همزمان با آغاز هفته ملی پیشگیری از دخانیات، دکتر حمیده صمدی، مدیر مرکز مشاوره این دانشگاه، در یادداشتی تحلیلی به تشریح تأثیرات مخرب مصرف دخانیات بر سلامت روان دانشجویان پرداخت و ضمن هشدار درباره باورهای غلط پیرامون افزایش تمرکز ذهنی به واسطه نیکوتین، راهکارهای علمی مقابله با این چالش را ارائه کرد.
به گزارش وب دا؛ دکتر صمدی در این یادداشت با اشاره به اینکه در محیطهای دانشگاهی، رابطه مصرف دخانیات و سلامت روان معمولاً با عواملی چون فشار تحصیلی، کمخوابی و اضطراب امتحان گره میخورد، تصریح کرد که بسیاری از دانشجویان با این تصور اشتباه که سیگار یا ویپ به تمرکز و آرامش آنها کمک میکند به سمت این مواد گرایش پیدا میکنند، اما این اثر در واقعیت بسیار کوتاهمدت بوده و به سرعت به وابستگی شدید منجر میشود.
وی در تبیین ریشههای این گرایش، عواملی نظیر استرس ناشی از حجم بالای تکالیف، فشارهای اجتماعی برای همرنگی با گروههای دوستی، دوری از خانواده و احساس تنهایی ناشی از فقدان حمایت عاطفی را از محرکهای اصلی برشمرد و تأکید کرد که نیکوتین اگرچه در دقایق اولیه مصرف هوشیاری را بهصورت کاذب افزایش میدهد، اما مغز به سرعت به آن عادت کرده و فرد به مرور زمان برای رسیدن به یک حالت عادی و نه لزوماً بهبود عملکرد، نیاز به مصرف مکرر پیدا میکند.
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح چرخه معیوب اضطراب و افسردگی ناشی از مصرف مواد دخانی اظهار داشت که استرس اولیه موجب مصرف نیکوتین میشود و اگرچه این ماده آرامش کوتاهمدتی ایجاد میکند، اما با اُفت سطح آن در خون، علائمی چون بیقراری، تپش قلب و اضطراب با شدت بیشتری بازمیگردد که این روند در نهایت سطح اضطراب پایه فرد را ارتقا میدهد.
وی همچنین بر خلاف باور عمومی تأکید کرد که مصرف مزمن نیکوتین اثرات منفی قابل توجهی بر عملکردهای شناختی از جمله کاهش تمرکز پایدار، اختلال در حافظه کاری و یادگیری بلندمدت دارد و احساس نیاز برخی دانشجویان به سیگار برای مطالعه، صرفاً ناشی از وابستگی مغز به این ماده است و ارتباطی با افزایش واقعی توان ذهنی ندارد.
دکتر صمدی در بخش دیگری از این یادداشت نسبت به رواج فزاینده ویپ یا سیگارهای الکترونیکی در میان دانشجویان هشدار داد و خاطرنشان کرد که این محصولات علیرغم تبلیغات فریبنده مبنی بر کمخطر بودن، اغلب حاوی نیکوتین با غلظت بالا هستند که علاوه بر ایجاد وابستگی سریع، موجب شرطی شدن مغز در محیطهای مطالعه و تشدید اختلالات خواب میشوند. وی خواب را حیاتیترین رکن سلامت روان توصیف کرد و افزود که مصرف نیکوتین با ایجاد تأخیر در زمان خواب و کاهش کیفیت آن، منجر به خستگی مزمن و اُفت انرژی روزانه میشود که این امر مستقیماً توانایی یادگیری و ثبات روانی دانشجو را تحتتأثیر قرار میدهد.
این متخصص سلامت روان در پایان، ضمن توصیه به دانشجویان برای جایگزینی رفتارهای پرخطر با راهکارهای مؤثری نظیر فعالیت بدنی منظم، استفاده از تکنیکهای مدیریت زمان در مطالعه، رعایت بهداشت خواب و بهرهگیری از خدمات مشاوره دانشگاهی، تأکید کرد که ترک دخانیات اگرچه در هفتههای نخست با دشواریهایی همراه است، اما عبور از این دوره منجر به بهبود قطعی کیفیت زندگی، پایداری تمرکز و بازگشت آرامش واقعی به زیست دانشجویی خواهد شد.
