مدیر گروه گفتاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: گفتاردرمانگران نقش مؤثری در بهبود تعاملات و برقراری ارتباط کودکان مبتلا به شکاف لب و کام دارند و میتوانند در رفع مشکلات تغذیهای، گفتاری و ارتباطی این کودکان نقش مهمی ایفا کنند.
دکتر نسیبه سلطانینژاد، مدیر گروه گفتاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگو با وبدا و همزمان با اول اردیبهشت، روز ملی گفتاردرمانی، اظهار کرد: مشکلات تغذیهای و گفتاری کودکان مبتلا به شکاف لب و کام با کمک گفتاردرمانگران قابل رفع است و این متخصصان نقش مهمی در بهبود تعاملات اجتماعی و ارتباطی کودکان دارند.
وی با اشاره به همکاری گروه گفتاردرمانی دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد با گروه گوش، حلق و بینی دانشکده پزشکی در برنامه کاشت حلزون افزود: در نظر داریم همکاری مشابهی نیز با گروه شکاف کام و لب دانشکده دندانپزشکی مشهد ایجاد کنیم تا در زمینه درمان اختلالات گفتاری کودکانی که جراحی شکاف کام و لب را پشت سر گذاشتهاند خدمات تخصصیتری ارائه شود.
مدیر گروه گفتاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه شکاف لب و کام از شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی است، گفت: این ناهنجاری به دلیل اختلال در رشد جنین ایجاد میشود؛ بهگونهای که لبها بین هفتههای چهارم تا هفتم و کام بین هفتههای ششم تا نهم بارداری شکل میگیرند و در صورتی که اجزای صورت جنین به طور کامل به هم متصل نشوند، شکاف لب، شکاف کام یا هر دو ایجاد میشود. به گفته وی، بروز این ناهنجاری میتواند ناشی از عوامل ژنتیکی و محیطی باشد و بر اساس مطالعات مختلف، شیوع آن در ایران حدود ۳.۱ مورد در هر هزار تولد گزارش شده است.
دکتر سلطانینژاد با اشاره به اینکه شکاف لب و کام در بیشتر موارد قابل درمان است، افزود: اغلب کودکان مبتلا در سال اول زندگی تحت عمل جراحی قرار میگیرند، اما این ناهنجاریها علاوه بر تأثیر بر ظاهر نوزاد، میتوانند مشکلاتی در تغذیه، رشد و عملکرد حفره دهان ایجاد کنند و در مراحل بعدی نیز موجب اختلال در رویش دندانها، غذا خوردن، شنوایی و گفتار و زبان شوند.
وی تأکید کرد: درمان این کودکان نیازمند حضور یک تیم درمانی چندتخصصی است که میتواند شامل جراح پلاستیک، جراح فک و صورت، جراح کودکان و نوزادان، متخصص گوش و حلق و بینی، گفتاردرمانگر، متخصص ارتودنسی، دندانپزشک کودکان، متخصص پروتزهای دندانی، متخصص ژنتیک، پرستار، روانشناس و مددکار اجتماعی باشد.
مدیر گروه گفتاردرمانی دانشکده علوم پیراپزشکی و توانبخشی مشهد درباره نقش آسیبشناس گفتار و زبان در این فرآیند گفت: از بدو تولد نوزاد مبتلا به شکاف کام، گفتاردرمانگر میتواند در زمینه تغذیه مناسب به خانواده کمک کند. در برخی موارد، بهویژه در شکاف کامل لب و کام، استفاده از شیشهشیرها و سرشیشههای مخصوص برای تغذیه نوزاد ضروری است.
وی افزود: گفتاردرمانگران پس از انجام جراحی نیز نقش مهمی در اصلاح مشکلات گفتاری دارند؛ از جمله تقویت عضلات گفتاری، اصلاح اختلالات تلفظی و بهبود کیفیت صدا. در برخی کودکان به دلیل اختلال در عملکرد دریچه کامی-حلقی، هنگام صحبت کردن هوا از راه بینی خارج میشود و گفتار حالت «تودماغی» یا هایپرنازال پیدا میکند که با مداخلات گفتاردرمانی قابل اصلاح است.
دکتر سلطانینژاد خاطرنشان کرد: هرچه جراحی در سنین پایینتر انجام شود احتمال بروز اختلالات گفتاری کمتر خواهد بود، اما در صورت تأخیر در جراحی، مشکلات گفتار و زبان بیشتر مشاهده میشود.
وی در ادامه با اشاره به مشکلات شنوایی در برخی از این کودکان گفت: به دلیل عفونتهای مکرر گوش میانی، برخی کودکان مبتلا به شکاف لب و کام ممکن است در درک و استفاده از زبان نیز دچار مشکل شوند و با تأخیر در رشد گفتار، محدودیت در دایره واژگان یا استفاده از جملات کوتاهتر مواجه باشند.
مدیر گروه گفتاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان افزود: در برخی موارد شکاف لب و کام همراه با سندرمهای ژنتیکی مانند سندرم پیر رابین، تریچر کالینز، وندروود و ولوکاردیوفاشیال دیده میشود که در این شرایط احتمال بروز اختلالات گفتار و زبان نیز بیشتر خواهد بود.
