روانشناس بالینی بیمارستان امام رضا (ع) از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با هشدار نسبت به اثرات مخرب اخبار و تصاویر جنگ بر سلامت روان کودکان، بهویژه گروههای آسیبپذیر، بر لزوم مدیریت مواجهه کودکان با بحرانهای خبری تأکید کرد.
به گزارش وبدا، یزدانی در گفتگو با خبرنگاران با اشاره به اینکه ترس و نگرانی از شایعترین واکنشهای روانی در شرایط تهدیدآمیز است، اظهار کرد: ناامنی و اضطراب ناشی از اخبار جنگ، تنها محدود به کودکانی که در مناطق درگیری حضور دارند نیست؛ بلکه کودکانی که در مناطق دورتر زندگی میکنند نیز از طریق رسانهها، شبکههای اجتماعی و انتقال نگرانی از سوی والدین، دچار اضطراب شدیدی میشوند.
وی افزود: کودکان به دلیل عدم تکامل مهارتهای شناختی برای تحلیل وقایع پیچیده و ضعف در مدیریت هیجانات، در مواجهه مداوم با اخبار جنگ دچار آسیبهای جدّی در سلامت روان میشوند.
چالشهای کودکان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
روانشناس بالینی بیمارستان امام رضا (ع) با بیان اینکه کودکان هیجانات خود را بیشتر از طریق رفتارهایشان بروز میدهند، تصریح کرد: یکی از آسیبپذیرترین گروهها در بحرانهای جنگی، کودکان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر (GAD) هستند. این اختلال که با نگرانی بیش از حد و غیرمنطقی درباره رویدادهای روزمره شناخته میشود، در صورت عدم کنترل میتواند منجر به بروز افسردگی در دورههای بعدی زندگی کودک شود.
یزدانی درباره معیارهای تشخیصی این اختلال گفت: چنانچه اضطراب و نگرانی در بیشتر روزها و دستکم به مدت ۶ ماه تداوم داشته باشد و فرد در کنترل آن ناتوان باشد، تشخیص اختلال اضطراب فراگیر مطرح میشود. بیقراری، خستگی زودرس، نقص در تمرکز، تنش عضلانی و اختلال خواب از علائم بارز این وضعیت هستند که در کودکان حتی وجود یکی از این نشانهها نیازمند توجه تخصصی است.
وی همچنین به علائم جسمانی ناشی از تحریک دستگاه عصبی در این کودکان اشاره کرد و افزود: تعریق، تهوع، تنگی نفس، سرگیجه، تپش قلب و واکنشهای شدید حرکتی (از جا پریدگی) از دیگر نشانههایی است که در این گروه از کودکان مشاهده میشود.
نشانههای رفتاری و شناختی در شرایط بحران
این متخصص حوزه سلامت روان خاطرنشان کرد: کودکان آسیبپذیر در شرایط جنگی دچار تحریفهای شناختی مانند «فاجعهانگاری» و «تعمیم بیش از حد» میشوند و موقعیتها را تهدیدکنندهتر از واقعیت درک میکنند.
وی نشانههای رفتاری این بحران را شامل گوشهگیری، گریههای مکرر، وابستگی مفرط به والدین و رفتارهای پرخاشگرانه برشمرد و یادآور شد: اُفت تحصیلی و نشخوار فکری مداوم از دیگر پیامدهای جدی مواجهه با اخبار ناگوار است.
توصیههای کلیدی به والدین
یزدانی با تأکید بر نقش حیاتی والدین در مدیریت این شرایط گفت: والدین باید از تماشای اخبار جنگ یا صحبت مداوم درباره آن در حضور کودکان خودداری کنند. ایجاد فضای امن برای گفتوگو، شنیدن فعالانه دغدغههای کودک بدون قضاوت و اطمینانبخشی به او میتواند تا حد زیادی از شدت اضطراب بکاهد.
وی آموزش مهارتهای مقابلهای و حل مسئله را ضروری دانست و افزود: تشویق کودکان به بیان احساسات از طریق فعالیتهای هنری مانند نقاشی، داستانگویی و بازی، نقشی کلیدی در بازیابی آرامش آنان ایفا میکند.
راهکارهای درمانی و تخصصی
روانشناس بالینی بیمارستان امام رضا (ع) در پایان به روشهای نوین درمانی اشاره کرد و گفت: در صورت مشاهده علائم شدید، بهرهگیری از خدماتی همچون بازیدرمانی شناختی ـ رفتاری (CBPT)، رواندرمانی بدنی، هنردرمانی، تکنیکهای ذهنآگاهی (Mindfulness)، مدیتیشن و اصلاح سبک زندگی تحت نظر متخصصان روانشناسی توصیه میشود تا از پایداری آسیبهای روانی در نسل آینده جلوگیری شود.
