مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نقش اثرگذار روانشناسان در تکمیل زنجیره سلامت جامعه گفت: روانشناسان با تکیه بر دانش روانشناسی و بهرهگیری از روشهای علمی پیشگیری، تشخیص و درمان، از تشدید بیماریها جلوگیری کرده و کیفیت زندگی افراد را ارتقا میدهند.
دکتر حمیده صمدی در گفتوگو با وبدا و همزمان با گرامیداشت روز روانشناس (نهم اردیبهشتماه) اظهار کرد: روانشناسی یکی از ارکان مهم نظام سلامت است که هم با سلامت فردی و هم با سلامت اجتماعی ارتباط دارد.
وی با اشاره به تعریف سازمان جهانی بهداشت از سلامت افزود: سلامت تنها به معنای نبود بیماری جسمی نیست، بلکه شامل سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی نیز میشود. از این رو روانشناسی که به مطالعه رفتار، ذهن، هیجانها و روابط انسانی میپردازد، نقش مستقیمی در حفظ و ارتقای سلامت انسان دارد.
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: بسیاری از مشکلات روانی مانند اضطراب، افسردگی، اعتیاد و اختلالات روانی–اجتماعی میتوانند به مشکلات جسمی و اجتماعی منجر شوند. علم روانشناسی با ارائه روشهای پیشگیری، تشخیص و درمان، از تشدید این مشکلات جلوگیری کرده و کیفیت زندگی افراد را بهبود میبخشد.
وی با اشاره به ارتباط سلامت روان و جسم گفت: پژوهشهای علمی نشان میدهد استرس، اضطراب و افسردگی میتوانند سیستم ایمنی بدن، عملکرد قلب و فشار خون را تحت تأثیر قرار دهند؛ بنابراین مراقبت از سلامت روان بخشی جداییناپذیر از مراقبت از سلامت جسم است.
دکتر صمدی همچنین به نقش روانشناسان در ارتقای رفتارهای سلامتمحور اشاره کرد و افزود: روانشناسان با آموزش مهارتهای رفتاری، اصلاح سبک زندگی، مدیریت استرس و تقویت تصمیمگیری آگاهانه، به افراد کمک میکنند تا رفتارهای سالم و پیشگیرانه را در زندگی خود تقویت کنند.
وی با تأکید بر نقش اجتماعی روانشناسی گفت: این علم میتواند در کاهش خشونت، بهبود روابط در خانواده و محیط کار و تقویت مهارتهای مقابلهای در شرایط بحران نقش مؤثری داشته باشد. بدون توجه به روانشناسی، نظام سلامت تنها بر بعد جسمی متمرکز خواهد بود و دستیابی به سلامت کامل فرد و جامعه امکانپذیر نخواهد بود.
نقش روانشناسان در پیشگیری اولیه از مشکلات روانی
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه روانشناسان پیش از بروز اختلالات نیز نقش مهمی دارند، گفت: آموزش مهارتهای زندگی، مدیریت استرس، حل مسئله، تقویت مهارتهای ارتباطی و تفکر انتقادی از جمله اقداماتی است که میتواند احتمال بروز اضطراب و افسردگی را کاهش دهد.
وی افزود: روانشناسان همچنین با ترویج رفتارهای سلامتمحور مانند خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم و پرهیز از مصرف مواد آسیبزا، به ارتقای سلامت جسم و روان کمک میکنند.
به گفته دکتر صمدی، شناسایی زودهنگام عوامل خطر از طریق مصاحبههای بالینی و آزمونهای روانشناختی نیز از دیگر اقدامات مهم در پیشگیری از بروز اختلالات روانی است. علاوه بر این، روانشناسان با آموزش والدین، معلمان و مدیران، به ایجاد محیطهای حمایتی در خانواده، مدارس، دانشگاهها و محیطهای کاری کمک میکنند.
وی همچنین بر اهمیت آگاهیبخشی عمومی درباره سلامت روان تأکید کرد و گفت: کاهش انگ اجتماعی و تشویق افراد به دریافت کمک تخصصی در مراحل اولیه، نقش مهمی در پیشگیری از تشدید مشکلات روانی دارد.
تفاوت نقش روانشناس و روانپزشک در فرآیند درمان
دکتر صمدی درباره تفاوت نقش روانشناس و روانپزشک نیز توضیح داد: روانشناسی بیشتر بر رفتار، ذهن، هیجانها و فرآیندهای شناختی تمرکز دارد و از روشهای غیردارویی مانند مشاوره و رواندرمانی برای درمان استفاده میکند، در حالی که روانپزشکی بر جنبههای زیستی و بیوشیمی مغز تمرکز داشته و درمانهای دارویی را به کار میگیرد.
وی افزود: برای مثال، اضطرابهای خفیف ناشی از فشارهای روزمره معمولاً با رواندرمانی و آموزش مهارتهای مدیریت استرس قابل درمان است، اما در موارد شدید مانند افسردگی همراه با افکار خودکشی، درمان دارویی توسط روانپزشک ضروری است و رواندرمانی نقش مکمل خواهد داشت.
نقش مداخلات روانشناختی در کاهش مصرف دارو
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نقش مداخلات روانشناختی در درمان اختلالات روانی گفت: رواندرمانیهای مبتنی بر شواهد مانند درمان شناختی–رفتاری میتوانند شدت علائم روانی را کاهش داده و در بسیاری از موارد نیاز به مصرف دارو یا دوز آن را کاهش دهند.
وی افزود: این مداخلات با آموزش مهارتهای مقابلهای، پیشگیری از عود بیماری و افزایش آگاهی بیماران نسبت به روند درمان، موجب افزایش پایبندی به درمان میشوند. همچنین مطالعات نشان دادهاند که رواندرمانی میتواند فعالیت برخی نواحی مغز مانند قشر پیشپیشانی و سیستم لیمبیک را تنظیم کند.
خدمات مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد
دکتر صمدی در پایان به خدمات مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد اشاره کرد و گفت: این مرکز با تمرکز بر سلامت روان دانشجویان و دستیاران، خدمات متنوعی از جمله مشاوره فردی، خانوادگی، تحصیلی و شغلی، برگزاری کارگاههای آموزشی مهارتهای زندگی، مدیریت استرس و ارتباط مؤثر، برنامههای پیشگیرانه و ارزیابیهای روانشناختی ارائه میدهد.
وی تأکید کرد: مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد علاوه بر خدمات درمانی، رویکردی پیشگیرانه و آموزشی دارد و تلاش میکند سلامت روان دانشجویان، کارکنان و اعضای هیئت علمی را بهصورت جامع ارتقا دهد.
