پایگاه خبری وبدا

استاد گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شیوع سندرم تخمدان پلی‌کیستیک در زنان سنین باروری، بر ضرورت تشخیص دقیق، درمان متناسب با علائم هر فرد و اصلاح سبک زندگی برای کنترل علائم و کاهش عوارض این سندرم تأکید کرد.

دکتر نفیسه ثقفی، استاد گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک را یکی از شایع‌ترین اختلالات هورمونی در زنان دانست و اظهار کرد: این سندرم از اختلالات شناخته‌شده در حوزه سلامت زنان است که در سال ۱۹۳۵ توسط اشتاین و لِوِنتال توصیف شد و به همین دلیل در گذشته با عنوان «سندرم اشتاین ـ لِوِنتال» نیز شناخته می‌شد.

وی افزود: با وجود تحقیقات گسترده درباره این بیماری، نمی‌توان یک علت واحد را برای ایجاد آن معرفی کرد و مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی، محیطی، هورمونی و متابولیک در شکل‌گیری و تشدید علائم آن نقش دارند.

پلی‌کیستیک بودن تخمدان به تنهایی به معنای ابتلا به سندرم نیست

دکتر ثقفی با اشاره به یکی از باورهای نادرست درباره این بیماری گفت: در گذشته گاهی تصور می‌شد مشاهده تخمدان‌های پلی‌کیستیک در سونوگرافی به‌تنهایی به معنای ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک است، در حالی که ممکن است ظاهر پلی‌کیستیک تخمدان در برخی زنان بدون وجود سندرم و علائم مرتبط نیز مشاهده شود.

وی ادامه داد: این بیماری را نباید صرفاً یک اختلال مربوط به تخمدان دانست، زیرا مجموعه‌ای از اختلالات هورمونی و متابولیک می‌تواند در آن نقش داشته باشد و به همین دلیل ارزیابی بیمار باید جامع و بر اساس علائم، سوابق پزشکی و یافته‌های بالینی انجام شود.

اختلال قاعدگی و افزایش موهای زائد از علائم شایع

این متخصص زنان با اشاره به علائم شایع سندرم تخمدان پلی‌کیستیک اظهار کرد: اختلالات قاعدگی، افزایش موهای زائد با الگوی مردانه، افزایش وزن و چاقی از جمله علائمی هستند که می‌توانند در مبتلایان مشاهده شوند.

دکتر ثقفی افزود: افزایش هورمون‌های مردانه یا آندروژن‌ها می‌تواند موجب رشد موهای ضخیم و زائد در نواحی مانند صورت، چانه و بدن شود و این موضوع یکی از دلایل مراجعه دختران و زنان جوان برای دریافت خدمات درمانی است.

وی اختلالات قاعدگی را از دیگر تظاهرات مهم این سندرم دانست و گفت: برخی زنان مبتلا، با فاصله‌های طولانی‌تر قاعدگی مواجه می‌شوند یا تعداد دفعات قاعدگی آنها کاهش می‌یابد که این وضعیت می‌تواند ناشی از اختلال در روند تخمک‌گذاری باشد.

ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک به معنای ناباروری نیست

استاد گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت اصلاح باورهای نادرست درباره این سندرم تصریح کرد: ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک به معنای ناباروری نیست و بسیاری از زنان مبتلا می‌توانند به‌طور طبیعی باردار شوند.

وی افزود: در برخی افراد ممکن است اختلال در تخمک‌گذاری باعث شود بارداری زمان بیشتری نیاز داشته باشد، اما این افراد در بسیاری از موارد به درمان‌های مناسب پاسخ خوبی می‌دهند.

دکتر ثقفی تأکید کرد: نباید به یک زن جوان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک برچسب ناباروری زد و از همان ابتدا او و خانواده‌اش را نسبت به آینده باروری نگران کرد. در صورت بروز مشکل در بارداری نیز باید تمام علل احتمالی ناباروری در زن و مرد بررسی شود و نباید همه مشکلات باروری را صرفاً به این سندرم نسبت داد.

وی همچنین بر پرهیز از استفاده از اصطلاح «تنبلی تخمدان» تأکید کرد و گفت: این اصطلاح می‌تواند تصویری نادرست و ساده‌انگارانه از یک اختلال پیچیده هورمونی و متابولیک ایجاد کند و بهتر است از عنوان علمی «سندرم تخمدان پلی‌کیستیک» استفاده شود.

سبک زندگی سالم؛ بخش مهمی از کنترل بیماری

این متخصص زنان با اشاره به نقش سبک زندگی در کنترل علائم و عوارض سندرم تخمدان پلی‌کیستیک اظهار کرد: افزایش وزن، کم‌تحرکی، نداشتن فعالیت بدنی کافی و تغذیه نامناسب، به‌ویژه مصرف زیاد غذاهای پرکالری، کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده و چربی‌های ناسالم، می‌تواند وضعیت متابولیک بدن را تحت تأثیر قرار داده و علائم و عوارض مرتبط با این سندرم را تشدید کند.

وی با ابراز نگرانی از کاهش فعالیت بدنی در جامعه افزود: امروزه کودکان، نوجوانان و بزرگسالان ساعات زیادی از روز را صرف استفاده از تلفن همراه، رایانه و فضای مجازی می‌کنند و کم‌تحرکی به بخشی از سبک زندگی بسیاری از افراد تبدیل شده است.

دکتر ثقفی خاطرنشان کرد: ورزش نباید فعالیتی فانتزی یا مختص گروه خاصی باشد، بلکه باید به بخشی از زندگی روزمره افراد تبدیل شود. فعالیت بدنی منظم و تغذیه مناسب می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت عمومی و کنترل عوامل خطر متابولیک داشته باشد.

درمان باید متناسب با شرایط و هدف هر بیمار باشد

وی با تأکید بر اینکه همه بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک به یک شکل درمان نمی‌شوند، گفت: درمان باید بر اساس شکایت اصلی بیمار، شرایط جسمی، علائم، عوامل خطر و هدف درمانی او انتخاب شود.

دکتر ثقفی ادامه داد: اگر مشکل اصلی بیمار اختلالات قاعدگی باشد، درمان باید بر کنترل این اختلال متمرکز شود. در افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی نیز اصلاح سبک زندگی و کاهش وزن می‌تواند بخش مهمی از برنامه درمانی باشد.

وی افزود: کاهش وزن برای بسیاری از افراد کار ساده‌ای نیست و صرفاً توصیه به «وزن کم کردن» کافی نیست. بهتر است بیمار در صورت نیاز تحت نظر متخصص تغذیه قرار گیرد و برنامه غذایی متناسب با شرایط فردی خود دریافت کند.

این استاد گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: اصلاح تغذیه و کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن می‌تواند به بهبود وضعیت متابولیک بدن و در بسیاری از موارد به بهبود اختلالات قاعدگی و سایر علائم مرتبط با این سندرم کمک کند.

درمان موهای زائد؛ همزمان با کنترل علت زمینه‌ای

دکتر ثقفی درباره درمان موهای زائد نیز اظهار کرد: موهایی که در اثر افزایش آندروژن‌ها ضخیم و زائد شده‌اند، معمولاً با درمان دارویی به حالت اولیه بازنمی‌گردند و برای کاهش موهای موجود می‌توان از روش‌هایی مانند لیزر استفاده کرد.

وی افزود: در کنار روش‌های درمانی برای موهای زائد موجود، در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی باید علت زمینه‌ای و افزایش هورمون‌های مردانه نیز با درمان مناسب کنترل شود تا از ایجاد و ضخیم شدن موهای جدید تا حد امکان پیشگیری شود.

پیشگیری از دوران کودکی و نوجوانی آغاز می‌شود

استاد گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با تأکید بر اهمیت پیشگیری و اصلاح سبک زندگی از سنین پایین گفت: توجه به فعالیت بدنی منظم، تغذیه مناسب و مراقبت از سلامت بدن باید از دوران کودکی و نوجوانی در جامعه نهادینه شود.

دکتر ثقفی تصریح کرد: هدف تنها درمان افرادی که به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک مبتلا شده‌اند نیست، بلکه باید با افزایش آگاهی عمومی، تقویت سبک زندگی سالم و کنترل عوامل خطر، از بروز و تشدید عوارض این سندرم نیز تا حد امکان پیشگیری کرد.

وی ابراز امیدواری کرد با نهادینه شدن ورزش، تغذیه سالم و توجه بیشتر به سلامت جسمی در زندگی روزمره، زمینه برای کاهش مشکلات متابولیک و عوارض مرتبط با سندرم تخمدان پلی‌کیستیک و ارتقای سلامت زنان در جامعه فراهم شود.