متخصص سلامت روان بیمارستان قائم(عج)، از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به شیوع پدیده «ترومای ثانویه» در میان کادر درمان، بر ضرورت شناسایی بهموقع علائم و اجرای برنامههای پیشگیرانه تأکید کرد.
دکتر رضا شمآبادی در گفتوگو با وبدا، ترومای ثانویه را یکی از مهمترین چالشهای سلامت روان در مشاغل مراقبتی عنوان کرد و گفت: این پدیده زمانی رخ میدهد که فرد در اثر همدلی و مواجهه مکرر با رنجها و آسیبهای بیماران، خود دچار آسیب روانی میشود.
وی با اشاره به علل اصلی بروز ترومای ثانویه اظهار داشت: تماشای مکرر مرگ، مشاهده درد و رنج شدید بیماران، همدلی بیش از اندازه ـ که از ویژگیهای مثبت مراقبان است ـ همچنین شیفتهای طولانی و حجم بالای بیماران بدحال، از عوامل مهم شکلگیری این وضعیت به شمار میروند.
به گفته دکتر شمآبادی، علائم این اختلال در حوزههای گوناگون بروز میکند؛ در بخش هیجانی با نشانههایی مانند درماندگی، اضطراب مزمن، خشم و بیحسی عاطفی؛ در حوزه شناختی با ناامن دانستن دنیا، اشتغال ذهنی مداوم درباره بیماران و کاهش تمرکز؛ و در حوزه جسمانی با علائمی همچون کابوس، سردرد، خستگی مزمن و مشکلات گوارشی همراه است.
وی افزود: از منظر حرفهای نیز این پدیده میتواند موجب کاهش کارایی، بیتفاوتی نسبت به بیماران و افزایش خطاهای بالینی شود.
این متخصص سلامت روان خاطرنشان کرد: عوامل خطر تشدیدکننده ترومای ثانویه شامل سابقه آسیبهای شخصی، کار در شیفت شب، انجام وظایف بدون نظارت کافی، بار کاری سنگین و کمبود آموزشهای تخصصی است.
دکتر شمآبادی با اشاره به مداخلات پیشگیرانه و مدیریتی گفت: در سطح فردی، خودمراقبتی نقش اساسی دارد؛ از جمله ورزش منظم، خواب کافی، نوشتن روزانه احساسات، تمرین خودمهربانی و ایجاد مرز مشخص میان خانه و محیط کار.
وی تأکید کرد: در سطح سازمانی نیز توزیع عادلانه بیماران بدحال، برگزاری آموزشهای مرتبط با ترومای ثانویه برای کارکنان، برگزاری جلسات نظارت تخصصی و تقویت حمایت همکاران باید بهعنوان بخشی از فرهنگ بیمارستانی مورد توجه جدی قرار گیرد.
این متخصص سلامت روان دانشگاه در پایان یادآور شد: سلامت روان کادر درمان نهتنها برای خود آنان، بلکه برای حفظ کیفیت مراقبت از بیماران نیز حیاتی است و باید همانند سلامت جسم، مورد توجه ویژه قرار گیرد.
