روانشناس بالینی بیمارستان امام رضا (ع) با اشاره به فشارهای شغلی بالای حرفه پرستاری گفت: آموزش مهارتهای زندگی میتواند نقش مؤثری در کاهش استرس، اضطراب و فرسودگی شغلی پرستاران داشته باشد و به ارتقای سلامت روان و کیفیت خدمات درمانی کمک کند.
هاجر یزدانی در گفتوگو با وبدا، سلامت روان را یکی از مهمترین شاخصهای رفاه فردی و اجتماعی عنوان کرد و افزود: در دنیای امروز، یکی از مهمترین تهدیدهایی که انسان با آن مواجه میشود، آسیب به سلامت روان است؛ بهگونهای که افسردگی به عنوان دومین بیماری ناتوانکننده قرن شناخته شده و استرس نیز از عوامل اصلی بروز سکتههای قلبی و مغزی محسوب میشود.
وی با اشاره به شرایط کاری پرستاران بیان کرد: پرستاران از جمله گروههای شغلی هستند که به دلیل ماهیت کار خود در معرض فشارهای روانی قابل توجهی قرار دارند. شیفتهای کاری طولانی، تعامل مداوم با بیماران و همراهان آنان و مواجهه با شرایط بحرانی، از جمله عواملی است که میتواند زمینهساز استرس، اضطراب و فرسودگی شغلی در این قشر شود. به همین دلیل، سازمان بهداشت جهانی حرفه پرستاری را در زمره مشاغل سخت طبقهبندی کرده است.
یزدانی با تأکید بر اینکه سلامت روان تنها به معنای نبود بیماری روانی نیست، گفت: سلامت روان شامل توانایی فرد در مدیریت هیجانات، برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، مشارکت در فعالیتهای اجتماعی و انعطافپذیری در برابر دشواریهای زندگی است. وی افزود: طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی، سلامت روان حالتی از رفاه روانی، اجتماعی و عاطفی است که در آن فرد میتواند تواناییهای خود را شکوفا کرده و با فشارهای طبیعی زندگی سازگار شود
این متخصص روانشناسی با اشاره به ابعاد مختلف سلامت روان اظهار کرد: این مفهوم دارای ابعاد هیجانی، شناختی، رفتاری، اجتماعی و معنوی است. در بعد هیجانی، فرد توانایی مدیریت احساسات و کنترل هیجانات منفی مانند اضطراب و خشم را دارد و میتواند هیجانات مثبت مانند رضایت و شادی را تقویت کند. بعد شناختی شامل توانایی حل مسئله، تصمیمگیری و انعطافپذیری ذهنی است. بعد رفتاری به رفتارهای اجتماعی و تعاملات روزمره با دیگران مربوط میشود و بعد اجتماعی به توانایی تعامل مؤثر با جامعه و نیازمند برخورداری از مهارتهای اجتماعی قوی اشاره دارد. بعد معنوی نیز بر ارزشها، باورها و هدفمندی فرد تأکید دارد و افرادی که برای زندگی خود معنا و هدف قائلاند، در برابر فشارهای روانی مقاومتر بوده و انگیزه بیشتری در کار و فعالیتهای روزمره دارند.
وی با تأکید بر اهمیت مهارتهای زندگی افزود: بسیاری از افراد در مواجهه با چالشهای زندگی، مهارتهای لازم برای مدیریت هیجانات، برقراری ارتباط مؤثر و حل مسائل را در اختیار ندارند و همین موضوع میتواند آنها را در برابر مشکلات روزمره آسیبپذیر کند. در حالی که آموزش مهارتهای زندگی مانند خودآگاهی، همدلی، مدیریت استرس و مهارتهای ارتباطی میتواند به بهبود سلامت روان کمک کند.
یزدانی با اشاره به اینکه مهارتهای زندگی مجموعهای از تواناییهای قابل یادگیری است، گفت: این مهارتها شامل مدیریت هیجانات و استرس، ارتباط مؤثر، خودآگاهی، خودکنترلی و توانایی تصمیمگیری و حل مسئله است. برای مثال، مهارت مدیریت هیجان به افراد کمک میکند فشارهای روانی را شناسایی کرده و واکنشهای سالمتری نسبت به شرایط تنشزا نشان دهند.
وی خاطرنشان کرد: در محیطهای درمانی، که پرستاران با شرایط پراسترس و مسئولیتهای سنگین مواجه هستند، تقویت مهارتهای ارتباطی اهمیت ویژهای دارد. ارتباط مؤثر با بیمار، همراهان بیمار و همکاران میتواند به ایجاد فضای کاری سالمتر، کاهش تنشهای درونبخشی و افزایش رضایت شغلی کمک کند.
مسئول واحد سایکوسوماتیک بیمارستان امام رضا (ع) با استناد به پژوهشهای صورتگرفته گفت: نتایج این پژوهشها نشان میدهد که آموزش مهارتهای زندگی از طریق کارگاههای آموزشی، برنامههای روانشناختی و آموزشهای گروهی میتواند به بهبود سلامت روان، افزایش خودکارآمدی و ارتقای عملکرد شغلی پرستاران منجر شود. به همین دلیل، توجه به آموزش این مهارتها یکی از راهکارهای مؤثر در کاهش استرس، پیشگیری از فرسودگی شغلی و ارتقای کیفیت خدمات در نظام سلامت به شمار میرود.
یزدانی در پایان با تأکید بر ضرورت برنامهریزی سازمانیافته در این حوزه اظهار کرد: طراحی و اجرای مستمر دورههای آموزش مهارتهای زندگی برای کادر پرستاری، باید به عنوان بخشی از برنامههای توسعه منابع انسانی در بیمارستانها و مراکز درمانی مورد توجه قرار گیرد تا ضمن حمایت از سلامت روان پرستاران، سطح کیفیت مراقبت از بیماران نیز به طور پایدار ارتقا یابد.
