پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی گروه طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح مهم‌ترین تدابیر طب ایرانی برای پیشگیری و کنترل اسهال، درد شکم، سوءهاضمه و یبوست در سفر، گفت: رعایت اصول تغذیه، استفاده از برخی فرآورده‌های گیاهی و تدابیر حمایتی می‌تواند به کاهش مشکلات گوارشی کمک کند، اما در صورت بروز علائم هشداردهنده مانند اسهال خونی، تب، کم‌آبی شدید یا دردهای حاد شکمی، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.

دکتر مهدی یوسفی، عضو هیأت علمی گروه طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا  با اشاره به افزایش سفرهای زیارتی به‌ویژه پیاده‌روی اربعین اظهار کرد: تغییر الگوی تغذیه، مصرف آب و غذای متفاوت، گرمای هوا، کم‌آبی بدن و تغییر سبک زندگی، از مهم‌ترین عواملی هستند که احتمال بروز مشکلات گوارشی مانند اسهال، درد شکم، سوءهاضمه و یبوست را در طول سفر افزایش می‌دهند.

وی تأکید کرد: رعایت توصیه‌های تغذیه‌ای، حفظ بهداشت فردی و استفاده از تدابیر صحیح طب ایرانی، در کنار توجه به علائم هشدار، می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت زائران داشته باشد.

پرهیزهای غذایی؛ نخستین گام در کنترل اسهال

عضو هیأت علمی گروه طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره تدابیر طب ایرانی برای کنترل اسهال گفت: در زمان ابتلا به اسهال، پرهیز از مصرف شیر، پنیر خامه‌ای، قهوه، نوشابه‌ها، غذاهای پرچرب و پرادویه و همچنین میوه‌هایی مانند انجیر، انگور، توت، مویز و کشمش اهمیت زیادی دارد.

وی افزود: مصرف سیب‌زمینی خام پوست‌گرفته همراه با سیب درختی به‌صورت رنده‌شده، پوره یا آب‌گرفته و در صورت نبود امکانات، جویدن همزمان آن‌ها، از جمله توصیه‌های مطرح در طب ایرانی است. همچنین نوشیدن آب سیب رقیق‌شده پیش از غذا، استفاده از فرآورده‌های ضداسهال گیاهی همراه با ماست، دمنوش برگ مورد، مخلوط پودر زردچوبه و لیموعمانی همراه ماست و مصرف تخم بارهنگ در آب پیش از غذا، از دیگر راهکارهای پیشنهادی برای کمک به کنترل اسهال به شمار می‌رود.

دکتر یوسفی ادامه داد: برخی اقدامات موضعی مانند ماساژ شکم در خلاف جهت عقربه‌های ساعت و نیز بادکش لغزان شکم، از دیگر تدابیر حمایتی مطرح در طب ایرانی هستند.

این افراد باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنند

وی با تأکید بر اینکه در برخی شرایط نباید تنها به درمان‌های حمایتی اکتفا کرد، اظهار داشت: افراد دارای نقص سیستم ایمنی، مبتلایان به اسهال خونی همراه با تب، بیماران دارای دریچه مصنوعی قلب، نوزادان، سالمندان، افراد دچار کم‌آبی بدن، بیمارانی که بیش از دو شبانه‌روز اسهال دارند و همچنین موارد مشکوک به اپیدمی، باید بدون تأخیر برای ارزیابی و درمان به مراکز درمانی مراجعه کنند.

درد شکم حاد را جدی بگیرید

عضو هیأت علمی گروه طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به دردهای حاد شکمی گفت: در این موارد، پیش از هرگونه اقدام درمانی باید احتمال بیماری‌هایی مانند آپاندیسیت و سایر علل شکم حاد بررسی شود.

وی افزود: درد در قسمت تحتانی راست شکم، حساسیت شدید، درد هنگام برداشتن فشار از روی شکم، استفراغ و بی‌اشتهایی از جمله علائمی هستند که نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند.

راهکارهای طب ایرانی برای درد شکم غیرحاد

دکتر یوسفی درباره دردهای غیرحاد شکمی اظهار کرد: پس از تشخیص علت درد، برخی تدابیر طب ایرانی می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. مصرف بارهنگ همراه با عرق نعناع یا اسانس نعناع به‌صورت جوشانده با مقدار کمی نبات، از جمله این توصیه‌هاست.

وی افزود: ایجاد لینت مزاج در صورت نداشتن اسهال، روغن‌مالی شکم با روغن سیاهدانه، مصطکی، بابونه یا سقز، استفاده از بادکش گرم اطراف ناف، گرم نگه داشتن شکم با کیسه نمک یا حوله گرم و نیز جااندازی ناف، از دیگر اقدامات حمایتی برای کاهش دردهای شکمی غیرحاد محسوب می‌شود.

عضو هیأت علمی گروه طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: ماساژ دورانی اطراف ناف در جهت عقربه‌های ساعت نیز می‌تواند در کاهش دردهای شکمی مؤثر باشد.

توصیه‌هایی برای دل‌پیچه همراه با اسهال

وی درباره درد شکم همراه با دل‌پیچه و اسهال گفت: استفاده از دمنوش یا عرق گرم کلپوره پس از غذا، مصرف گلاب گرم‌شده و بهره‌گیری از فرآورده‌های گیاهی ضداسهال، از جمله توصیه‌های مطرح در طب ایرانی برای کاهش این علائم است.

اصلاح سبک تغذیه؛ کلید درمان سوءهاضمه

دکتر یوسفی با اشاره به تدابیر مربوط به سوءهاضمه اظهار کرد: پرهیز از غذاهای چرب، سرخ‌کردنی، تند، ترش، پرخوری و مصرف همزمان غذاهای متعدد، نخستین اصل در کنترل این مشکل است.

وی افزود: خودداری از مصرف ماست، دوغ، ترشی و سالاد همراه غذا، چشیدن مقدار اندکی نمک پیش و پس از غذا، مصرف جوشانده بارهنگ و عرق نعناع، استفاده از دمنوش زنیان، زیره سبز، نعناع و انیسون، فرآورده‌های گیاهی کمک‌کننده به هضم و روغن‌مالی معده با روغن سقز یا مصطکی، از دیگر توصیه‌های طب ایرانی برای بهبود سوءهاضمه است.

وی همچنین به روش «غمز» به‌عنوان یکی از تدابیر موضعی طب ایرانی اشاره کرد و گفت: این روش در نقاط مشخصی از دست انجام می‌شود و در برخی منابع طب ایرانی به‌عنوان راهکاری کمکی برای کاهش علائم سوءهاضمه معرفی شده است.

اصلاح تغذیه، مهم‌ترین راهکار درمان یبوست

عضو هیأت علمی گروه طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره درمان یبوست گفت: کاهش مصرف برنج، چای پررنگ، ماست، انار، سیب و موز و افزایش مصرف شوربا، سبزی‌های تازه، خرفه، کاهو و میوه‌های ملین مانند گلابی، انگور و انجیر، از مهم‌ترین توصیه‌های تغذیه‌ای برای رفع یبوست است.

وی افزود: مصرف انجیر خشک و آلو به‌صورت خیسانده، زیتون کم‌نمک همراه غذا، شربت تمرهندی در افراد با مزاج گرم، خاکشیر همراه آب جوش، گلاب و عسل یا نبات در افراد با مزاج خشک، دمنوش گل سرخ و لعاب گل ختمی نیز می‌تواند به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک کند.

دکتر یوسفی ادامه داد: در صورت نیاز و با نظر پزشک، استفاده کوتاه‌مدت از برخی فرآورده‌های ملین، شیاف گلیسیرین، روغن‌مالی شکم با روغن کنجد، زیتون، بنفشه یا بادام شیرین و همچنین جااندازی ناف، از دیگر اقدامات کمکی در درمان یبوست محسوب می‌شود.

وی همچنین به یکی دیگر از روش‌های «غمز» در طب ایرانی اشاره کرد و گفت: در این روش، فرد در حالت دوزانو نشسته، دست‌ها را مشت کرده و در دو طرف ناف قرار می‌دهد، سپس با خم شدن به سمت جلو و سرفه آرام و مداوم، به تحریک حرکات روده کمک می‌کند؛ روشی که در برخی موارد یبوست مزمن می‌تواند به‌عنوان یک اقدام کمکی مورد استفاده قرار گیرد.

تدابیر طب ایرانی جایگزین مراجعه به پزشک نیست

عضو هیأت علمی گروه طب ایرانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با تأکید بر اینکه توصیه‌های طب ایرانی ماهیتی حمایتی دارند، خاطرنشان کرد: هرچند رعایت این تدابیر می‌تواند در کاهش بسیاری از مشکلات گوارشی شایع به‌ویژه در سفر اربعین مؤثر باشد، اما تشخیص صحیح بیماری، توجه به علائم هشدار و مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی در موارد جدی، مهم‌ترین اصل برای حفظ سلامت زائران است. وی از زائران خواست در صورت تداوم علائم یا بروز نشانه‌های خطر، از خوددرمانی پرهیز کرده و برای دریافت خدمات تخصصی به مراکز درمانی مستقر در مسیر یا نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنند.