پایگاه خبری وبدا

همزمان با ۲۶ سپتامبر، مصادف با چهارم مهرماه و روز جهانی پیشگیری از بارداری ناخواسته ، متخصص زنان و فلوشیپ آنکولوژی زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد بر اهمیت برنامه‌ریزی آگاهانه برای بارداری، توجه به سن و ذخیره تخمدان و انتخاب روش پیشگیری متناسب با شرایط جسمی و پزشکی هر فرد تأکید کرد.

دکتر مرجانه فرازستانیان در گفتگو با وب دا با اشاره به اهمیت برنامه‌ریزی برای بارداری اظهار کرد: پیشگیری از بارداری این فرصت را در اختیار زوجین قرار می‌دهد که برای زمان مناسب بارداری، تعداد فرزندان و فاصله مناسب میان بارداری‌ها برنامه‌ریزی کنند و بارداری آگاهانه و در زمان مناسب داشته باشند.

وی افزود: دسترسی افراد به روش‌های مناسب و ایمن پیشگیری از بارداری اهمیت زیادی دارد، زیرا بارداری ناخواسته ممکن است فرد را به سمت روش‌های غیرقانونی و ناایمن برای ختم بارداری سوق دهد که می‌تواند عوارض جسمی و روانی قابل توجهی ایجاد کرده و حتی سلامت و جان مادر را به خطر بیندازد.

توجه به سن و برنامه باروری در انتخاب روش پیشگیری

عضو هیأت  علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت مشاوره پیش از انتخاب روش پیشگیری از بارداری گفت: به‌ویژه به زوج‌های جوان توصیه می‌شود درباره زمان مناسب بارداری با پزشک مشورت کنند، زیرا باروری زنان ارتباط قابل توجهی با سن دارد و با افزایش سن ممکن است میزان باروری کاهش یابد.

دکتر فرازستانیان ادامه داد: افرادی که قصد دارند بارداری را برای مدت طولانی به تعویق بیندازند، بهتر است در کنار انتخاب روش پیشگیری، برنامه باروری آینده خود را نیز با پزشک بررسی کنند، چرا که ممکن است فرد در زمان تصمیم به بارداری با کاهش ذخیره تخمدان مواجه شده باشد و در آن زمان، استفاده از روش‌های کمک‌باروری نیز دشوارتر شود.

هیچ روش پیشگیری برای همه افراد مناسب نیست

این متخصص زنان با اشاره به تنوع روش‌های پیشگیری از بارداری اظهار کرد: قرص‌های خوراکی، روش‌های تزریقی، روش‌های سدّی (Barrier) و IUD از جمله روش‌های مورد استفاده برای پیشگیری از بارداری هستند.

وی افزود: قرص‌های جلوگیری نیز انواع مختلفی دارند و می‌توانند به‌صورت ترکیبی شامل استروژن و پروژسترون یا به‌صورت حاوی پروژسترون تنها باشند؛ با این حال، نمی‌توان یک روش واحد را برای همه افراد توصیه کرد.

دکتر فرازستانیان تصریح کرد: انتخاب روش مناسب به عوامل مختلفی از جمله سن، شرایط جسمی، بیماری‌های همزمان، داروهای مصرفی، سابقه خانوادگی، شرایط فردی، موانع تصمیم‌گیری برای بارداری و تعداد فرزندان بستگی دارد و بنابراین انتخاب روش پیشگیری باید به‌صورت فردمحور و آگاهانه انجام شود.

عوارض قرص‌های جلوگیری؛ از عوارض شایع تا عوارض نادر

عضو هیأت  علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره عوارض احتمالی قرص‌های جلوگیری گفت: برخی عوارض مانند تهوع و سایر علائم گوارشی، تغییر در میزان خونریزی، اختلالات خواب و حساسیت پستان ممکن است در برخی افراد ایجاد شود که این عوارض معمولاً گذرا هستند، با ادامه مصرف کاهش پیدا می‌کنند و در صورت نیاز نیز قابل کنترل و درمان هستند.

وی با اشاره به عوارض نادر اما مهم این داروها افزود: ایجاد لخته خون از جمله عوارض مهمی است که در برخی موارد می‌تواند به مشکلات قلبی یا مغزی منجر شود؛ بنابراین لازم است پیش از انتخاب روش پیشگیری، شرایط پزشکی فرد به‌طور کامل بررسی شود.

دکتر فرازستانیان خاطرنشان کرد: در افرادی که سن بالاتری دارند، مبتلا به بیماری‌های عروقی هستند، داروهای خاصی مصرف می‌کنند، دچار میگرن همراه با اورا هستند یا سیگار زیادی مصرف می‌کنند، ممکن است قرص‌های حاوی استروژن گزینه مناسبی نباشند و لازم باشد روش دیگری برای پیشگیری از بارداری انتخاب شود.

بررسی ارتباط قرص‌های جلوگیری با سرطان

این متخصص زنان و فلوشیپ آنکولوژی زنان درباره نگرانی برخی افراد در خصوص ارتباط قرص‌های جلوگیری با سرطان اظهار کرد: مطالعات مختلف نشان داده‌اند که مصرف قرص‌های جلوگیری ممکن است با افزایش بسیار خفیف خطر سرطان پستان همراه باشد؛ البته این افزایش خطر بسیار اندک است و باید با توجه به شرایط فرد و سابقه خانوادگی وی مورد بررسی قرار گیرد.

وی افزود: از سوی دیگر، قرص‌های جلوگیری می‌توانند اثر محافظتی در برابر سرطان تخمدان و سرطان آندومتر رحم داشته باشند.

عضو هیأت  علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در مصرف طولانی‌مدت قرص‌های جلوگیری ممکن است افزایش خطر سرطان سرویکس یا دهانه رحم نیز دیده شود که این ارتباط تا حد زیادی با عفونت HPV مرتبط است.

دکتر فرازستانیان تأکید کرد: بنابراین نمی‌توان گفت قرص‌های جلوگیری به‌طور کلی باعث ایجاد سرطان می‌شوند، بلکه ممکن است در برخی افراد با افزایش خفیفی در خطر سرطان پستان همراه باشند که این ارتباط پس از قطع مصرف کاهش پیدا می‌کند و با گذشت زمان احتمال این خطر نیز کمتر می‌شود.

قرص‌های جلوگیری موجب ناباروری دائمی نمی‌شوند

وی یکی دیگر از باورهای نادرست درباره قرص‌های جلوگیری را احتمال ایجاد ناباروری دائمی عنوان کرد و گفت: این باور که مصرف قرص‌های جلوگیری موجب ناباروری دائمی می‌شود و فرد باید بین دوره‌های مصرف به بدن خود «استراحت» بدهد، صحیح نیست.

دکتر فرازستانیان افزود: قرص‌های جلوگیری تا زمانی که مصرف می‌شوند از بارداری پیشگیری می‌کنند و باعث ناباروری دائمی نمی‌شوند؛ بنابراین فرد صرفاً به دلیل نگرانی از ناباروری، نیازی ندارد مصرف قرص را به‌صورت دوره‌ای قطع کند یا برای آن «استراحت» در نظر بگیرد.

این متخصص زنان و فلوشیپ آنکولوژی زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: هیچ دارو یا روش پیشگیری از بارداری برای همه افراد مناسب نیست و انتخاب روش پیشگیری باید آگاهانه، فردمحور و متناسب با شرایط جسمی، پزشکی و برنامه باروری هر فرد انجام شود.

وی خاطرنشان کرد: هدف از روش‌های پیشگیری از بارداری این است که افراد بتوانند زمان مناسب بارداری را برنامه‌ریزی کنند، بارداری‌ها خواسته و آگاهانه باشند و در نهایت، این موضوع به حفظ و ارتقای سلامت زنان و خانواده در جامعه کمک کند.