بدون مقاومت بپذیریم. سپس با خود گفتوگو کنیم که درست است از آن تصمیم پشیمان هستیم، اما یا میتوانیم آن را جبران کنیم یا اگر قابل جبران نیست، باید آن را بهعنوان بخشی از واقعیت زندگی بپذیریم و انرژی خود را صرف ساختن زمان حال و آینده کنیم.
حامدی یکی از چالشهای مهم در این زمینه را بازگشت مکرر افکار دانست و گفت: افکار خودکار ماهیتی تکرارشونده دارند، اما پس از چند بار تحلیل و پاسخ منطقی، دیگر لازم نیست هر بار وارد گفتوگو با آنها شویم. در این مرحله کافی است در نقش یک مشاهدهگر عمل کنیم و بدون واکنش یا مقاومت، تنها حضور فکر را ببینیم.
وی تأکید کرد: برای تغییر رابطه خود با افکار منفی، نباید با آنها بجنگیم و نه آنها را دنبال کنیم. این مهارت نیازمند تمرین و تکرار مداوم است تا مسیرهای عصبی جدید در مغز شکل بگیرد. با استمرار این تمرینها میتوان کیفیت روانی و هیجانی را به شکل قابل توجهی بهبود بخشید و گامی مؤثر در مسیر ارتقای سلامت روان برداشت.
